Những chiếc thạp đồng Đông Sơn lật lại đời sống người Việt xưa cách đây 2.500 – 2.000 năm

24-07-2014

Kỷ lục Vietkings - Từ những năm thập niên 60 của thế kỷ trước, tại tỉnh Yên Bái, người dân trong khi lao động đã phát hiện, khai quật những chiếc thạp đồng Đồng Sơn có niên đại từ 2.500 – 2.000 năm trước. Đến nay, nhờ sự cố gắng nỗ lực của ngành Văn hóa và Khảo cổ học tỉnh Yên Bái, những chiếc Thạp đồng Đông Sơn đã trở thành Bộ sưu tập độc đáo, quý hiếm gồm 30 chiếc.

Kyluc.vn đã có cuộc trao đổi với ông Trần Xuân Ca – Giám đốc Bảo tàng Yên Bái xung quanh những chuyện liên quan đến những chiếc thâp đồng nói trên…



Ông Trần Xuân Ca – Giám đốc Bảo tàng Yên Bái

Thưa ông, xin ông cho biết quá trình phát hiện, khai quật và bảo quản Bộ sưu tập Thạp đồng nói trên?

Ông Trần Xuân Ca:
Bộ sưu tập Thạp đồng văn hóa Đông Sơn tại Bảo tàng Yên Bái từng hiện vật hầu hết được phát hiện, sưu tầm trong quá trình người dân ở các địa phương khi lao động sản xuất: đào ao, mương, công sự, đi đánh bắt cá ven sông… Sau khi phát hiện, người dân và chính quyền đã báo cho cơ quan chức năng của tỉnh để đưa về Bảo tàng lưu giữ. Trong số 30 chiếc Thạp, có 02 chiếc được người dân sưu tầm, phát hiện có giá trị nổi bật nhất đã được Nhà nước công nhận Bảo vật Quốc gia.

Riêng chiếc Thạp đồng Đào Thịnh (Bảo vật Quốc gia) được người dân đi câu cá phát hiện vào năm 1962, khi đó Yên Bái chưa có Bảo tàng nên Chính quyền tỉnh đã đồng ý cho di chuyển về Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (nay là Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam) và đó cũng là chiếc Thạp đồng to đẹp nhất ở Việt Nam hiện nay. Còn chiếc Thạp đồng Hợp Minh (Bảo vật Quốc gia) do dân quân xã Hợp Minh đào công sự luyện tập phát hiện năm 1995.



Tổng số Thạp đồng trong Bộ sưu tập hiện nay đều đã làm lý lịch pháp lý, quy trình khoa học rõ ràng và bảo quản tại kho cơ sở của Bảo tàng tỉnh Yên Bái.

Bộ sưu tập 30 chiếc Thạp đồng này được tìm thấy ở nhiều địa phương khác nhau hay chỉ ở tỉnh Yên Bái?

Ông Trần Xuân Ca:
Như phần trên chúng tôi đã đề cập, số lượng Thạp đồng này đều phát hiện ngẫu nhiên trên địa bàn tỉnh Yên Bái, cụ thể trên các đơn vị địa bàn hành chính huyện như:
  • Huyện Trấn Yên, Yên Bái: 11 chiếc
  • Huyện Yên Bình, Yên Bái: 01 chiếc
  • Huyện Văn Chấn, Yên Bái: 01 chiếc
  • Huyện Văn Yên, Yên Bái: 17 chiếc.
Điều đáng lưu ý là Thạp đồng cơ bản được phát hiện dọc đôi bờ Sông Hồng đoạn chảy qua địa bàn Yên Bái và tập trung số lượng lớn ở hai huyện Trấn Yên và Văn Yên.


Hiện nay, Bộ sưu tập Thạp đồng văn hóa Đông Sơn đã được tập trung bảo quản, lưu giữ và trưng bày ở một nơi hay vẫn còn phân tán ở nhiều địa chỉ?

Ông Trần Xuân Ca: Bộ sưu tập Thạp đồng văn hóa Đông Sơn hiện nay đang được bảo quản, lưu giữ tập trung ở một nơi là Bảo tàng Yên Bái, với tổng số là 29 chiếc, chiếc còn lại cũng là chiếc đẹp nhất đang được lưu giữ ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (chiếc Đào Thịnh)
Trước mắt cũng như lâu dài, Bộ sưu tập này sẽ được bảo quản, lưu giữ và trưng bày ở Bảo tàng Yên Bái. Các nhà khảo cổ học Việt Nam từng nói: "Nếu như Thanh Hóa là cái nôi của Trống đồng thì Yên Bái là cái nôi của Thạp đồng!” Cho nên, việc lưu giữ Bộ sưu tập Thạp đồng vượt thời gian này ở địa phương chúng tôi là việc cần thiết để minh chứng từng giai đoạn phát triển rực rỡ nghề đúc đồng đỉnh cao trong lịch sử 2500 – 2000 năm trước đây của người Việt chúng ta.



Cuối cùng, xin ông cho biết ngày tháng năm cụ thể về những chiếc Thạp đồng được Nhà nước công nhận Bảo vật Quốc gia?

Ông Trần Xuân Ca:
Trong số 30 chiếc Thạp đồng trong Bộ sưu tập có 2 chiếc được công nhận Bảo vật Quốc gia:
  1. Thạp đồng Đào Thịnh: được công nhận theo Quyết định số 1426/QĐ-TTg ngày 01 tháng 10 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc công nhận Bảo vật Quốc gia (đợt I). Thạp đồng Đào Thịnh nằm trong 30 hiện vật được công nhận Bảo vật Quốc gia đợt I.
  2. Thạp đồng Hợp Minh: được công nhận theo Quyết định số 2599/QĐ-TTg ngày 30 tháng 12 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ về công nhận Bảo vật Quốc gia (đợt II). Thạp đồng Hợp Minh nằm trong 37 hiện vật được công nhận Bảo vật Quốc gia đợt II.
Chân thành cảm ơn ông!

Trên đây là Bộ sưu tập Thạp đồng văn hóa Đông Sơn ở tỉnh Yên Bái, do Bảo tàng tỉnh Yên Bái đề cử để đưa vào "TOP 100 Bộ sưu tập độc đáo nhất Việt Nam”. Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đang thẩm định và sẽ có kết quả công bố sau.

Trương Như Bá - Kyluc.vn

Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ