[THE STORY OF VIETKINGS] - Từ những nắm đất tưởng như vô tri vô giác, thông qua bàn tay tài hoa của Đại đức Thích Chánh Tịnh, đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật chứa đựng nhiều giá trị mang đậm dấu ấn nghệ thuật truyền thống của Việt Nam.


 

Ở thành phố Hải Phòng, có một vị sư thầy bằng tình yêu và niềm đam mê của mình đã dành nhiều năm nghiên cứu, phục chế hoa văn, họa tiết phù điêu truyền thống của Việt Nam, rồi từ đó sáng tạo nên những tác phẩm gốm vừa độc đáo lại mang đậm giá trị dân tộc. Đó chính là Nghệ nhân, Kỷ lục gia Phạm Văn Tuyên - Đại đức Thích Chánh Tịnh.

Qua tìm hiểu, nghiên cứu các công trình chùa Việt, Đại đức Thích Chánh Tịnh cảm nhận được nhiều nét tinh hoa trong các họa tiết phù điêu dân gian. Thời gian và những điều thiên biến vạn hóa của lịch sử đã làm bào mòn, hư hao nhiều giá trị văn hóa trong các họa tiết. Điều đó đã khơi nguồn cảm hứng để Đại đức phục chế lại những họa tiết phù điêu bị mai một trên các chất liệu để bảo tồn, gìn giữ tinh hóa văn hóa Việt.

 

Nét độc đáo trong gốm phù điêu của Đại đức Thích Chánh Tịnh thể hiện ở chỗ, mỗi sản phẩm bình gốm chỉ sản xuất độc bản, vì thế nó mang phong cách đặc trưng riêng của bàn tay nghệ nhân làm ra. Từ khâu chế tác, khắc khuôn âm bản, nặn khắc tinh xảo, công phu, tất cả được làm thủ công qua bàn tay tài hoa của nghệ nhân. Bình gốm được phủ men gio, nung củi, hoàn toàn theo công thức truyền thống thuần Việt từ ngàn xưa cha ông để lại.

Chủ đề của tác phẩm đôi khi chỉ đơn thuần chỉ là đời sống thường ngày của vạn vật.

 

Đại đức Thích Chánh Tịnh được biết đến với nhiều chế tác nổi bật như: đôi đèn gốm cao 170 cm đến 230 cm mang kiểu dáng của đèn gốm Triều Mạc, các mẫu Lư hương tiêu bản triều Mạc, triều Lê, cùng nhiều tác phẩm sáng tạo với tư duy đương đại cỡ lớn; và đặc biệt phải kể đến là bộ Bách Bình được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công nhận là “Bộ Bách Bình bằng gốm được chế tác và đắp nổi hoa văn, họa tiết truyền thống Việt Nam nhiều loại nhất” (2018).

Tác phẩm "Ấm trà đắp nổi linh vật Việt Nam". Ảnh: NVCC

"Lư hương phỏng cổ triều Nguyễn" - Ảnh: NVCC.

Bộ bách bình được xác lập Kỷ lục Việt Nam. Ảnh: NVCC.

 

Trong sự thăng hoa của sáng tạo nghệ thuật làm gốm,“cốt” chính là cái hồn của tác phẩm và cũng là cái để người đời cảm nhận. Cái cốt trong nguyên liệu tạo ra sản phẩm, và cái cốt bên trong con người tạo ra nó. Với thầy Thích Chánh Tịnh, đó là sự sáng tạo của một người nghệ nhân tài hoa hòa quyện với sự thiền tĩnh của bậc tu gia. Sự sáng tạo nằm ở chỗ, các tác phẩm gốm mang đậm nét chế tác thủ công, dáng vẻ dung dị mộc mạc nhưng tinh tế khoáng đạt, mang đậm âm sắc của thiên nhiên trời đất, cô đọng được cốt hồn nghệ thuật cổ truyền dân tộc.

Có thể nói, "Gốm phù điêu" - sản phẩm làm bằng tay theo công thức truyền thống gốm sứ Triều Mạc, thuần Việt, đã trở thành một phương pháp độc lập, một thương hiệu của riêng thầy. Mỗi tác phẩm là một độc bản, mỗi tác phẩm là một lời tâm tình của đất, của lửa, của nước, của những sẻ chia… Tất cả minh chứng về tài năng của Kỷ lục gia – Nghệ nhân Phạm Văn Tuyên - Đại đức Thích Chánh Tịnh đã đạt đến đỉnh cao của nghề, tư duy về cội nguồn được khởi từ tâm giác ngộ.