(KỶ LỤC – VIETKINGS) Theo các tài liệu lịch sử, tuyến xe lửa Sài Gòn - Mỹ Tho dài 70km do người Pháp xây dựng, bắt đầu hoạt động ngày 20-7-1885. Đây là tuyến đường sắt đầu tiên của Việt Nam và Đông Dương. Tuyến đường sắt Sài Gòn - Mỹ Tho một thời đã in dấu bao kỷ niệm của người dân vùng đất phương Nam.

 

Năm 1881, tuyến xe lửa Sài Gòn – Mỹ Tho được người Pháp xây dựng với kinh phí lên đến 12 triệu franc, nhân công lao động xây dựng chủ yếu là người Việt. Theo các tài liệu, phần lớn tuyến đường sắt này xuyên qua những cánh đồng và đường dân cư. Bên cạnh đó, tuyến đường còn bị ngăn cách bởi 2 con sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây nên cần một khoảng thời gian để gia cố đường và  xây dựng thêm các công trình phụ trợ.

Đến tháng 5/1886, khi hai cây cầu sắt Bến Lức, Tân An hoàn thành thì mới chấm dứt cảnh “tàu lụy phà”, xe lửa từ Sài Gòn chạy thẳng một mạch tới Mỹ Tho và ngược lại. Thời gian đầu chạy bằng hơi nước nên chậm. Mãi đến năm 1896 chạy bằng máy mới. Từ khoảng thập niên 1930 thì chạy bằng dầu diesel, còn gọi là autorail.

Tuyến đường sắt có tổng cộng 15 ga, mỗi ngày có 4-5 chuyến. Ga Sài Gòn nằm ở đầu đường Lê Lai. Ga thứ nhất gọi là Chợ Lớn Mới, nằm bên hông chợ An Đông bây giờ. Còn ga cuối là Mỹ Tho, đặt tại góc đường Trưng Trắc - 30 Tháng 4 (phường 1, TP Mỹ Tho, Tiền Giang) hiện nay.

Chuyến đầu tiên xuất phát từ Mỹ Tho đi Sài Gòn khởi hành vào lúc 4h sáng, phục vụ công chức sống ở Mỹ Tho nhưng làm việc ở Sài Gòn. Thời gian đi hết tuyến khoảng 2 tiếng rưỡi, về sau được rút ngắn chưa tới 2 tiếng, tức khoảng 37 km/h. Đây là tốc độ rất nhanh so với phương tiện phổ thông của người Việt lúc bấy giờ.

Tuyến xe lửa Sài Gòn - Mỹ Tho chấm dứt hoạt động năm 1958. Tuyến đường sắt được đánh giá là giúp thay đổi hẳn tư duy giao thông của người Việt vào cuối thế kỷ 19 khi chỉ có hai phương tiện là ngựa và ghe thuyền.

Tuyến đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho xưa là một trong những tuyến đường nổi tiếng nhất trong thời Pháp thuộc. Đây là ga chót nối với các tuyến thủy bộ đi lục tỉnh Nam kỳ. Trong đó, Mỹ Tho là một trong 3 đô thị lớn nhất vùng.

Đặc biệt, nhà ga Mỹ Tho được xây dựng theo kiến trúc kiểu Pháp, mái ngói, vách tường, cửa ô vòng nguyệt. Một phần công trình nhà ga xưa hiện vẫn còn, được bố trí làm văn phòng Sở Ngoại vụ Tiền Giang. Phía trước trụ sở là khu công viên vườn hoa Lạc Hồng, tượng đài Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân nằm trên đường 30/4 và đường Trưng Trắc thuộc phường 1, TP Mỹ Tho. Năm 1966, dù tuyến đường sắt đã ngừng hoạt động nhưng quanh khu vực nhà ga vẫn có người dân gánh hàng rong tụ tập mua bán từ 2-3h đến sáng. Hiện nay đây là bến đỗ xe khách du lịch từ các nơi về tham quan du lịch ở cồn Thới Sơn, TP Mỹ Tho.

Với 73 năm tồn tại, tuyến xe lửa Sài Gòn - Mỹ Tho đã tác động mạnh vào đời sống, tình cảm, tập quán, văn hóa... của người dân Nam bộ, đặc biệt là khu vực phía bắc sống Tiền. Trong cuốn Sài Gòn năm xưa, học giả Vương Hồng Sển đã ghi lại khá nhiều mẩu chuyện, câu ca dao có liên quan đến tuyến xe lửa này. 

Qua bao nhiêu thời gian, tuyến đường sắt Sài Gòn - Mỹ Tho giờ chỉ còn lại trong ký ức những người lớn tuổi. Hiện, toàn bộ tuyến đường sắt vàng son một thời đã bị tháo dỡ, ga Sài Gòn cũng bị dời ra Hoà Hưng, chỉ còn sót lại vài hạng mục như trụ cầu, nhà ga rải rác suốt tuyến đường hơn 70 cây số.