Trò chuyện với ông cụ 112 tuổi

15-02-2012

Trong căn nhà lá đơn sơ, bên cạnh sự chăm sóc đầy yêu thương của người vợi gắn bó hơn 70 năm, cụ ông 112 tuổi Lê Văn Nhạc vẫn minh mẫn kể lại những sự kiện quan trọng của đời mình theo những biến cố của lịch sử đất nước.


(Vợ chồng cụ Lê Văn Nhạc và Nguyễn Thị Phương, ảnh TT chụp tháng 9/2011)

Chúng tôi đến thăm cụ Lê Văn Nhạc 112 tuổi (sinh năm 1900) trong căn nhà lá đơn sơ nhưng rất thoáng mát ở thôn Phú Bình-Tân Tường, xã Long Tân, huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Mặc dù vợ chồng cụ đã được chính quyền địa phương xây tặng căn nhà tình thương đã mấy năm nay, nhưng do nhà thấp lại lợp tôn nên rất nóng, bởi vậy hầu như mọi sinh hoạt của vợ chồng cụ Nhạc đều ở căn nhà lá phía sau. Dù không còn đi lại được như mấy tháng trước, nhưng bù lại cụ Nhạc rất minh mẫn, vẫn nhớ vanh vách những sự kiện quan trọng của đời mình và những mốc biến động của lịch sử, đặc biệt cụ còn thể hiện tài hò đối đáp với khả năng ứng biến sáng tác vần vè rất nhanh. Ngồi bên cạnh cụ Nhạc là người vợ hiền tri kỷ, cụ bà Nguyễn Thị Phương (sinh năm 1924) đang nắn nắn, bóp bóp tay chân cho cụ. Cụ Nhạc kể, trước đây gia đình cụ nghèo lắm, quanh năm phải làm thuê cuốc mướn, đã vậy còn thường xuyên bị bọn hội, tề dựa hơi đế quốc Pháp áp bức bóc lột dã man, chúng nghĩ ra đủ các loại sưu, loại thuế bắt người dân phải nộp. Không chịu chấp nhận cơ cực, áp bức, cụ Nhạc đã sớm giác ngộ và đi theo cách mạng. Với cương vị là trưởng ban giám sát của chính quyền xã, cụ đã cùng anh em trong đơn vị du kích thẳng tay trừng trị bọn ác ôn, việt gian. Mãi lo trừ gian, diệt ác cho đến năm 42 tuổi cụ mới lập gia đình.

Chuyện lấy vợ của cụ Nhạc nghe cũng thật hấp dẫn. Một lần cụ đi làm mướn cho một gia đình điền chủ trong vùng, thấy cụ khỏe mạnh, nhanh nhẹn hoạt bát lại có tài hò đối đáp rất hay nên con gái của ông điền chủ là Nguyễn Thị Phương đem lòng thương yêu. Nhưng cha mẹ cô gái chê gia cảnh anh chàng làm mướn không môn đăng hộ đối nên không chịu gả con gái. Với tình yêu mãnh liệt cùng với sự hợp sức của người yêu và bạn bè, chàng thanh niên điền nông đã dàn cảnh "trộm vợ” để buộc cha mẹ cô gái phải gả con gái cho mình.

Ngồi bên cạnh, hai tay lần xoa bóp cho chồng, cụ Phương cười nói: "Ngày tôi về ở với ổng trong căn nhà lá lụp xụm với duy nhất một chiếc giường tre cũ kỹ. Ngày đó nghèo lắm nhưng được cái sống bên ổng rất thanh thản vui vẻ và hạnh phúc. Tối về nằm buồn tôi với ổng lại hò đối đáp với nhau nghe thật là vui”. Cuộc sống cứ dần trôi, ông tham gia kháng chiến, bà một mình cáng đáng việc nhà, lo tiếp tế cho chồng yên tâm hoạt động.

Cuối năm 1957, cụ Nhạc bị chính quyền Sài Gòn bắt đưa đi giam giữ tại nhà lao Phú Lợi (Bình Dương). Bốn năm ròng cụ ở tù cũng là ngần ấy thời gian cụ bà vừa lo làm kiếm tiền, vừa lo đi thăm nuôi động viên chồng. Đến lúc cụ Nhạc được thả thì những trận đòn tra tấn trong tù khiến ông tàn tạ, mang đủ bệnh tật, cụ bà lại phải chạy vạy khắp nơi tìm thầy, tìm thuốc chữa trị cho cụ ông bình phục. Mặc dù đã phải đi tù, nhưng khi được tha về vẫn là Việt Minh, cuộc sống của vợ chồng cụ Nhạc bị bọn Tề, ấp trong làng không để cho yên, chúng hạch họe, chèn ép đủ kiểu khiến vợ chồng cụ Nhạc phải bỏ làng phiêu bạt khắp nơi, mãi cho đến khi hòa bình mới về lại quê nhà với hai bàn tay trắng.

Trắng tay, không nhà, không cửa, không tiền của thì dần dà sẽ làm nên, nhưng hai cụ còn "trắng tay” cả về đường con cái. "Hồi trai trẻ thì ổng đi kháng chiến biền biệt cả năm, thỉnh thoảng ổng về thăm vợ ào như cơn gió thổi và lại mất hút. Rồi ổng bị bắt giam, chúng tra tấn, đánh đập mấy năm, đến khi ra tù thì thân tàn ma dại…lại phải trốn bọn Tề, bọn ấp nên đâu còn lúc nào để nghĩ chuyện sanh con nữa…”. Cụ Phương chậm rải nói.

Cầm chiếc khăn lau mặt cho cụ ông, cụ bà nói tiếp: "Nghèo nhưng ổng rất thương tui. Ở với nhau hơn 70 năm trời, trừ cái đận ổng ở tù không kể, hễ có mặt ở nhà là ổng lo cho tui từng chút, chưa bao giờ ổng rầy la, to tiếng với tui. Ổng không cho tui làm việc nặng bao giờ, từ xách nước, chẻ củi, bưng bê, gánh vác ổng dành làm tuốt. Cho tới giờ, tuy không còn đi lại được nhưng ổng luôn miệng nhắc tôi đi đứng cẩn thận kẻo trượt té”.


(Cụ Lê Văn Nhạc (112 tuổi) đang được cụ bà Nguyễn Thị Phương (89 tuổi) chăm sóc, ảnh chụp tháng 12/2011)

Khi được hỏi về bí quyết sống lâu, cụ Nhạc cười và nói: "Làm gì mà có bí quyết. Cả cuộc đời "qua” sống trong ngôi nhà tranh tuềnh toàng gió thổi tứ bề, cơm ăn với muối, rau vườn, cá đồng, làm lụng vất vả quanh năm chỉ mong đủ ăn thì làm gì mà nghĩ ra bí quyết sống lâu sống thọ. Sống được đến bây giờ có chăng là do tinh thần của "qua” luôn lạc quan, vui vẻ, luôn yêu thương mọi người và không phải lo nghĩ nhiều mà thôi”.

Nguyễn Thái Bình.