[Indochinakings - Đề xuất Kỷ lục - P.18] Điệu múa Apsara (Campuchia) - Điệu múa cung đình lâu đời nhất Đông Dương

24-09-2019

(Kỷ lục - Indochinakings) Đến Campuchia mà không thể thưởng thức vũ điệu tiên nữ Apsara một lần sẽ là một thiếu sót lớn của bất cứ du khách nào tới đất nước chùa tháp này. Apsara là một điệu múa nghệ thuật truyền thống trong cung đình của Campuchia.

Mỗi đất nước đều sẽ có một đặc điểm văn hóa riêng biệt để bất cứ ai khi nhắc đến tên nước đều sẽ nghĩ đến ngay. Với văn hóa nghệ thuật, nếu Việt Nam có nhã nhạc cung đình, múa rối nước thì Campuchia có điệu múa Apsara của người Chăm. Điệu múa Apsara là một nét văn hóa truyền thống của đất nước Campuchia. Apsara là nghệ thuật đỉnh cao của người Khmer cổ đã qua quá trình phát triển hơn 2000 năm. 

Theo truyền thuyết của Hindu giáo, điệu múa này là vũ điệu đắm say được các nàng tiên Apsara xinh đẹp múa phục vụ các v�� thần, với những động tác chậm nhưng lại rất dịu dàng, thanh thoát, duyên dáng. Những nàng tiên Apsara là vợ của các các nhạc công Gandharva ở tiên giới có nhiệm vụ múa và hát cho các vị thần, họ cũng là các tiên nữ hầu hạ của thần Indra – vua của các vị thần Ấn Độ.

Đặc trưng của múa Apsara là một vũ nữ chính và một nhóm vũ nữ biểu diễn các điệu múa tựa như những tiên nữ đang dạo chơi tại khu vườn hồng – nơi có những tiên nữ càng làm tăng vẻ đẹp của vườn hồng. Khác với những điệu múa truyền thống của các nước trên thế giới, múa Apsara đòi hỏi những động tác múa thật chậm rãi nhưng cũng phải rất tinh tế, thì mới toát hết được vẻ đẹp của người múa và nét độc đáo của điệu múa nghệ thuật này.

Khoảng thế kỷ thứ I, song song với Hindu giáo, điệu múa Apsara cũng du nhập vào đất nước chùa tháp và trở thành một môn nghệ thuật phát triển khá mạnh. Vào thời kỳ Angkor, điệu múa này chỉ được múa phục vụ cho các vị vua trong các ngày lễ trọng đại hay những dịp vinh danh các vị thần Hindu. Theo ghi chép vào triều đại vua Jayavarman thứ VII, số vũ nữ Apsara phục vụ trong triều đình có những khi lên tới 3.000 người – một con số khá lớn khi so sánh con số này với số dân sống tại kinh thành vào thời điểm đó.

Ban đầu, điệu múa Apsara tại Campuchia có nguồn gốc từ Hindu giáo, nhưng đến thế kỷ thứ XIII, điệu múa này khác đi đôi chút khi lấy cảm hứng từ nghệ thuật điêu khắc tinh xảo của Angkor và nghệ thuật chạm khắc Apsara tại các đền tháp của người Khmer cổ. Vì lẽ đó, mà điệu múa Apsara ngày nay mang đậm chất Khmer hơn nguyên bản điệu múa ban đầu, khi bắt đầu du nhập vào Campuchia. Đến thế kỷ XV, Apsara gần như không còn tồn tại hoặc tồn tại rất mờ nhạt khi nền văn minh Angkor bị tàn lụi. 
 
Apsara đến nay là tài sản, linh hồn quốc gia Campuchia. Người có công lớn bảo tồn và phát triển apsara là Công chúa Buppha Devi. Bà múa từ khi 8 tuổi trong Hoàng cung, và đã mang điệu múa Tiên nữ trắng giới thiệu khắp thế giới.

Ra đời từ cách đây ít nhất 2.000 năm, những hình ảnh đầu tiên của điệu múa còn thấy trên nhiều phù điêu trang trí, tường thành và hào dài hàng trăm mét ở các ngôi đền cổ kính Campuchia, như quần thể đền Angkor, cũng như nhiều công trình tôn giáo khắp cả nước.

Các tư thế, đường cong của cánh tay, thân thể vũ nữ, cũng như vũ phục bằng vàng, bạc, châu ngọc, hoa lá trong điệu múa đều được phát sinh từ các hình vẽ trong những ngôi đền cổ, miêu tả sử thi Ấn Độ Ramayana hoặc cuộc chiến giành lấy bình cam lộ giữa quỷ và thần gồm 100 tiết điệu gợi cảm, ý nghĩa.

Qua điệu múa, người dân Campuchia muốn nói lên ước mong về một cuộc sống thanh bình, thịnh vượng, ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước, thần thánh và công đức của người xưa. Ngoài ra là những câu chuyện xúc động về sinh, bệnh, lão, tử… bốn giai đoạn cuộc đời phải trải qua, để thế hệ sau được thấu hiểu, chiêm nghiệm và gìn giữ những giá trị văn hóa, tinh thần to lớn của dân tộc.

Tường Vy (Biên dịch) ( Theo Tổ Chức Kỷ Lục Đông Dương - Indochinakings.org / Nguồn ảnh: Internet)

Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
VQG Phong Nha
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
THE FUTURE IS NOWI
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
VINHOME
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ