Làng cổ Phước Tích – dấu ấn của người đi mở đất

02-10-2013

Làng Phước Tích thuộc xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế, ngôi làng cổ có trên 500 tuổi đã được Nhà nước công nhận và xếp hạng "Di tích quốc gia" năm 2009. Đây là làng cổ thứ hai được công nhận sau làng cổ Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội. Nơi đây, xưa kia có con đường Cái quan (đường quốc lộ) chạy qua. Làng cổ Phước Tích đang được đề cử là 1 trong Top 5 làng cổ nổi tiếng có niên đại hàng trăm năm.



JPEG - 27.7kb

Nhận xét về lối kiến trúc của làng cổ Phước Tích, Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính cho biết: "Cấu trúc và tổ chức không gian làng Phước Tích có thể được coi là điển hình cho mô hình cư trú nơi thôn quê của người Việt ở vùng Bắc Trung Bộ. Đó là cấu trúc mở với những căn nhà trong vườn, nhà vườn. Ở Phước Tích, quỹ kiến trúc cổ và cũ, song cảnh quan và vườn được bao quanh thì lại rất trẻ và tràn đầy sức sống".

Làng cổ Phước Tích được thành lập vào khoảng thế kỷ 15, thời vua Lê Thánh Tông. Dòng họ đầu tiên khai canh ở Phước Tích là dòng họ Hoàng. Trong gia phả của họ Hoàng có đoạn chép: "Đến đời Lê Thánh Tông, niên hiệu Hồng Đức thứ nhất và thứ hai (1470 - 1471), ngài thủy tổ họ Hoàng lúc bấy giờ là Hoàng Minh Hùng, tục gọi là Nồi, nguyên người làng Cẩm Quyết, tỉnh Nghệ An, đã thân chinh đánh đuổi quân Chiêm Thành, sau chiến thắng trở về ngài đi xem xét đến nguồn Ô Lâu, bao chiến địa phận từ Khe Trăn, Khe Trái đến xứ Cồn Dương, sau khi xem bói, đoán biết được chỗ đất tươi tốt, ngài liền chiêu tập nhân dân thành lập làng".

Lúc đầu làng có tên gọi là Phúc Giang. Đến thời Tây Sơn, Phúc Giang được đổi thành Hoàng Giang, để nhớ đến dòng họ (Hoàng) khai canh lập làng. Và vào thời Gia Long, làng được đổi tên thành Phước Tích, có lẽ đây là sự mong muốn của dân làng được tích lũy phúc đức cho con cháu.Và để thực hiện mong muốn đó, các thế hệ dân cư của làng hơn mấy trăm năm qua đã tiếp nối truyền thống ông cha lao động sáng tạo xây dựng cho mình một làng quê tươi đẹp với những nét văn hóa cổ kính, những cảnh quan kiến trúc nhà cửa, sân vườn của làng mang đậm nét kiến trúc phương Đông và mang tính triết lý cao.


JPEG - 26.4kb

Hơn 500 năm qua, đến nay làng Phước Tích vẫn còn lưu giữ được nhiều di sản vật thể vô giá, nó vừa cổ kính, vừa đồ sộ. Trong tổng số 117 nóc nhà của làng, hiện còn nguyên vẹn 27 ngôi nhà rường cổ ( 3 gian 2 chái ) và 10 nhà thờ Họ cổ. Trong đó có 12 nhà rường cổ của các gia đình được xếp vào loại có giá trị đặc biệt.Điều thú vị không biết ngẫu nhiên hay do đầu óc kiến trúc tuyệt vời của người xưa là các ngôi nhà rường cổ ở Phước Tích liên kết với nhau, chỉ cách nhau một khu vườn rộng với những hàng chè tàu xanh, thẳng tắp đẹp cổ kính vô cùng.

Quần thể phong cảnh nhà vườn um tùm, xanh mát ở Phước Tích không dấu nổi những cây ăn trái thơm ngon cho gia đình và làm quà cho khách đến chơi. Đó là, những cây bưởi, mít, ổi, khế, mận, dâu, vả… được người dân trồng rải rác trong vườn để khi quả chin hái cúng Phật, Ông bà… chứ ít khi đem bán.


Làng Phước Tích còn lại 38 ngôi nhà rường cổ


Có hay không cây thị gần ngàn năm tuổi nằm giữa làng "Đột Đột?

Có thật đấy! Cây thị gần cả ngàn năm tuổi tỏa bóng bên ngôi miếu cổ là một phần hồn

vía của làng Phước Tích với nhiều mẩu chuyện thú vị về những di chỉ Chăm. Còn làng "Đột Đột” thì sao? Làng đột đột ( có người gọi là Kẽ Đôộc ) là để chỉ làng làm nghề gốm ở Thừa Thiên – Huế vì khi xưa, Phước Tích khởi thủy là làng nghề gốm. Nhừng chiếc lu, ghè, chậu, nồi, bình, ấm… đất sản xuất ở Phước Tích được đem tiêu thụ nhiều nơi trong tỉnh. Đặc biệt, chiếc "om Ngự”, một dụng cụ dùng để cung cấp cho đội Thượng thiện triều đình Huế nấu cơm cho nhà vua cũng được sản xuất tại đây. Hiện nay, trong nhiều ngôi nhà cổ vẫn còn lưu giữ nhiều hiện vật gốm của nhà mình làm ra.


Hình bài viết Làng cổ Phước Tích


Từ sự lựa chọn nghề gốm làm cứu cánh sinh tồn từ lúc mới hình thành, nay nghề thủ công này đã bị mai một. Cách đây vài năm, làng được đầu tư một lò nung gốm hiện đại, sản phẩm cũng theo mẫu hiện đại nên không bán được bao nhiêu. Đa số thanh niên trai tráng trong làng đều đi làm ăn xa. Trong làng chỉ còn ít người già còn nắm vững và thực hành được quy trình nặn gốm thủ công.

Với diện tích khoảng hơn một ki lô mét vuông, làng cổ Phước Tích được bao quanh bởi dòng sông Ô Lâu trong xanh hiền hòa, nhìn từ xa, làng cổ Phước Tích như một bán đảo đẹp mơ màng, thơ mộng. Đây là một trong những địa chỉ tham quan thu hút khá đông du khách trong và ngoài nước khi đến Huế. Đường từ Huế đến Phước Tích không xa cũng không gần, nó không thể đi bộ mà đi xe honda hoặc ô tô ra hướng Bắc chỉ mất chừng tiếng đồng hồ.

Những đề cử này sẽ tiếp tục được nhận sự bình chọn của cộng đồng kỷ lục gia, các công ty du lịch, khách du lịch trong và ngoài nước. Và sẽ được Trung tâm sách Kỷ lục Việt Nam tiến hành công bố vào tháng 7 năm 2013.


=>>Làng gốm cổ Thổ Hà – Bắc Giang

Trường Ba
Theo Cẩm nang Thông tin Kỷ lục
Bảo tàng Kỷ lục Việt Nam mobile
Pepsi
VQG Phong Nha
Tổ chức Kỷ lục Châu Á
THE FUTURE IS NOWI
Viện Top Thế giới
Tổ chức Kỷ lục Đông Dương
VINHOME
Tổ chức Kỷ lục Hoa Kỳ