Côn Đảo – Quần thể di tích nhà tù lớn nhất Việt Nam

30-05-2017

(Kyluc.vn) Côn Đảo là một vùng đất thiêng liêng ghi dấu sự đấu tranh kiên cường, bất khất của các anh hùng, chiến sĩ cách mạng, đồng bào yêu nước suốt trong 113 và trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của nhân dân Việt Nam.

 

Côn Đảo là một trong những quần đảo tiền tiêu nằm về hướng Đông Nam của Tổ quốc Việt Nam. Với vị trí địa lý thuận lợi trên đường giao lưu Đông - Tây Côn Đảo được người phương Tây biết đến từ rất sớm. Với vị trí chiến lược trên, ngày 28/11/1861 đại diện chính thức thực dân Pháp là hải quân trung úy Lèspes đã hoàn tất việc đánh và chiếm Côn Đảo với một văn bản mang tính xâm lược. Dưới con mắt của bọn thực dân Pháp cho rằng Côn Đảo là nơi lý tưởng có khả năng đáp ứng tốt nhất những nhu cầu đối với một nhà tù. Côn Đảo bốn bề trời biển mênh mông, cách biệt với đất liền, không có phương tiện, người tù khó bề trốn thoát. Ở hải đảo xa xôi này, những người tù chính trị sẽ bị cắt đứt mọi quan hệ với gia đình, xã hội và quần chúng nhân dân, không thể hoạt động chống đối gì được. Mặt khác Côn Đảo là một quần đảo hoang vắng, nên ở đây có thể thi hành bất cứ những biện pháp đàn áp dã man, tàn bạo nào đối phương cũng khó có thể phát hiện. Người tù có đấu tranh mạnh mẽ tới đến đâu, cũng không thể gây được ảnh hưởng gì. Hơn thế nữa Côn Đảo là nơi dân cư thưa thớt, nguồn lợi thiên nhiên phong phú nên chúng có thể bắt  tù nhân lao động  khổ sai để khai thác, bóc lột và đày đọa.

Vì lẽ đó, 45 ngày sau khi xâm chiếm hải đảo thực dân Pháp đã tiến hành xây dựng cơ sở nhà tù. Ngày 01/02/1862, Bô-na ký quyết định thành lập nhà tù Côn Đảo và xúc tiến công việc lao động khổ sai: trồng trọt, chăn nuôi, mò san hô, nung vôi, gạch, đập đá, lấy củi... Nhằm biến Côn Đảo thành một hệ thống nhà tù với quy mô lớn, có bộ máy tổ chức chặt chẽ, thực dân Pháp không ngừng ban hành và bổ sung hoàn chỉnh các văn bản: quy chế, nghị định, sắc lệnh... nhằm kiện toàn bộ máy cai trị.

 

Nhà tù Côn Đảo - Hình Internet

Cùng với việc không ngừng hoàn thiện các văn bản pháp quy, hệ thống các cơ sở giam giữ tù nhân ở Côn Đảo được xây dựng, các hệ thống (từ 1862 đến 1945) bộ máy hành chính, các sở tù các trại giam (các banh) chính ở nhà tù Côn Đảo bao gồm:

  • Banh I  do thực dân Pháp xây dựng năm 1862 hoàn thành năm 1896 với diện tích 12.015m2 bao gồm 11 phòng giam, 20 xà lim (hầm đá), 01 khu lao động khổ sai xay lúa, 01 khu lao động khổ sai đập đá.
  • Banh II do thực dân Pháp xây dựng năm 1908 hoàn thành năm 1916 với diện tích 13.228 m2, gồm 13 khám lớn, 14 xà lim.
  • Banh III chính do thực dân Pháp xây dựng năm 1928 với diện tích 12.700m2, gồm 3 dãy trại giam, trong đó có 2 dãy phòng giam tập thể và 1 dãy biệt lập, 1 khu nhà bếp và 1 khu bệnh xá. Sau Cách mạng tháng 8/1945 trại giam này được chỉnh trang lại còn 2 dãy (mỗi dãy có 4 phòng).
  • Banh IV (Banh III phụ) do thực dân Pháp xây dựng năm 1940 với diện tích 5.804m2bao gồm: 8 phòng giam chia làm hai dãy.
  • Biệt lập Chuồng Cọp Pháp do thực dân Pháp xây dựng năm dựng năm 1940. Diện tích: 5.808m2, bao gồm 120 phòng giam chia làm 2 khu và 60 phòng không có mái che.
  • Biệt lập Chuồng Bò hình thành năm 1876 bao gồm 09 phòng giam để tạm giam tù nhân ở sở này. Nằm kề bên là 24 hộc nuôi heo và đối diện là 2 chuồng nuôi Bò và 1 hầm chứa phân, nước thải từ chuồng nuôi Bò.
  • Ngoài ra còn có hệ thống các Sở vừa là nơi giam giữ vừa là nơi lao dịch khổ sai: Sở Tiêu, Sở Chi Tồn, Sở Lưới, Sở Muối, Sở Lò Vôi… Bên cạnh hệ thống trại tù, nhiều nhà ở và dinh thự, biệt thự, công sở phục vụ cho bộ máy kìm kẹp, khai thác và đàn áp tù nhân cũng được xây dựng.

 

Chuồng cọp trong hệ thống nhà tù Côn Đảo.

Chuồng cọp trong hệ thống nhà tù Côn Đảo - Hình Internet

 

Chuồng Cọp

 

Biệt lập Chuồng Bò

Biệt lập Chuồng Bò - Hình Internet

 

Ở Côn Đảo bọn thực dân Pháp đã giam cầm tù nhân thuộc nhiều tầng lớp xã hội, nhiều lứa tuổi, thuộc các Đảng phái chính trị, các tôn giáo và các dân tộc khác nhau. Ngoài những công việc khổ sai nặng nhọc nhằm giết dần giết mòn người tù, bọn thực dân cai trị còn áp dụng những biện pháp đàn áp người tù: đánh đập, tra tấn, nhốt trong khám, trong xà lim, hầm tối, đày ải tù nhân khổ sai trong hầm xay lúa... xiềng đơn, xiềng kép, xiềng hai người làm một, cùm chân, ăn cơm lạt, uống nước lã, bắt nhịn đói, đeo xiềng tạ hàng chục kg vào chân khi lao động khổ sai...

 


Tại mỗi phòng giam như thế này, cao điểm có đến hàng trăm chiến sĩ cộng sản bị nhốt giam với gông cùm xiềng xích. Chúng dùng nhiều hình thức tra tấn từ thể xác đến tinh thần đối với các chiến sĩ. Nhiều sĩ phu yêu nước như: Huỳnh Thúc Kháng, Phan Chu Trinh... cho đến các đồng chí như: Tôn Đức Thắng, Lê Duẩn, Lê Đức Thọ, Phạm Hùng... từng bị giam giữ nơi đây - Hình Internet

 

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ của quân và dân ta, thực dân Pháp buộc phải ký hiệp định Giơ-ne-vơ và rút về nước. Thay chân Pháp đế quốc Mỹ dựng nên chế độ bù nhìn tay sai (Ngụy quyền Sài Gòn) nhằm phục vụ cho lợi ích của chúng, âm mưu chia cắt lâu dài đất nước ta. Tại Côn Đảo, chính quyền ngụy Sài Gòn đã tiếp quản toàn bộ hệ thống nhà tù từ tay Pháp và cũng từ 1954 dưới sự thống trị của Mỹ - Ngụy, Côn Đảo tiếp tục biến thành một nhà tù khổng lồ tàn bạo hơn để giam giữ các chiến sĩ cách mạng và những người yêu nước. Ngoài các trại giam đã có từ thời Pháp, Mỹ - ngụy tiếp tục mở rộng và xây thêm một loạt những trại mới.

  • Trại 5 do Mỹ - ngụy xây dựng năm 1962,với diện tích 3.594m2 gồm 12 phòng giam chia làm ba dãy, mỗi dãy có 4 phòng và 1 nhà bếp…
  • Trại 6 xây dựng năm 1968, diện tích 42.140m2 gồm 20 phòng giam, chia làm 02 khu: A và B, mỗi khu có 10 phòng được bố trí thành hai dãy đối diện nhau và có một khu biệt lập gồm 4 xà lim.
  • Trại 7 (còn gọi là Chuồng cọp Mỹ) xây dựng và hoàn thành năm 1971, diện tích 25.768m2 Bao gồm 4 khu: AB, CD, EF, GH, mỗi khu có 2 dãy, mỗi dãy 48 phòng biệt lập.
  • Trại 8 xây dựng năm 1968, diện tích 26.200m2, bao gồm 20 phòng, diện tích mỗi phòng 115m2, chia làm 2 khu đối diện nhau, mỗi khu 10 phòng và 4 xà lim. Nhưng chỉ hòan thành có 10 phòng giam, còn 10 phòng và 8 xà lim đang xây dựng thì Hiệp định Pari được ký kết nên bỏ dở.
  • Trại 9 đang xây thì hiệp định Pari được ký kết nên bị bỏ dở.

 

Khu biệt giam phủ đầy rêu phong với 20 hầm đá khiến những ai ghé thăm đều có cảm giác rợn người - Hình Internet

 

Nhà tù Côn Đảo

 

Trại giam Phú Hải còn có đầy đủ các khu vực như giảng đường, bệnh xá, nhà thờ, nhà bếp, nhà ăn. Tuy nhiên, tất cả đều được dựng lên để đối phó với các đoàn giám sát về nhân quyền của quốc tế và đánh lừa dư luận - Hình Internet

 

Nhà tù Côn Đảo

Trại giam Phú Tường, nơi nổi tiếng với "chuồng cọp", được xây dựng năm 1940, với diện tích hơn 5.000 m2 gồm 120 phòng giam có chấn song sắt phía trên, 60 phòng "tắm nắng" không có mái che - Hình Internet

 

Tháng 4/1957, địch mở chiến dịch “Tố cộng” trong nhà tù, âm mưu tiêu diệt sinh mạng chính trị của tù nhân, cưỡng bức ly khai kết hợp với ép buộc khổ sai để bóc lột sức lao động và đày ải người tù. Từ đó cho tới ngày giải phóng Côn Đảo (1/5/1975) Mỹ - ngụy liên tiếp mở những cuộc đàn áp dã man để buộc người tù “Ly khai Đảng”. Chúng thật sự biến Côn Đảo thành một “Địa ngục ở trần gian”. Vượt lên trên tất cả sự kìm kẹp của nhà tù đế quốc những người tù Côn Đảo đã đứng lên đấu tranh chống lại những âm ưu của kẻ thù.

 

Nhà tù Côn Đảo

Các tù nhân phải chịu đựng đủ loại hình thức tra tấn từ ngày này qua ngày khác - Hình Internet

 

Thà chết chứ nhất định không chịu sống nô lệ, tù chính trị đã liên tiếp vùng lên đấu tranh, góp phần không nhỏ vào thắng lợi chung của cách mạng nước ta và tô đậm thêm chân lý : “Không có gì quý hơn Độc lập Tự do”. Ngày 01/5/1975, Côn Đảo hoàn toàn giải phóng, đó là thành quả của những cuộc đấu tranh không mệt mỏi của những người tù chính trị Côn Đảo chấm dứt 113 năm “Địa ngục trần gian”.

Trải qua 113 năm, thực dân và đế quốc đã lần lượt lưu đày ra Côn Đảo khoảng  200.000 lượt tù nhân (lúc cao điểm nhà tù Côn Đảo giam giữ khoảng 12.000 người) và đã có khoảng 20.000 người đã vĩnh viễn yên nghỉ nơi hòn đảo thiêng liêng này.

Với những giá trị lịch sử to lớn như vậy, ngày 29/4/1979 Bộ VHTT đã ra quyết định số 54/VH.QĐ đặc cách công nhận Khu di tích lịch sử cách mạng Côn Đảo là một trong những di tích đặc biệt quan trọng của Quốc gia. Tiếp đến ngày 10/5/2012, Thủ tướng Chính Phủ ký quyết định số 548/QĐ-TTg công nhận khu di tích lịch sử nhà tù Côn Đảo là di tích Quốc gia đặc biệt (Gồm 20 di tích) với diện tích bảo vệ là 110,69ha.

 

Nhà tù Côn Đảo nhận di tích quốc gia

Nhà tù Côn Đảo nhận di tích quốc gia đặc biệt - Hình Internet

 

Trong Hội ngộ Kỷ lục gia Việt Nam lần thứ 33 diễn ra ngày ngày 6/5/2017, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã trao bằng xác lập Quần thể di tích nhà tù lớn nhất Việt Nam đến Ban quản lý Di tích Côn Đảo, huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.

 

 

TS Thang Văn Phúc – Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Chủ tịch TW Hội Kỷ lục gia VN và TS, Luật sư Nguyễn Văn Viễn, Phó Chủ tịch TW Hội Kỷ lục gia VN trao bằng xác lập kỷ lục đến bà Phạm Thị Tám - Trưởng ban Quản lý Di tích Côn Đảo - Hình VietKings

 

Côn Đảo là một vùng đất thiêng liêng ghi dấu sự đấu tranh kiên cường, bất khất của các anh hùng, chiến sĩ cách mạng, đồng bào yêu nước suốt trong 113 và trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của nhân dân Việt Nam.

 

Côn Đảo – thiên đường vươn mình từ địa ngục - Ảnh minh họa: Hi Vu

Côn Đảo – thiên đường vươn mình từ địa ngục - Hình Internet

 

Ngày nay, Côn Đảo không chỉ là một hòn đảo anh hùng, một khu di tích lịch sử cách mạng vĩ đại, mà Côn Đảo còn là một trường học cách mạng vượt lên trên mọi thời đại, một vùng đất hứa của Việt Nam giành cho mọi người hướng về, tìm đến để nhớ lại cội nguồn, để giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay và mãi mãi về sau./.


Kyluc.vn (Tổng hợp)

 

Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ