Top 100 Lễ hội và sự kiện nổi bật của Việt Nam 2022 (P.15): Lễ hội Tháp Bà Ponagar Nha Trang – “sợi chỉ đỏ” giao thoa văn hóa Việt - Chăm

19-08-2022

(ky luc – top) Lễ hội Tháp Bà Ponagar diễn ra hàng năm tại di tích lịch sử - văn hóa quốc gia Tháp Bà Ponagar, từ ngày 20 đ��n 23 tháng 3 (âm lịch), trên đồi Cù Lao, thuộc phường Vĩnh Phước, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Ngoài người Chăm ở Ninh Thuận, Bình Thuận tham gia lễ hội, còn có sự tham gia của người Kinh (Việt) và một số dân tộc thiểu số khác ở các tỉnh thuộc khu vực miền Trung và Tây Nguyên: Đà Nẵng, Quảng Nam, Phú Yên, Đắc Lắc, Gia Lai, Lâm Đồng, Thừa Thiên Huế ...

Lễ hội Tháp Bà Ponagar còn có tên gọi khác là lễ hội Thiên Y A Na Thánh Mẫu hay lễ vía Bà. Lễ hội tôn vinh tưởng niệm mẹ Ponagar - mẹ xứ sở của người Chăm. Đây chính là người đã có công lớn trong việc dạy cho người dân cách thức trồng lúa, chăn nuôi, dệt vải...và đưa tộc người Chăm pa đến với một cuộc sống ấm no, một tương lai tươi sáng hơn.

 

 

Lễ hội được tổ chức với quy mô lớn tại Tháp Bà Ponagar hàng năm vào ngày 20 đến 23 tháng 3 âm lịch, gồm các nghi thức:

Lễ thay y: Nghi lễ được tiến hành ngày 20 tháng 3 âm lịch. Vị chủ tế dâng trầm hương, nhang, hoa, trái cây và khấn vái. Sau đó, các thành viên trong Ban nghi lễ thay xiêm y, mũ miện để tắm tượng. Nước dùng để tắm tượng được nấu từ rượu với nước và thả các cánh hoa có hương thơm (5 loại).

 

 

Hiện nay, lễ thay y không còn là nghi lễ mà các thiếu nữ trong xóm Bóng thay y Mẫu, thay vào đó là một số phụ nữ lớn tuổi thực hiện. Sau khi tắm tượng xong, Thánh Mẫu được mặc xiêm y và mũ miện mới do người dân dâng cúng.

Lễ thả hoa đăng: Nghi lễ diễn ra ngày 20 tháng 3 âm lịch. Đoàn rước từ tháp xuống xóm Bóng và đến đàn tế lễ bên dòng sông Cái. Cầu siêu xong, các thuyền trên sông đốt nến thả đăng khiến cho một khúc sông trở nên lung linh, huyền ảo.

 

 

Lễ cầu Quốc thái dân an: diễn ra sáng ngày 21 tháng 3 âm lịch, do Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Khánh Hòa chủ trì lễ cúng

Lễ hoàn kinh, cúng thí thực: Nghi lễ diễn ra trưa ngày 21 tháng 3 âm lịch.

Dâng lễ Mẫu: Nghi lễ diễn ra giờ Tý ngày 22 tháng 3 âm lịch để dâng hương lễ Mẫu.

Tế lễ cổ truyền, lễ Khai Diên và lễ Tôn vương: Diễn ra ngày 23 tháng 3 âm lịch, đoàn tế lễ gồm các hào lão và người dân Cù Lao (Xóm Bóng) dâng lễ theo nghi thức cổ truyền; Đoàn Tuồng biểu diễn lễ Khai Diên và Tôn vương ở sân khấu.

Múa Bóng và Hát văn: Diễn ra trong suốt các ngày lễ hội. Do diện tích trong tháp nhỏ, hẹp nên hạn chế số người vào tháp, các thành viên còn lại của đoàn đứng hầu lễ Mẫu ở sân tháp Chính. Sau đó các đoàn biểu diễn múa Bóng và hát Văn ở sân khấu trước Mandapa. Bên cạnh đó, trong những ngày diễn ra lễ hội còn có những buổi biểu diễn các tích tuồng cổ liên quan đến Thiên Y A Na Thánh Mẫu … luôn thu hút bà con nhân dân đến xem trong suốt dịp lễ hội.

 

 

Có thể nói, cùng với nhiều hoạt động thú vị, đặc sắc thu hút sự tham gia đông đảo các dân tộc Việt Nam. Lễ hội Tháp bà Ponagar còn là cầu nối của quá trình giao lưu, đan xen, hòa nhập văn hóa giữa dân tộc Chăm – Việt, tô điểm thêm bản sắc văn hóa ngày càng đặc sắc.

 

 

Lễ hội luôn được giữ gìn và lưu truyền mãi đến các thế hệ con cháu và được Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia vào năm 2012.


Anh Thư (Tổng hợp, ảnh: Internet)