Top 100 Lễ hội và sự kiện nổi bật của Việt Nam 2022 ( P.100): Lễ hội Lăng Ông Bà Chiểu - Tưởng nhớ công ơn của Đức Thượng công Tả quân Lê Văn Duyệt

11-10-2022

(Ky luc – top) Với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, việc tổ chức lễ hội Lăng Ông Bà Chiểu góp phần tưởng nhớ công đức của Đức Thượng Công Tả quân Lê Văn Duyệt, cùng các vị tiền nhân, anh hùng liệt sĩ. Qua đó, nhằm giáo dục cho các thế hệ sau, đặc biệt là thế hệ trẻ biết hướng về cội nguồn dân tộc, có tình yêu quê hương Tổ quốc một cách thiết thực và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc.

 

Lịch sử Lăng Ông Bà Chiểu

Lăng Ông Bà Chiểu là quần thể khu đền và ngôi mộ của Tả quân Lê Văn Duyệt và vợ là bà Đỗ Thị Phận. Tả quân Lê Văn Duyệt là một trong những vị tướng quân, quân sư tài ba có công rất lớn đối với triều đình nhà Nguyễn. Ông phục vụ dưới 2 triều vua là vua Gia Long và vua Minh Mạng.

 

Tọa lạc tại số 1 đường Vũ Tùng, phường 3, quận Bình Thạnh, TP.HCM, thế nhưng Lăng Ông Bà Chiểu lại được bao quanh bởi tận 4 con đường đó là: Lê Văn Duyệt, Phan Đăng Lưu, Vũ Tùng và Trịnh Hoài Đức, ngay sát chợ Bà Chiểu. Ảnh: Internet

 

Tuy nhiên, dưới thời vua Minh Mạng năm 1835 đã xảy ra vụ biến loạn thành Phiên An. Kết cục, Lê Văn Duyệt bị buộc tội “che chở quân phỉ đảng, để gây nên bọn loạn”. Khi này ông đã mất, vua Minh Mạng ra lệnh san bằng mộ, dựng bia đá khắc 8 chữ “Quyền yêm Lê Văn Duyệt phục pháp xử” (chỗ tên hoạn quan Lê Văn Duyệt chịu tội). Mãi đến đời vua Thiệu Trị (năm 1841), ông mới được giải oan, trụ đá được dẹp bỏ, mộ ông được đắp lại cao và rộng hơn.

 

Lăng Ông Bà Chiểu ngày nay được trùng tu theo tư liệu gốc xưa (Ảnh: sưu tầm)

 

Lịch sử lăng mộ Ông Bà Chiểu bắt đầu từ 1848, khi khu lăng mộ về cơ bản được xây dựng xong. Năm 1914, Hội Thượng Công Quý Tế được thành lập. Việc cúng tế miếu lăng Ông Bà Chiểu được tổ chức hằng năm và công tác trùng tu cũng được thực hiện nhiều lần. Ngày 06/12/1989, Bộ Văn hóa công nhận lăng Ông Bà Chiểu là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp quốc gia. 

 

Ảnh: Internet

 

Hàng năm, tại lăng Ông có hai lễ hội lớn, đó là ngãy giỗ Tả quân vào ngày 1-8 âm lịch và hội đầu xuân mùng 1 và mùng 2 Tết


Lễ hội Tả quân: Xét riêng phương diện các lễ hội tưởng niệm các nhân vật lịch sử, thì đây là lễ hội lớn nhất ở đất Gia Định xưa và nay. Lễ hội bắt đầu từ 30-7 và kết thúc vào 3-8 (âm lịch).

Lễ hội Tả quân thực chất là lễ giỗ Đức Thượng Công Tả quân Lê Văn Duyệt được thực hiện theo nghi thức tế lễ Tiểu cung đình triều Nguyễn. Các nghi thức được cử hành theo phong cách hoàng cung dành cho các vị khai quốc công thần. Lễ phẩm cúng giỗ gồm trà, rượu, trầu cau, bánh Gia Định xưa cùng các vật phẩm trái cây Nam bộ, các loại hoa quả được kết thành hình long - mã - phụng cùng các món ăn đặc trưng phương Nam. Trong lễ giỗ có hoạt động hát kỳ yên cầu mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, tưởng nhớ các bậc tiền hiền, các Anh hùng liệt sĩ đóng góp công lao xây dựng đất nước.

 

Ban nghi lễ thực hiện nghi thức cúng Tiên thường. Ảnh: Báo Nhân Dân

 

Năm 2022 - lễ giỗ được diễn ra trong 3 ngày (lễ giỗ lần thứ 190) với các hoạt động: Nghi lễ Cúng Tiên thường; lễ dâng hương; lễ Xây chầu – Đại bội – Hát bội tuồng và đón tiếp người dân đến chiêm bái. Vào ngày Chánh giỗ: Cúng Chánh giỗ theo nghi thức tế lễ Tiểu cung đình triều Nguyễn, Tế Tiền hiền – Hậu hiền – Anh hùng liệt sĩ, biểu diễn nghệ thuật hát bội, lễ Tôn Vương – Hồi chầu và đón tiếp nhân dân đến chiêm bái. Cúng trầu cau và bánh Gia Định xưa cùng với Hát bội - tuồng Phụng Nghi Đình.

 

Lễ giỗ lần thứ 190 Đức Thượng Công Tả quân Lê Văn Duyệt (1832 -2022) tại Di tích lịch sử Văn hóa lăng Lê Văn Duyệt

 

Trong những ngày hội, dòng người đến thắp hương, dâng lễ tấp nập từ nhiều nơi đổ về. Không chỉ người dân TP.HCM mà còn cả những người khách tỉnh xa cũng về dự hội.

 

Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Văn Nên dâng hương tại lễ giỗ. Ảnh: Quốc Thanh - Trang tin điện tử Đảng Bộ Thành phố Hồ Chí Minh

 

Lễ hội đầu xuân nơi Lăng Ông

Ngay từ 22 giờ đêm 30 Tết, dòng người trong thành phố đã đổ về nơi lăng Ông để thắp hương dâng cúng và hái lộc đêm giao thừa. Quang cảnh lễ hội đầu xuân luôn thật náo nhiệt, ở trung điện và chánh điện luôn tỏa khói hương trầm. Đêm lễ hội kéo dài đến 2 giờ sáng. Sang đến ngày mùng 1 và mùng 2, lăng Ông mở cửa đón bà con thành phố, bà con tiểu thương, tiểu chủ trong các quận nội thành và khách thập phương đến thăm viếng. 

 

Người dân, du khách viếng phần mộ của Đức Thượng công Tả quân Lê Văn Duyệt. Ảnh: Phúc Minh - Thế Giới Tiếp Thị

 

Đặc biệt, vào ngày mùng 7 Tết sẽ có lễ hội Khai hạ - Cầu an tại lăng Đức Tả quân. Tương truyền, đương thời, Tả quân Lê Văn Duyệt cùng người dân trong vùng đã thực hiện nghi lễ Hạ nêu để cầu mưa thuận gió hòa theo nghi thức tế, lễ cung đình triều Nguyễn.

Lễ hội được chia thành nhiều phần gồm hạ nêu, khai hạ, khai bút và khai ấn. Đây được coi là điểm nhấn sinh hoạt văn hoá của người Nam Bộ và TP.HCM cầu mong mưa thuận, gió hòa và kỳ vọng một năm mới công việc thuận lợi.

 

Ảnh: Báo Thanh Niên

 

Lễ Khai hạ - Cầu an Xuân Nhâm Dần 2022 gồm nhiều cuộc lễ như: Lễ hạ nêu, lễ khai hạ đầu năm, lễ khai bút, lễ khai ấn và lễ xây chầu - Đại bội nhằm cầu an cho nhân dân, cầu thạnh cho quốc gia, cầu cho TPHCM phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và phồn thịnh vinh quang. Trong lễ Khai hạ - Cầu an thường kèm theo những chầu hát bội rất sống động với các tuồng tích như: Ngọc Quỳnh lâm tế, Thần Nữ dâng ngũ linh kỳ, San Hậu...

 

Buổi sáng các bô lão tiến hành hạ nêu. Ảnh: Thanh Niên

 

Sau nghi thức hạ nêu, các thành viên tiến về chánh điện dâng lễ Lăng Ông. Báo: Thanh Niên

 

Phát ấn. Ảnh: VOV

 

Ảnh: VOV

 

Ngày 25/8/2022 tại Di tích Lịch sử Văn hóa Lăng Lê Văn Duyệt diễn ra Lễ đón nhận Bằng Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội truyền thống “Lễ hội Khai Hạ - Cầu An tại Lăng Đức Tả quân Lê Văn Duyệt”.


Anh Thư (Tổng hợp, ảnh nguồn: Internet)