Hiện vật Óc Eo trưng bày ở bảo tàng Kiên Giang (ảnh: internet)

Nhà khảo cổ học người Pháp tên là Louis Malleret đã phát hiện và đặt tên là Óc Eo cho một di chỉ văn hóa nằm ở phía Nam tỉnh An Giang thuộc đồng bằng sông Cửu Long. Tên gọi Óc Eo ban đầu dùng để chỉ cấu trúc hình chữ nhật trong khu vực, nhưng sau đó ông Malleret đã dành để chỉ toàn bộ khu vực rộng lớn ở đây.

Năm 1920, ông Malleret đã dùng không ảnh chụp miền Nam Việt Nam và phát hiện ra địa điểm này. Ngày 10.2.1944, khảo cổ gia Malleret bắt đầu khai quật và phát hiện được các di vật và nền móng các công trình chứng minh cho sự tồn tại của một địa điểm thương mại lớn mà thư tịch của Trung Hoa đã từng miêu tả về vương quốc Phù Nam.

Khu di chỉ Óc Eo và các cổ vật tìm thấy tại di chỉ (ảnh: internet)

Khu vực này rộng chừng 450 ha. Tại địa chỉ 89 Óc Eo, người ta tìm thấy các khu sản xuất đồ nữ trang, sản xuất thủ công mỹ nghệ. Các móng nhà bằng gỗ, móng nhà bằng gạch của các tòa nhà rộng lớn. Các viên gạch được trang trí bằng các hình sư tử, rắn mang bành, động vật một sừng và các loài động vật khác. Nhiều loại đá quý, kim loại quý cùng nhiều hàng hóa khác chứng minh rằng nền thương mại nơi đây đã phát triển từ rất lâu.

Có 3 di tích được phát hiện tại văn hóa Óc Eo :

- Di tích cư trú của cư dân Óc Eo được phát hiện nhiều nơi. Qua nghiên cứu các di tích này, các nhà khảo cổ học cho rằng cuộc sống đa dạng được hình thành và phát triển ở các khu vực miền Tây Nam bộ và miền Đông Nam bộ.

- Di tích kiến trúc: được phát hiện khá nhiều trong văn hóa Óc Eo mà phần lớn là kiến trúc tôn giáo. Tiêu biểu là kiến trúc tháp Bình Thạnh, Chóp Mọt (Tây Ninh), Vĩnh Hưng (Bạc Liêu). Kiến trúc nhà ở của cư dân đến nay đã phát hiện khá nhiều. Đó là dấu vết cột gỗ, dấu vết nhà sàn…

- Di tích mộ táng: Các khu mộ táng thuộc văn hóa Óc Eo được phát hiện tại nhiều địa phương. Tất cả mộ đều hỏa táng dưới hai dạng: mộ gò và gò mộ.