Top 100 Lễ hội và sự kiện nổi bật của Việt Nam 2022 (P. 40): Hội làng Chuông (Hà Nội) – Nơi lưu giữ văn hóa dân gian đậm hồn Việt

06-09-2022

(ky luc – top) Nằm bên dòng sông Đáy hiền hòa thuộc xã Phương Trung - huyện Thanh Oai – Hà Nội, có một ngôi làng Chuông, chuyên nghề làm nón. Và vào ngày 10 mùng tháng 3 (âm lịch) nơi đây tổ chức hội làng Chuông với nhiều nét văn hóa dân gian đặc sắc.

 

Nón lá – làng Chuông

Theo người xưa truyền lại, làng Chuông vốn không phải là làng nghề làm nón. Làm nón chỉ là nghề phụ tăng thêm thu nhập cho người dân, nhưng với sự khéo léo và chăm chỉ đã biến việc làm nón trở thành một nghề, và đưa làng Chuông nổi danh  vào ca dao với câu:

Muốn ăn cơm trắng cá mè

Muốn đội nón tốt thì về làng Chuông

 

Làng Chuông nổi tiếng với nghề làm nón lá còn truyền thống lâu đời

 

Xưa kia, chính nón lá làng Chuông là vật tiến cống cho hoàng hậu và công chúa, đồng thời cũng là thứ trang sức cho các bà, các chị, nhất là những thiếu nữ. Đến nay, những nét đẹp đó vẫn còn được gìn giữ như một biểu tượng văn hoá đặc sắc của người Việt Nam nói chung và người dân làng Chuông nói riêng. Cũng chính vì nét riêng đó nón lá đã khiến cho làng Chuông trở thành điểm đến, thu hút du khách thập phương. Đặc biệt, chợ phiên ngày mùng 10 tháng ba (âm lịch) là chợ đón nhiều du khách nhất, bởi lẽ chợ họp ngay trước giờ mở lễ hội làng Chuông.

 

Phiên chợ của làng họp vào các ngày 4, 10, 14, 20, 24 và 30 âm lịch đã trở thành điểm hẹn của nhiều người từ tận nơi xa tìm đến. Trong đó, chợ phiên ngày mùng 10 tháng Ba là chợ đón nhiều du khách nhất, bởi lẽ chợ họp ngay trước giờ mở hội làng. 

 

Đa dạng văn hóa - lễ hội làng Chuông

Hội làng Chuông mang đậm tính văn hóa dân tộc, có sức sống lâu dài và bền bỉ trong tâm thức người Việt Nam nên nhiều người biết tới hội làng Chuông. Cứ vào ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch hàng năm, hàng nghìn người đã đổ về làng Chuông của xã Phương Trung, huyện Thanh Oai, Hà Nội dự hội.

Nét đặc sắc của hội làng Chuông được tóm lược trong hai câu ca dao:

“Mồng mười đi chợ Chuông chơi

Xem đánh cờ người, xem thổi cơm thi.”

 

Trước khi diễn ra hội thi thổi cơm và hội thi cờ người, là phần Tế lễ

 

Hội làng Chuông, đặc biệt nổi tiếng với hội thi thổi cơm và hội thi cờ người hiếm nơi nào có.

Hội thi thổi cơm

Hội thi có 4 đội tham gia, mỗi đội 3 người, bao gồm cả những cô gái rất trẻ, cả những phụ nữ đứng tuổi. Tất cả đều trang điểm đẹp xinh trong trang phục áo từ thân, khăn mỏ quạ, nón quai thao của phụ nữ Bắc bộ xưa.

 

 

Những bó củi tre dài được bó chặt và sẽ được dùng để đun nồi trong khi di chuyển

 

Trong vòng 23 phút, các thôn nữ của từng đội phải vo gạo thật sạch, lấy lửa từ bùi nhùi rơm, nhóm củi và nấu. Đặc biệt, trong khi thi, một người gánh, hai người còn lại phải cầm củi chạy theo cho tới khi cơm chín. Khi hết 23 phút, cơm đội nào chín trước, dẻo ngon hơn là đội ấy thắng cuộc.

 

 

Cuộc thi thể hiện sự khéo léo của những người phụ nữ làng Chuông

 

Hội thi đánh cờ người

Đánh cờ người được tổ chức ngay trước cửa đình - khu đất họp chợ. Đánh cờ người thực hiện tài trí của con người. Cuốc đấu trí giàu tính văn hóa giữa hai đối thủ trên một bàn cờ tướng mà các quân cờ đều là người thật.

Để tham gia hội thi đánh cờ người, cần có hai bên. Một bên 16 quân cờ là nam giới ăn mặc sang trọng, phía trước áo in chữ Hán thể hiện chức năng của quân cờ đó. Bên kia, 16 quân cờ do nữ giới sắm vai. Riêng tướng sĩ ông và tướng sĩ bà của hai bên được ngồi trên ghế có lọng che, người sắm vai quân cờ khác phải đứng.

 

 

 

Tục truyền người làm tướng ông, tướng bà ngồi trên ghế ở bàn cờ được làng chọn lựa rất kỹ càng, vừa đẹp về hình thức lại phải ăn ở phúc đức, trong năm gia tộc không có vận áo xám (việc tang). Sau cuộc thi đánh cờ người, các vị tướng ông, tướng bà sẽ mời quân cờ về nhà mở tiệc trầu cau, chè nước. Gia chủ lúc ấy rất hãnh diện vì được làng chọn vào vị trí tướng cờ năm đó.

 

 

Có thể nói, hội làng Chuông là sự hòa hợp rất nhiều lớp văn hóa trong tiến trình phát triển của lịch sử, gắn liền với nông nghiệp trồng lúa nước và những biểu hiện của văn hóa nghề, tất cả tạo thành một tổng thể hòa quyện vào nhau. Vì thế hội làng Chuông có sức sống lâu dài trong tâm trí nhân dân và trong đời sống xã hội hiện đại.

 


Anh Thư (Tổng hợp, ảnh: Internet)