[Viện Kỷ Lục Châu Phi (AFRI) - Đề Cử - P.105] - Allan MacLeod Cormack (Nam Phi): Nhà vật lý phát triển lý thuyết chụp cắt lớp điện toán CAT scan đầu tiên trên thế giới

25-03-2020

(Kyluc.vn - Worldkings.org) Allan MacLeod Cormack, Nam Phi là nhà vật lý phát triển lý thuyết chụp cắt lớp điện toán CAT scan đầu tiên trên thế giới.

Allan MacLeod Cormack (sinh ngày 23 tháng 2, 1924 – mất ngày 7 tháng 5 năm 1998) là một nhà vật lý học người Mỹ gốc Phi. Ông chính là người chiến thắng giải Nobel sinh lý học và y khoa 1979 (cùng với Godfrey Hounsfield) cho công trình phát minh ra phương pháp chụp X-quang bằng công nghệ chụp cắt lớp điện toán CAT.

Godfrey Newbold Hounsfield (sinh ngày 28 tháng 9, 1919 – mất ngày 12 tháng 8, 2004) là một kỹ sư điện người Anh. Ông cũng có công trong việc phát triển kỹ thuật chẩn đoán bằng công nghệ chụp cắt lớp điện toán.

Cormack được sinh ra tại thành phố Johannesburg, Nam Phi. Ông nhận bằng cử nhân khoa học Vật lý năm 1944 và bằng Thạc sĩ khoa học môn Tinh thể học năm 1945 tại trường đại học Cape Town. Sau đó từ năm 1947-49, ông trở thành nghiên cứu sinh tại trường đại học Cambridge. Tại đây, ông cũng gặp được vợ tương lai của mình, Barbara Seavey – một sinh viên vật lý người Mỹ.

Sau khi kết hôn với Seavey, ông quay trở về trường đại học Cape Town vào đầu năm 1950 để giảng dạy. Trong khoảng thời từ năm 1956-57, ông cùng vợ mình di chuyển tới Mỹ sinh sống, tại đây Cormack trở thành giáo sư dạy tại trường đại học Tufts.

Vào năm 1966, ông chính thức nhập tịch Hoa Kỳ. Mặc dù phần lớn công trình của ông xoay quanh nghiên cứu hạt vật lý lượng tử, tuy nhiên chính sở thích nghiên cứu về công nghệ tia X đã khiến ông phát triển ra nền tảng lý thuyết về công nghệ chụp cắt lớp điện toán. Công trình này ban đầu được thực hiện bởi trường đại học Cape Town và bệnh viện Groote Schuur vào đầu năm 1956, sau đó được tiếp tục phát triển vào giữa năm 1957 sau khi ông Cormack trở về từ chuyến nghỉ phép.

Các kết quả về công trình nghiên cứu của ông sau này được đăng thành hai bài viết trên Tạp chí Vật Lý ứng dụng lần lượt vào năm 1963 và 1964. Hai bài nghiên cứu khoa học này vô tình đã được ông Hounsfield đọc được, điều này đã dấy lên niềm đam mê trong ông cùng một vài đồng nghiệp.

Kết quả là sau khi dựa trên các tính toán lý thuyết của ông Cormack, công nghệ chụp cắt lớp điện toán đầu tiên chính thức được đưa vào thực tiễn vào năm 1971. Vì những nỗ lực của mình, ông Cormack và Hounsfield đã chia nhau giải thưởng Nobel danh giá. 

Chụp cắt lớp vi tính (còn gọi nôm na là Chụp xi-ti theo chữ viết tắt tiếng Anh: CT của Computed Tomography) hay còn gọi là chụp cắt lớp điện toán, chụp cắt lớp, là một phương pháp chụp hình X quang. Máy CT chạy vòng quanh thân thể bệnh nhân, phát sóng X quang và đo độ hấp thụ năng lượng tia x của các cấu trúc khác nhau của cơ thể.

Sau đó sử dụng các thông tin này và ráp lại với vi tính hình ảnh của cơ thể trên không gian 2 hoặc 3 chiều. CAT scan là kỹ thuật được phát minh bởi nhà vật lý người Anh Godfrey Hounsfield và bác sĩ Allan Cormack vào năm 1972.

Phép chụp cắt lớp vi tính tận dụng sự kết hợp của nhiều phép đo bằng tia X được chiếu từ nhiều góc độ để tạo nên hình cắt mặt ngang của vật được chụp, từ đó cho phép người chụp có thể nhìn được bên trong của vật mà không cần mổ.

Các thuật ngữ khác bao gồm chụp cắt lớp trục (CAT scan) và chụp cắt lớp điện toán. Máy CT đầu tiên được đưa vào ứng dụng trong lâm sàng vào năm 1974-1976, lúc này máy CT chỉ được dùng để chụp sọ não, thời gian chụp một lát cắt mất vài giờ.

Từ những năm 80 trở về sau, CT được ứng dụng rộng rãi hơn trong lâm sàng, được áp dụng cho tất cả các bộ phận trong cơ thể, thời gian chụp nhanh hơn và chất lượng hình ảnh cao hơn.

Các thế hệ máy CT không ngừng được cải tiến, từ máy một lát cắt, đến thế hệ máy chụp xoắn ốc (Spiral CT) đến thế hệ máy đa lát cắt (2, 4, 6….320, 640 lát cắt) và máy chụp CT năng lượng kép (Dual-CT). Hiện nay, trên thế giới có trên 30.000 máy CT được lắp đặt.

Theo Liên minh Kỷ lục Thế Giới (Worldkings.org) (Nguồn tham khảo: bvngoaithankinhqt.org.vn)

Do AFRI đề cử


Kiến Trung (sưu tầm và biên tập) (nguồn ảnh: internet)

 

Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
VQG Phong Nha
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
THE FUTURE IS NOWI
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
VINHOME
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ