Hành trình quảng bá những giá trị Y học cổ truyền Việt Nam

01-08-2020

(KỶ LỤC - VIETKINGS) Y học cổ truyền (hay thường được gọi là Đông y) có xuất xứ từ phương Đông thường được dùng để phân biệt với Tây y (Y học từ phương Tây).

 

Việt Nam ta tự hào có một nền y học cổ truyền lâu đời với nhiều thành tựu và tinh hoa. Từ hàng ngàn năm trước, khi y học hiện đại chưa phát triển, người dân Việt Nam chủ yếu phòng và chữa bệnh bằng các phương thuốc thuốc cổ truyền dân tộc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới đánh giá, Việt Nam là một trong năm nước hàng đầu thế giới có hệ thống y học cổ truyền phát triển lâu đời nhất và có nhiều đóng góp tích cực vào sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân.

 



Từ thế kỷ thứ 13, nhà bác học Chu Văn An đã nêu đường lối chữa bệnh không dùng mê tín dị đoan. Ông đã để lại một số tư liệu, bệnh án về kinh nghiệm trị bệnh, đặc biệt là kinh nghiệm trị các bệnh dịch mà sau này con cháu ông là Chu Doãn Văn, Chu Xuân Lương đã ghi lại thành quyển “Y học Yếu Giải Tập Chú Di Biên” năm 1466 và bổ sung năm 1856.

Sang thế kỷ 14, đại Danh y Tuệ Tĩnh nghiên cứu cây - con thuốc Việt Nam để chữa bệnh (580 vị thuốc trong 3873 đơn thuốc cho 10 loại chuyên khoa trị bệnh). Ông chính là người người đã mở đường cho việc nghiên cứu thuốc Nam, xây dựng nền móng cho y học nước nhà với truyền thống chữa bệnh bằng thuốc Nam, theo phương châm “thuốc Nam Việt chữa người Nam Việt”. Các bộ sách “Nam Dược thần hiệu” và “Hồng Nghĩa tư giác y thư” của ông không chỉ có ý nghĩa trong lịch sử y học mà cả trong lịch sử văn học Việt Nam. Nhiều thế kỷ qua, Tuệ Tĩnh được tôn là vị thánh thuốc Nam Việt Nam

 


Chân dung Đại y thiền sư Tuệ Tĩnh và tác phẩm Nam dược thần hiệu


Thế kỷ 18 đại danh y Lê Hữu Trác (tên hiệu là Hải Thượng Lãn Ông) đã biên soạn tập sách thuốc "Y tông tâm lĩnh" gồm 28 bộ, 66 quyển tổng hợp kinh nghiệm của nhân gian, của người ngoại quốc, kết hợp với kinh nhiệm thực tiễn của bản thân, đúc kết thành một hệ thống lý, pháp, phương, dược trở thành bộ giáo trình hoàn chỉnh cho người thầy thuốc Việt Nam, được xem là bách khoa toàn thư về y học cổ truyền Việt Nam.

Trong thế kỷ 20 các vị danh y Việt Nam cũng đã biên soạn trên 200 tập sách có giá trị về Đông y bằng chữ Quốc ngữ.

Là một nước có khí hậu khắc nghiệt, gió mùa và nắng nóng quanh năm, độ ẩm thấp nên rất dễ mắc các loại bệnh đặc trưng của vùng nhiệt đới như thấp khớp, cảm, hàn, nhiệt, các bệnh về đường tiêu hóa và hô hấp…Vì thế, từ ngày xưa ông cha ta đã tận dụng những loài cây cỏ, hoa lá,… có tác dụng điều hòa âm – dương, hàn – nhiệt lấy lại cân bằng cho cơ thể và chữa bệnh cho con người. Nền y học cổ truyền Việt Nam với hệ thống lý luận chặt chẽ, các phương pháp phòng và chữa bệnh có hiệu quả, dựa trên những đặc điểm về thể chất của người Việt đã phục vụ đắc lực cho việc giữ gìn và bảo vệ sức khoẻ cho nhân dân từ xưa tới nay....

 



Cùng với lý luận y học cổ truyền phương Đông, nhiều phương thuốc cổ truyền càng trở nên giá trị hơn khi được soi rọi bởi những thành tựu của khoa học y học hiện đại. Nhiều bệnh chữa bằng phương thuốc cổ truyền rất có hiệu quả lại không gây ra các tác dụng phụ như khi dùng thuốc có nguồn gốc hóa chất của thuốc tân dược. Vì thế, Y học cổ truyền Việt Nam vẫn tồn tại bên cạnh và bổ sung rất hiệu quả cho ngành y học hiện đại. Và từ lâu ngành y tế đất nước ta đã chú trọng kết hợp Đông y với Tây y, kết hợp y dược học cổ truyền với y dược học hiện đại.

Trong thời đại y học phát triển như hiện nay việc chẩn đoán bệnh, điều trị cấp cứu thuộc về thế mạnh của y học hiện đại, với những điều kiện máy móc trang thiết bị có thể giúp bác sĩ chẩn đoán đúng bệnh và cấp cứu điều trị kịp thời những trường hợp cấp tính. Tuy nhiên, y học cổ truyền vẫn mang lại lợi ích và rất hữu ích đối với những bệnh nhân mắc bệnh mạn tính hoặc di chứng do tai biến để lại, giúp họ trở lại đời sống bình thường. Hay các bệnh nan y như ung thư, trong giai đoạn đầu, bệnh nhân được điều trị bằng Tây y (hóa trị, xạ trị…) giúp ổn định sau đó người bệnh sẽ được sử dụng Y học cổ truyền để điều chỉnh, giúp phục hồi các chức năng. Mặt khác, dược phẩm y dược cổ truyền có lợi thế lớn nhất là ít gây ra phản ứng phụ, dựa trên ưu điểm này nó giúp bệnh nhân có thể hoàn toàn yên tâm điều trị lâu dài.

Nhiều phương pháp chữa bệnh bằng y học cổ truyền ở Việt Nam không dùng thuốc như châm cứu, bấm huyệt, khí công, dưỡng sinh... không chỉ được người dân trong nước ưa chuộng sử dụng để chữa bệnh mà người dân nhiều nước trên thế giới cũng rất tin tưởng và ưa thích, nó trở thành phương pháp chữa bệnh độc đáo trên thế giới. Điều này cho thấy, vai trò và giá trị sử dụng của y học cổ truyền ngày càng được thừa nhận rộng rãi trong việc phòng, chữa bệnh, phục hồi chức năng và nâng cao sức khỏe.

Tuy nhiên, một thực tế hiện nay là nền y học mang đậm tính dân tộc mà ông cha đã dày công gây dựng vẫn lép vế và thua kém hơn so với nền y học hiện đại do nhiều yếu tố. Điều này dẫn đến hệ lụy là những phương thuốc điều trị hiệu quả của Y học cổ truyền sẽ bị mai một hoặc không phát huy được công hiệu trong việc chăm sóc sức khỏe cho người dân. Do vậy, hiện đại hóa y học cổ truyền và kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại đang là mục tiêu và yêu cầu phát triển của thời đại.

 



Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người quan tâm đến vấn đề kết hợp y học hiện đại và y học cổ truyền dân tộc để xây dựng nền y học Việt Nam. Trong bức thư gửi cho Hội nghị Ngành Y tế ngày 27/02/1955, Người viết: “Y học cũng phải dựa trên nguyên tắc khoa học dân tộc và đại chúng” ... “Ông cha ta ngày trước có nhiều kinh nghiệm quý báu về cách chữa bệnh bằng thuốc ta, thuốc Bắc” do vậy cần chú trọng nghiên cứu phối hợp thuốc Đông và thuốc Tây. Để nâng cao hiệu quả phòng và điều trị bệnh, việc kết hợp các phương pháp chẩn đoán của nền y học hiện đại và phương pháp y học cổ truyền đậm đà bản sắc dân tộc là điều không thể thiếu. Đây cũng chính là vấn đề mang tính chiến lược hiện nay.

Hiểu rõ được nhưng giá trị to lớn mà Y học cổ truyền Việt Nam đem lại cho đời sống, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam thực hiện Hành trình quảng bá những giá trị y học cổ truyền Việt Nam, nhằm mục đích giới thiệu và quảng bá nền y học cổ truyền Việt Nam đến đông đảo người dân trong nước và thế giới. Với mong muốn góp một phần nhỏ công sức trong việc bảo tồn những giá trị lịch sử quý giá của dân tộc, tôn vinh nền y học cổ truyền Việt Nam; đồng thời giúp cho những người quan tâm đến lịch sử y học cổ truyền có thể tìm hiểu và nghiên cứu, tạo ra động lực giúp cho nền y học cổ truyền Việt Nam thêm phát triển.

Chúng tôi hy vọng rằng với Hành trình quảng bá những giá trị y học cổ truyền Việt Nam sẽ là một hành trình mang đến nhiều ý nghĩa, kết nối những giá trị văn hóa của y học phương Đông và phương Tây, giúp mọi người có thêm nhiều kiến thức về Y học Cổ truyền Việt Nam với những đặc tính ưu việt của nó, từ đó nắm bắt và vận dụng kết hợp y học cổ truyền của dân tộc và Y học phương Tây một cách phù hợp trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.

 


TỔ CHỨC KỶ LỤC VIỆT NAM - VIETKINGS

 

Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ