[VIETKINGS-TOPPLUS đề cử lần 1/2023] TOP 500 Kỷ lục bất biến Việt Nam (P.65): NSND Bạch Diệp – Nữ đạo diễn đầu tiên của điện ảnh Việt Nam

07-12-2023

(kyluc.vn) Tuy có những rào cản liên quan tới đặc tính nghề nghiệp nhưng điện ảnh Việt Nam vẫn chứng kiến sự thành công vượt trội của một số đạo diễn nữ, họ đã và đang tạo ra dấu ấn đáng kể trong lịch sử điện ảnh Việt. Cố đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Bạch Diệp (1929 - 2013) là nữ đạo diễn điện ảnh đầu tiên của Việt Nam.

Bạch Diệp sinh năm 1929 tại Hà Nội trong một gia đình làm nghề truyền thống nhiếp ảnh. Năm lên 6 tuổi, bà theo học ở Trường Tu viện Saint Dominique ở Hải Phòng. Năm 1944, gia đình bà chuyển sang Hải Dương sinh sống và ở tuổi 16, bà đã đi theo Việt Minh tham gia phong trào Tổng khởi nghĩa 1945, hoạt động trong Hội Phụ nữ cứu quốc của tỉnh. Năm 1955, bà chuyển về làm phóng viên báo Nhân dân cho đến năm 1959, Bộ Văn hóa - Thông tin mở Trường Điện ảnh, bà theo học lớp đạo diễn dưới sự hướng dẫn của chuyên gia Liên Xô. Tốt nghiệp năm 1963, bà về làm việc ở Hãng phim truyện Việt Nam, từ thư ký trường quay, trợ lý đạo đạo diễn, phó đạo diễn cho đến đầu những năm 1970 bà mới được giao làm đạo diễn chính phim truyện.

 

Đạo diễn Bạch Diệp lúc trẻ

 

Bộ phim đầu tay của bà là Trần Quốc Toản ra quân, chuyển thể từ chèo, được trao giải Bông sen bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ hai. Những tác phẩm sau đó của bà, xếp theo thứ tự thời gian là Người về đồng cói (1973), Ngày lễ thánh (1976), Câu chuyện làng Dừa (1977), Người chưa biết nói (1979), Ai giận ai thương (1982), Huyền thoại mẹ (1987)... Hai bộ phim Ngày lễ thánh (dựa theo cuốn tiểu thuyết Bão biển của Chu Văn) và Huyền thoại mẹ đều đoạt giải Bông sen bạc.

 

Trà Giang và Như Quỳnh trong phim “Ngày lễ thánh”, bộ phim gắn liền với tên tuổi đạo diễn Bạch Diệp.

 

Phim của bà không có nhiều tiếng súng hay bom rơi, đạn lạc như phim người khác làm về chiến tranh nhưng lại khiến người ta day dứt bởi cái nhìn sâu thẳm trước nỗi đau âm thầm của những thân phận con người sống trong một mặt trận không tiếng súng. Trong khí thế người người ra trận, ống kính của bà lại quay ngược về hậu phương để tìm cho ra cái gì lớn lao nhất trong tính cách Việt Nam, đặc biệt trong tâm hồn người phụ nữ như trong phim “Huyền thoại mẹ” có một người đàn bà chưa từng sinh đẻ, chưa một lần cho con bú mớm mà dám hy sinh tất cả để bảo vệ 3 đứa con nuôi. Khi tuổi đã cao, người yêu nằm xuống ngoài mặt trận thì bà chấp nhận trả lại con cho các bà mẹ đẻ của chúng, rồi âm thầm đứng ngoài bờ biển như hòn núi vọng phu. Hay cô gái trẻ trong “Hoa ban đỏ” giữa đêm nhạc mừng chiến thắng Điện Biên Phủ đi tìm người yêu mãi mà không thấy... Những nỗi đau lớn của người phụ nữ cứ phải âm thầm chờ đợi, âm thầm hy sinh, chịu đựng suốt cả đời luôn là vẻ đẹp, cách nghĩ đồng nhất với đạo đức truyền thống, dù ở trong chiến tranh hay hòa bình.

 

NSND Trà Giang và NSND - Đạo diễn Bạch Diệp trong quá trình quay bộ phim "Huyền thoại mẹ"

 

Đạo diễn Bạch Diệp (thứ 2 từ trái sang) và các diễn viên trong "Hoa ban đỏ"

 

Năm 1997, bà được phong Nghệ sĩ nhân dân. Bà là một trong số ít các nghệ sĩ Việt Nam có tên trong Bách khoa toàn thư điện ảnh Liên Xô. Năm 2008, bà cùng với 11 nghệ sỹ đương đại được Hội Điện ảnh Việt Nam tôn vinh trọn đời. Về hưu năm 1992, bà vẫn được mời làm phim truyền hình và chương trình điện ảnh chiều thứ 7, phim chiếu trên Văn nghệ chủ nhật.

 

 

Hai tuần trước khi trút hơi thở cuối cùng, vị đạo diễn được đồng nghiệp yêu quý gọi là “con hổ của trường quay” vẫn ước cho đôi bàn chân không mỏi, hai đầu gối không đau để tiếp tục được làm phim. Nhà văn Lê Phương nhận xét về NSND Bạch Diệp: “Bây giờ những người có tinh thần yêu nghề, tôn trọng nghề, say mê với nghề như Bạch Diệp không nhiều. Bà ấy nói một câu rất xúc động với tôi: Nếu không làm phim thì tôi cảm thấy không sống. Và khi làm bộ phim cuối cùng, bà ấy rất yếu, trợ lý phải đẩy xe lăn cho bà quay. Phải thấy đấy mới là người yêu nghề đến hơi thở cuối cùng”.

 

 

-----------------------------------------------------

Chính bởi những giá trị đặc biệt đó, Trung tâm TOP Việt Nam – Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) đã quyết định đề cử NSND Bạch Diệp vào TOP 500 Kỷ lục bất biến Việt Nam: "Nữ đạo diễn đầu tiên của điện ảnh Việt Nam". Đây là hành trình tìm kiếm và đề cử Top 500 Kỷ lục Việt Nam không thể thay thế được, từ đó góp phần quảng bá các giá trị đặc biệt của đất nước và con người Việt Nam nói chung cũng như các giá trị của từng địa phương nói riêng. 

Mọi thông tin xin gửi về:

Ban quản lý Hành trình tìm kiếm và quảng bá TOP 500 Kỷ lục bất biến Việt Nam

Email:

Ms Diệu Phi (Quản lý hành trình) - 0333108555 

Trung tâm TOP Việt Nam – Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings)


Diệu Phi – VietKings (tổng hợp và biên tập, ảnh Internet)