[Đề xuất Kỷ lục Việt Nam] Cầu Thượng – Cầu mái lợp lá duy nhất tại Việt Nam

01-12-2017

(Kỷ lục - VietKings) Được xây dựng từ thời Lý, cầu Thượng ở làng Kênh được cho là cầu mái lợp lá duy nhất còn lại tại Việt Nam.

Cầu Thượng còn có tên gọi khác là Cầu Bổi vì mái cầu được lợp bằng cây bổi (cây cói). Cầu được xây dựng theo lối kiến trúc “thượng gia hạ kiều”, tức trên là nhà, dưới là cầu.
 
 

 

 

Hiện cây cầu đang nằm ở làng Kênh, thị trấn Cổ Lễ, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định. Cầu được xây vào đời Lý sau khi triều đình cho đào một con kênh dẫn nước từ sông Hồng vào để tưới tiêu cho cả một vùng thuộc trấn Sơn Nam hạ. 

Con đường độc đạo dẫn tới chùa Cổ Lễ - ngôi chùa lớn nhất khu vực được xây vào thời vua Lý Thần Tông (trị vì từ năm 1127 đến 1138) cách làng 4 cây số đã bị cắt ngang bởi con kênh đào, khiến việc đi lại trở nên khó khăn cho các Phật tử. Theo các bậc cao niên, khi đó một phụ nữ giàu có nhưng không có con đã bỏ tiền xây dựng cầu cho bà con đi l���i.
 
 

 

 

Toàn bộ hệ thống mố cầu xưa kia được làm bằng đá xanh nguyên khối, nặng hàng tấn, các cột trụ làm bằng những cây gỗ quý cổ thụ, mặt sàn và khung cầu, vì kèo mái cũng được làm bằng những tấm ván lim dày, tất cả đều được vận chuyển bằng bè theo đường sông Hồng. Những thợ mộc có tay nghề cao khắp trấn Sơn Nam xưa được thuê về dựng cầu.

 

 

 

 
Cầu có 5 gian, dài hơn 10 m, rộng 4 m, cao 3 m tính từ mặt sàn lên, hai bên đều có bục để ngồi. Từ sơ khai, mái cầu được lợp bằng cây bổi (cây cói) chứ không lợp ngói, do bổi nhẹ hơn, xốp hơn, chịu được gió bão. Chỉ khi nào lớp bổi đã mục thì người dân lợp lớp mới. Ngày nay, cầu được lợp bằng lá cọ.
 
 

 

 
Cầu đã được tu bổ nhiều lần với quy mô lớn vào các năm 1883, 1904 và 2014. Trong khi tu bổ, đặt thượng lương, thợ đều khắc ghi trên hệ thống vỉ cột bằng chữ Hán. Trong ảnh là hàng chữ: “Kiến Phúc nguyên niên Giáp Thân mạnh hạ nguyệt thập nhị nhật lương thời thượng lương thụ trụ” (đặt thượng lương vào giờ tốt ngày 12 tháng 4 năm Giáp Thân niên hiệu Kiến Phúc thứ nhất - 1884).
 
 

 

 
Hệ thống cột cũ đan xen với cột mới cùng những dây níu mái bằng mây đan hình đồng tiền rất đẹp mắt.
 
 

 

 
Mặt sàn, khung cầu, vì kèo mái đều được làm bằng gỗ lim, trải qua hàng trăm năm vẫn không mối mọt. 
 
 

 

 
Lúc trước, lối lên cầu được làm bằng những phiến đá tảng, nay đã trôi hết xuống mép sông, không thể trục vớt, thay vào đó người ta xây bằng gạch.
 
 

 

 
Trên bục cầu hiện vẫn còn khắc một bàn cờ cổ do người xưa lên cầu chơi cờ để lại.
 
 

 

Cầu Thượng làng Kênh là một trong những cây cầu mái lợp ở Việt Nam, gắn bó với cuộc sống của người dân làng Kênh hàng ngàn năm qua, chứng kiến bao thăng trầm theo từng giai đoạn phát triển của đất nước. Vì vậy, cần những biện pháp bảo tồn đúng cách để gìn giữ một nét đẹp kiến trúc - văn hóa độc đáo mà cha ông ta đã tạo nên.

Ngọc Châu - Kyluc.vn (Tổng hợp thông tin)

 

Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
VQG Phong Nha
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
THE FUTURE IS NOWI
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
VINHOME
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ