Hành trình tìm kiếm những Kỷ lục bất biến của Việt Nam (P.74) Làng Đại Phu (Hà Nam) - Làng nghề làm dũa thủ công duy nhất ở Việt Nam

21-10-2020

(Kỷ lục - VietKings) Làng Đại Phu, xã An Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Nghề dũa Đại Phu được hình thành từ những năm 50 của thế kỷ trước. Ông Tổ của nghề dũa là cụ Vũ Khánh, từng là thợ mộc gốc làng Đại Phu. Đây là một trong những làng nghề làm dũa sắt thủ công hiếm hoi còn sót lại ở Việt Nam, từng xuất khẩu số lượng dũa lớn nhất trên thế giới.

Nghề dũa có ở làng Đại Phu cho đến giờ cũng ngót nghét đến gần trăm năm. Nghề được truyền lại từ cụ Vũ Khánh, một thợ mộc gốc làng Đại Phu sau thời gian làm ăn xa thấy thợ mộc người Nhật có con dũa để mài cưa, nhìn theo mẫu của họ, cụ Khánh về nhà tự mày mò để làm cho mình một con dũa giống như thế từ thanh sắt bỏ đi.
 
Lúc đầu, cụ Khánh chỉ nghĩ con dũa là một đồ dùng đơn giản, ít được sử dụng, nhưng càng ngày, cụ càng thấy nó rất cần thiết trong đời sống. Cho tới thời điểm đó ở Việt Nam vẫn chưa có ai làm ra sản phẩm này nên cụ về làng hô hào con cháu nghiên cứu nghề làm dũa. Ban đầu, tận dụng những thanh sắt bỏ đi, cụ Khánh làm ra những con dũa 3 cạnh thô sơ. Rồi sau khi bắt được các mối đặt hàng thì nghề làm dũa ở Đại Phu bắt đầu phát triển. Khi cả thế giới đang dùng loại dũa 3 cạnh mà thì cụ Khánh còn sáng chế ra những loại dũa dẹt, tròn, bán nguyệt… để bán ra thị trường.

 

 

Để làm ra mỗi chiếc dũa phải trải qua nhiều công đoạn. Đầu tiên là dùng lò rèn để xẻ nguyên liệu, tạo phôi bằng khuôn, tạo phôi xong phải mài mặt phẳng, mài xong đến công đoạn băm răng dũa. Khâu cuối cùng trong sản xuất dũa là tôi luyện tạo độ cứng của dũa. Tất cả các công đoạn đều được làm bằng thủ công 100%. (Nguồn hình: Internet)

 

 

Nguyên liệu làm dũa có 2 nguồn: Một là thép cây đặc chủng Y12A của Liên Xô (cũ), hai là các loại vòng bi đã hết hạn sử dụng. Dụng cụ để làm dũa khá đơn giản, gồm đe, búa, khuôn, dao băm, lò luyện, bễ rèn, đôi càng nạo (nay được thay bằng máy mài chạy điện), axít và dung dịch xút để tẩy rửa. (Nguồn hình: Internet)

 

 

Điểm đặc biệt của làng Đại Phu là không hề có một nhà máy hay công xưởng, cũng không có những sản phẩm đặc trưng bày la liệt từ cổng làng như nhiều làng nghề khác. "Xưởng" chế tạo dũa của người làng Đại Phu chỉ đơn giản là một gian bếp nhỏ gọn để nấu nướng giống như những vùng nông thôn khác, ở đó chỉ có 1-2 lò than nhỏ lửa đang hồng rực vừa để nấu nướng, vừa để tôi thép. (Nguồn hình: Internet)

 

 

Theo thời gian và nhu cầu thực tế nên nghề làm dũa ở đây đã đi vào chuyên môn hóa theo 6 khâu cơ bản: tạo phôi, tạo mặt phẳng, tạo răng, tôi luyện, kiểm hóa và đóng gói. Đồng thời, mỗi gia đình làm dũa ở đây đều tự chuyên sâu vào một công đoạn sản xuất, nhờ vậy sản phẩm làm ra chất lượng tốt hơn. (Nguồn hình: Internet)

 

 

Đã có một thời dũa ở làng Đại Phu xuất đi nhiều nước trên thế giới. Nhiều nước đã phải đặt mua để sử dụng vì chất lượng dũa của làng Đại Phu hơn hẳn chất lượng bên họ rất nhiều. (Nguồn hình: Internet)

 

 

Gần 50 năm qua, nghề dũa làng Đại Phu đã từng bước tự khẳng định mình, tạo uy tín trên thị trường, tăng thu nhập cho người lao động, góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong sự nghiệp công nghiệp hoá nông nghiệp, nông thôn. (Nguồn hình: Internet)


Kyluc.vn - Sưu tầm

 

Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ