[Viện Kỷ Lục Châu Âu (EURI) - Đề Cử - P.61] - John B. Goodenough (Đức): Người cao tuổi nhất đoạt giải Nobel với phát minh pin lithium-ion cùng hai nhà khoa học khác

07-01-2020

(Kyluc.vn - Worldkings.org) John B. Goodenough, Đức là người cao tuổi nhất đoạt giải Nobel Hóa học 2019 với phát minh pin lithium-ion cùng hai nhà khoa học Stanley Whittingham và Akira Yoshino.

Nhà khoa học John B. Goodenough sinh năm 1922 tại thành phố Jena, Đức. Ông nhận bằng tiến sĩ đại học Chicago, Mỹ vào năm 1952. Ông còn nắm giữ chức chủ tịch Virginia H.  Cockrell ngành kỹ sư tại trường đại học Texas, thành phố Austin, Mỹ.

John B. Goodenough

Nhà khoa học M. Stanley Whittingham sinh năm 1941 tại Mỹ. Ông nhận bằng tiến sĩ đại học Oxford, Mỹ vào năm 1968. Ngoài ra, ông còn được mệnh danh là giáo sư xuất sắc của đại học Binghamton, bang đại học New York, Mỹ.

M. Stanley Whittingham

Nhà khoa học Akira Yoshino sinh năm 1948 tại thành phố Suita, Nhật Bản. Ông nhận bằng tiến sĩ đại học Osaka vào năm 2005. Bên cạnh đó, ông vinh dự nhận bằng Viện Sĩ Danh Dự c���a công ty Asahi Kasei, thành phố Tokyo, Nhật Bản. Ông cũng đồng thời là giáo sư tại trường đại học Meijo, thành phố Nagoya, Nhật Bản.

Akira Yoshino

Cả ba nhà khoa học đều có chung công trình nghiên cứu về pin Lithium Ion. Vào những năm đầu 1970, ông Whittingham đã phát triển công dụng của pin Lithium đầu tiên, nhưng lúc bấy giờ công trình vẫn còn nhiều thiếu sót, Lithium được cho là dễ phát nổ và khó có thể chế tác thành pin.

 

Ông Stanley Whittingham là người phát triển công dụng pin lithium-ion đầu tiên

Những năm sau, ông Goodenough đã tiến hành nghiên cứu và phát triển thành công các loại pin mạnh và bền hơn. 

Cuối cùng, ông Yoshino đã tìm ra phương pháp loại bỏ hoàn toàn lithium thuần khiết ra khỏi pin, và tiến hành sản xuất thành công pin lithium dạng ion vào năm 1985.

Pin Lithium ion là loại pin được dùng phổ biến rộng rãi trên toàn cầu để cung cấp pin cho các thiết bị điện tử di động mà chúng ta hay dùng hằng ngày, như trong giao tiếp, làm việc, học tập, nghe nhạc cũng như trong việc học hỏi tìm tòi kiến thức.

Ngoài ra, đặc điểm độc đáo của pin Lithium dạng ion là có thể dùng trong việc phát triển các loại xe ô tô từ xa, cũng như có tính năng dự trữ các nguồn năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời và năng lượng gió.

Công trình nghiên cứu pin lithium-ion bắt đầu trong thởi kỳ khủng hoảng dầu mỏ vào những năm 1970. Vào trong khoảng thời gian này, ông Stanley Whittingham đã bắt đầu nỗ lực nghiên cứu và tiến hành phát triển các phương pháp để tạo ra các thiết bị công nghệ không dùng năng lượng nhiên liệu hóa thạch.

Ông đã bắt đầu nghiên cứu các chất bán dẫn và tìm ra một chất liệu giàu năng lượng, thực chất chất liệu này ông đã từng dùng để tạo ra phương pháp điện âm cực mới trong pin lithium. Đây là một chất liệu được làm từ hợp chất titanium disulphide; chất liệu này khi ở mức độ phân tử có các khoảng không gian xen kẽ để chứa các hạt ion lithium.

Một phần cực dương của pin được làm từ kim loại lithium – một chất dẫn mạnh để giải phóng electron. Việc sử dụng chất liệu này trong pin vừa có tính hiệu quả cao vừa có tính an toàn khi mà chất liệu này chỉ có vỏn vẹn hơn hai vôn. Tuy nhiên, kim loại lithium lại có tính phản ứng cao khi tác dụng với chất liệu khác, cộng thêm việc pin có tính cháy nổ cao.

Về sau, ông John Goodenough phỏng đoán rằng điện âm cực sẽ là phương pháp thay thế hữu hiệu nếu như pin được làm từ oxit kim loại thay vì kim loại sunfua. Sau khi hệ thống nghiên cứu, thì vào năm 1980 ông đã mô tả rằng oxit coban với các ion lithium nằm xen kẽ nhau có thể sản sinh ra dòng điện lên tới 4 vôn.

Đây được xem như là một bước đột phá quan trọng trong việc tạo ra các loại pin ngày càng mạnh và bền hơn.

Dựa trên nền tảng lý thuyết điện âm cực của Goodenough, ông Akira Yoshino đã chính thức tạo ra thành công loại pin ion lithium vào năm 1985. Tuy nhiên lần này thay vì dùng chất lithium phản ứng trong điện dương cực, ông đã dùng chất liệu thay thế là than cốc dầu khí – một chất liệu carbon, tựa như chất oxit coban của điện âm cực, có thể xen vào giữa các ion lithium.

Vì công trình nghiên cứu vĩ đại này, ba ông đã được trao tặng giải thưởng Nobel danh giá ở lĩnh vực Hóa học năm 2019.

Đáng lưu ý nhất khi nhà khoa học Goodenough là người cao tuổi nhất đoạt giải Nobel ở độ tuổi 97, vượt qua kỷ lục trước đó của Arthur Ashkin – người thắng giải Nobel Vật lý năm 2019 ở độ tuổi 96.

Theo Liên minh Kỷ lục Thế Giới (Worldkings.org) 

Do EURI đề cử

 


Kiến Trung (sưu tầm và biên dịch) (nguồn ảnh: internet)

 

Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ