[Vietmaster - Đề xuất Kỷ lục - P.514]: Người đầu tiên Việt hóa giáo trình tảo học và vẽ bản đồ phân bố tảo ở các thủy vực nước ngọt chính của Việt Nam

02-07-2020

(Vietmaster) GS.TSKH Dương Đức Tiến là người đầu tiên Việt Nam hóa giáo trình tảo học và cũng là người vẽ ‘bản đồ’ các vùng phân bố tảo ở các thủy vực nước ngọt chính của Việt Nam dựa trên đặc điểm hình th��i.

Năm 1959, sau khi tốt nghiệp khóa 1 Khoa Sinh học, Đại học Tổng hợp Hà Nội, ông được phân về dạy tại Đại học Nông nghiệp Việt Nam (nay là Học viện Nông nghiệp Việt Nam). “Thật tréo ngoe, tôi được giao viết giáo trình dạy thực vật cho chuyên ngành thủy sản. Với những chuyên ngành thực vật khác đã khá bất ngờ với một anh sinh viên mới ra trường, giờ tôi lại được giao viết giáo trình cho chuyên ngành thủy sản. Điều tôi chưa bao giờ nghĩ tới. Kiến thức khi đó hoàn toàn là con số 0”.

 

 

GS Tiến cho hay, thực vật ngành thủy sản không giống với thực vật các ngành khác bởi đó là những thực vật sống dưới nước, nhỏ li ti và là nguồn thức ăn cho cá, tôm. Khi nghiên cứu về những loài thực vật này ngoài việc phải miêu tả được hình thái của thực vật thì cần phải tìm hiểu mối quan hệ của chúng với những loài động vật trong cùng hệ sinh thái là như thế nào.

Tuy nhiên, sách tham khảo, giáo trình về thực vật nước ngọt ở Việt Nam thời kỳ đó gần như không có. Ông đã phải mượn sách tham khảo bằng tiếng Anh, tiếng Pháp của thầy cô giáo cũ vừa đọc, vừa tra cứu; hay mỗi khi gặp cuốn sách hay của các chuyên gia nước ngoài, ông lại tranh thủ chép để làm tư liệu. Tuy nhiên không thể viết một cuốn giáo trình với những loài tảo không phải của Việt Nam, mà phải ‘Việt Nam hóa’ giáo trình đó. Để có thể ‘Việt Nam hóa’ giáo trình, ông phải đi lấy mẫu nước ở ruộng, ao, suối và quan sát những hiện tượng xung quanh, tìm hiểu xem trong ruộng, ao có những loài tảo gì, loài nào nhiều, loài nào ít, định lượng rồi vẽ mô tả cấu trúc của từng loài, sắp xếp chúng theo bộ, theo họ. Và thiết bị nghiên cứu duy nhất là chiếc kính hiển vi được trang bị từ thời Pháp thuộc, để mô tả hình thái của tảo ông phải vẽ bằng tay.

 

 

Năm 1979, GS Dương Đức Tiến quyết định làm tiến sĩ khoa học tại Liên Xô với ‘gia tài hòm hòm’ khoảng 300-400 loài tảo. Với luận án tiến sĩ khoa học “Khu hệ tảo các thủy vực nước ngọt Việt Nam”, từ 300-400 mẫu tảo, sau khi phân tích ông đã định loại được 1.200 loài. Với 1.200 loài đó GS Dương Đức Tiến đã vẽ lên bức tranh tổng thể về các khu vực phân bố của tảo ở các thủy vực nước ngọt chính tại Việt Nam.

Tính đến năm 1982, GS Dương Đức Tiến đã tìm thấy 1.402 loài và dưới loài vi tảo trong các thủy vực nội địa, trong đó có 530 loài tảo lục, 388 loài tảo silic, 344 loài tảo lam, 78 loài tảo mắt, 30 loài tảo hai roi, 14 loài tảo vàng, 9 loài tảo vòng, 5 loài tảo roi lệch và 4 loài tảo đỏ. Đến năm 1996, GS Dương Đức Tiến đã định loại và mô tả khá chi tiết 214 loài tảo lam thường gặp cùng với sự phân bố, sinh thái của chúng. Trong cuốn “Tảo nước ngọt của Việt Nam”, ông và GS Võ Hành đã mô tả chi tiết đặc điểm phân loại hơn 800 loài và dưới loài tảo lục ở Việt Nam.

Văn phòng Đề cử Kỷ lục Việt Nam - Viện Kỷ lục Việt Nam đang đề xuất Kỷ lục: Người đầu tiên Việt hóa giáo trình tảo học và vẽ bản đồ phân bố tảo ở các thủy vực nước ngọt chính của Việt Nam.


Văn phòng Đề cử Kỷ lục Việt Nam - Viện Kỷ lục Việt Nam (Tổng hợp thông tin - Ảnh: Internet)

 

Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ