Đồng Đền Đặng Thị Mát và câu chuyện xây dựng, tôn tạo Đền Thượng - Đền thờ Tản Viên Sơn Thánh trên đỉnh núi Ba Vì

02-12-2019

(KỶ LỤC - VIETKINGS) Ngày 01 tháng 12 năm 2019 (Tức ngày 06 tháng 11 năm Kỷ Hợi) tại Di tích Đền Thượng, xã Ba vì, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, Bà Đặng Thị Mát - Thủ nhang Đền Thượng đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam - VietKings vinh danh vì những đóng góp trong việc xây dựng và tôn tạo Đền Thượng - Đền thờ Tản Viên Sơn Thánh trên đỉnh núi Ba Vì.

Đền Thượng còn gọi là Chính cung thần điện, theo truyền thuyết và Ngọc phả có liên quan cho rằng đền là nơi thờ Đức Thánh Tản Viên Sơn – Vị thần đứng đầu hàng Tứ bất tử trong thần điện Việt, Ngài không chỉ là Vị Thành hoàng bảo trợ cho làng xã mà còn được nhân dân suy tôn là Đệ Nhất Phúc Thần, Thượng Đẳng Tối Linh thần.
Đền tọa lạc trên đỉnh núi Ba Vì (ở độ cao 1227m) thuộc Vườn quốc gia Ba Vì, xã Ba Vì, huyện Ba Vì, TP Hà Nội.

 

Cổng Đền Thượng nằm uy nghi dưới chân núi Ba Vì

 

Theo Ngọc Phả và truyền thuyết ngôi đền có từ thời An Dương Vương. Ngày ấy, nhà nước phong kiến phải huy động nhân dân quanh hai bờ sông Đà nối tay nhau vận chuyển vật liệu hàng chục km từ sông lên qua các vách đá cheo leo để đến được ngọn núi cao 1227m.

Qua thời gian ngôi đền cổ không còn nữa, ngày 9/10/1993, được sự đồng ý và hỗ trợ của chính quyền các cấp và Ban Giám đốc Vườn quốc gia Ba Vì, Bà Đặng Thị Mát – Hiệu Diệu Phong đã chính thức công đức khởi công xây dựng Đền Thượng trên đỉnh Tản Viên – núi Ba Vì cùng sự hỗ trợ của các kiến trúc sư, nhân dân địa phương và các quý khách thập phương công đức, đóng góp công sức, tâm huyết. Ngày 20/12/1996, sau hơn ba năm tiến hành xây dựng trong điều kiện hết sức khó khăn, Đền Thượng đã được hoàn thành để phụng sự Thánh, phục vụ nhân dân lễ Phật – Thánh và chiêm ngưỡng di tích lịch sử.

 

Đền Thượng tọa lạc trên đỉnh núi Ba Vì ở độ cao 1227m thuộc Vườn quốc gia Ba Vì


Trong quá trình kế thừa, tôn tạo và phát triển, Đền Thượng cùng Tín ngưỡng thờ Thánh Tản Viên ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa – tâm linh của nhân dân. Vào trước năm 1990, khi chuẩn bị thành lập Vườn Quốc Gia Ba Vì, đoàn khảo sát đã phát hiện trên đỉnh núi cao một mái đá có mấy lư hương đá và gần đó có 3 phi tượng nhỏ bị đổ, gãy chân, gãy tay.... Cho rằng đây là một di tích cổ nên đoàn đã tìm gặp bà Đặng Thị Mát - Thủ nhang của Đền Quan dưới chân núi để nhờ bà trông nom và tu tạo giúp.

Đồng đền, Nghệ nhân dân gian Đặng Thị Mát sinh năm 1946 trong một gia đình gia giáo thuộc vùng biển Hải Hậu, Nam Định.

 

Bà Đặng Thị Mát - Thủ nhang Đền Thượng thực hiện lễ Hầu Chứng Đàn (Ảnh Quỳnh Ngọc)

 

Ngày nay, câu chuyện xây đền trên núi của Nghệ nhân Đặng Thị Mát vẫn được người dân nhắc đến và coi đó là một kỳ tích. Theo lời kể của bà Mát, ngày ấy khi bà đang trăn trở cho công việc tôn tạo ngôi đền Quan Tam, qua giấc mộng Phật Thánh linh thiêng chỉ đường dẫn lối đưa bà lên non cao Ba Vì dựng xây đền Thượng. Điều đặc biệt là, sau giấc mơ kỳ lạ ấy, đoàn cán bộ của Vườn Quốc gia Ba Vì đã đến gặp bà, nhắc đến huyện mời tôi công đức xây dựng Đền Thượng. Tựa như được Phật Thánh báo trước, bà nhất tâm, cầu xin Phật Thánh, làm lễ tại Đền cho trọn lòng để hướng về đỉnh non cao.

 

Qua cổng, phải leo hơn 500 bậc đá mới tới được Cửa đền chính nằm cheo leo trên vách núi


Đền Thượng chính thức được xây dựng từ năm 1993,  Bà Mát bảo, thời gian đầu tiên xây Đền, nắng gió mưa rừng, không đường không lối, núi cao lại càng cao hiểm trở vô cùng. Bà đã cùng 15 người thợ gùi từng viên đá, phát từng hàng cây để leo lên đỉnh núi. Vật liệu xây dựng chỉ chuyển được bặng xe lên cốt 1.100, còn hơn 800m nữa leo núi phải vận chuyển bằng sức người.

 

Hình ảnh tư liệu ghi lại những khó khăn, gian khổ trong quá trình xây dựng Đền

 

Bản thân bà Mát đã phải đeo ba lô, tải xi măng leo bộ lên đền để phục vụ cho xây dựng. Vượt qua trăm ngàn  gian  khó, bà vẫn luôn tâm niệm đã là sứ mệnh mà Phật Thánh giao phó thì dù khó khăn, khổ ải đến mấy vẫn phải hoàn tất việc xây Đền Thượng.​ Không ít người cho rằng Phật đã giúp bà Mát vượt mọi khó khăn để xây dựng, tôn tạo được ngôi Đền Thượng linh thiêng hiện nay trên đỉnh núi Ba Vì

Được sự quan tâm của chính quyền và sự ủng hộ, tiếp sức của nhân dân, sau ba năm xây dựng, cuối năm 1996, ngôi đền khang trang hoàn thành như hiện nay. Ngôi đền được trùng tu lại vẫn tựa lưng vào núi tạo thế vững chãi, trang nghiêm và độc đáo, hậu cung chính là vách đá Thắt Cổ Bồng linh thiêng và huyền thoại có từ ngàn đời xưa. 

 

Ngôi đền tuy không rộng, nhưng huyền bí, có độ sâu thẳm về tâm linh

 

Chính giữa ngôi Tam Bảo là tượng Đức Thánh Tản ngự trong long ngai sơn son thiếp vàng. Bên tả là thờ Đức Thánh Trần (Hưng Đạo Đại Vương) và bên hữu là ban thờ Tam toà Thánh Mẫu (bà mẫu Thượng ngàn) - Ảnh Quỳnh Ngọc/VietKings

 

Qua sân đền chính, leo thêm hơn trăm bậc đá nữa du khách sẽ tới điểm cao nhất của đỉnh Tản Viên. Ở đây đặt tượng thờ Mẫu Cửu Trùng Thiên, ban Mẫu địa và ban Bát tiên.

Hàng năm, du khách thập phương đến đây vừa thắp hương Đức Thánh Tản, đồng thời thăm thú cảnh quan thiên nhiên. Từ nơi đỉnh cao này du khách có thể phóng tầm mắt ra xa thưởng ngoạn phong cảnh của thiên nhiên trong bầu không khí cực kỳ thanh khiết của núi rừng. Cảnh vật quanh khu Đền Thượng – Nơi giữ bao ẩn tích gắn với truyền thuyết Sơn Tinh – Thuỷ Tinh nhờ thế lại càng nên thơ hơn bao giờ hết.

 

 

Năm 2008, Đền Thượng được Bộ Văn  hóa  công nhận di tích lịch sử cấp Quốc gia. Năm 2010, Đền được Liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam bảo trợ cho đúc tượng Mẫu Cửu Trùng Thiên. Năm 2011, Đền được Bộ Văn hóa tiếp tục trùng tu lại lần thứ 2. Năm 2015, đền đúc tượng Đức Thánh Tản và yên vị toàn bộ tượng thờ như ngày nay.​

Nhằm ghi nhận công đức và những đóng góp lớn lao của Nghệ nhân dân gian, Đồng đền Đặng Thị Mát - Người có công đầu tiên xây dựng và tôn tạo Đền Thượng, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã chính thức trao bằng xác lập Kỷ lục đến Bà.

 

Theo Tiến sĩ Lê Doãn Hợp, Nguyên Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông, Chủ tịch Hội đồng Xác lập Kỷ lục Việt Nam, Kỷ lục trao tặng đến Bà Đặng Thị Mát hội tụ 5 chữ T gồm "THÔNG TIN - TRÍ TUỆ - THƯƠNG HIỆU - TÂM LINH - TỪ THIỆN".

 

Cô Nguyễn Thị Quỳnh Ngọc – Phó Tổng thư ký TW Hội Kỷ lục gia Việt Nam công bố quyết định xác lập Kỷ lục (Ảnh Công Khang)

 

Nghệ nhân dân gian, Đồng đền Đặng Thị Mát đón nhận bằng Xác lập Kỷ lục Việt Nam (Ảnh Công Khang)

 

Các đại biểu chụp hình lưu niệm (Ảnh Công Khang)

 

Trước đó, vào buổi sáng, UBND huyện Ba Vì – Thành phố Hà Nội đã long trọng tổ chức Lễ tưởng niệm ngày hóa của Đức Thánh Tản Viên và khánh thành hạng mục công trình Cốt 1.100 lên đến Đền Thượng đỉnh cao 1.227m

 

 


Quỳnh Ngọc - Kyluc.vn

 

Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
VQG Phong Nha
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
THE FUTURE IS NOWI
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
VINHOME
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ