Tuyến đường sắt Thanh – Tạng (Qinghai–Tibet Railway) là tuyến đường sắt nối thành phố Tây Ninh, tỉnh Thanh Hải với thành phố Lhasa, thủ phủ Khu tự trị Tây Tạng của Trung Quốc. Có tổng chiều dài khoảng 1.956 km, tuyến đường được hoàn thành và đưa vào vận hành toàn tuyến vào ngày 1 tháng 7 năm 2006, trở thành tuyến đường sắt đầu tiên kết nối trực tiếp Tây Tạng với mạng lưới đường sắt quốc gia. Đây được xem là một trong những công trình hạ tầng giao thông quy mô và phức tạp nhất từng được xây dựng trên vùng cao nguyên.
Điểm cao nhất của tuyến nằm tại đèo Đường Cổ Lạp (Tanggula Pass) ở độ cao 5.072 m, trong khi ga Đường Cổ Lạp (Tanggula Railway Station) ở độ cao 5.068 m là ga đường sắt có độ cao lớn nhất trên thế giới. Những con số này phản ánh quy mô đặc biệt của công trình cũng như những thách thức mà các kỹ sư phải vượt qua trong quá trình xây dựng.
Phần lớn tuyến đường đi qua cao nguyên Thanh Tạng, nơi có địa hình hiểm trở, nhiệt độ thấp, không khí loãng và nhiều khu vực có nền băng vĩnh cửu. Để bảo đảm sự ổn định của đường ray trong điều kiện khắc nghiệt, các kỹ sư đã áp dụng nhiều giải pháp hiện đại như xây dựng cầu cạn, hệ thống làm mát nền đất và các kết cấu chuyên dụng nhằm hạn chế tác động của hiện tượng tan băng theo mùa. Những giải pháp này giúp tuyến đường duy trì hoạt động an toàn và ổn định trong môi trường tự nhiên đầy thách thức.
Do đoàn tàu thường xuyên vận hành ở độ cao trên 4.000 m, các toa tàu đều được trang bị hệ thống bổ sung ôxy nhằm hỗ trợ hành khách thích nghi với điều kiện thiếu ôxy trên cao nguyên. Ngoài vai trò là tuyến giao thông quan trọng, tuyến đường sắt Thanh – Tạng còn là một hành trình ngắm cảnh nổi tiếng, đưa hành khách băng qua những dãy núi phủ tuyết, đồng cỏ rộng lớn, hồ nước trên cao nguyên và các vùng thiên nhiên hùng vĩ của Tây Tạng. Ngày nay, tuyến đường không chỉ giữ vai trò kết nối kinh tế và xã hội giữa Tây Tạng với các khu vực khác của Trung Quốc mà còn được xem là một trong những thành tựu kỹ thuật đường sắt tiêu biểu của thế kỷ XXI.
Do Viện kỷ lục Châu Á (ASRI) đề cử
