TOP những món ăn truyền thống ngày Tết cổ truyền của người Việt: Canh măng khô - Món canh sum vầy chất chứa triết lý ẩm thực truyền thống sâu sắc

16-02-2024

(VietKings) Canh măng khô là món không thể thiếu trên mâm cơm truyền thống xưa, nhất là ở miền Bắc, với ý nghĩa là món ăn gợi sự ấm áp trong những ngày đầu xuân sum vầy. Cách chế biến cũng không quá khó, quá cầu kỳ nhưng đó lại là điểm đặc biệt của món canh này. Tuy chỉ là một món ăn vô cùng dân dã và đơn giản vậy mà vẫn tồn tại suốt bao mùa xuân, mùa Tết.

Lao động vất vả trong cả năm dài, ai ai cũng muốn đón một năm mới ý nghĩa. Ngay cả trong văn hóa ẩm thực cũng vậy. Ý nghĩa ở đây không phải mâm cao cỗ đầy mà là sự đầm ấm, hòa thuận và những điều may mắn tốt lành sẽ đến trong những ngày đầu năm. Tết cổ truyền người ta không hỏi nhau ăn món gì vì ai cũng biết mâm cỗ ngày Tết sao có thể thiếu bánh chưng xanh, khoanh giò lụa, đĩa thịt đông, vại dưa hành và món canh măng khô.

 

Vào ngày Tết nguyên đán sẽ thật thiếu sót nếu trên mâm cỗ cúng lại thiếu món canh măng. Canh măng khô có hương vị đậm đà, nóng hổi được xem như món ăn không thể thiếu trên mâm cỗ truyền thống của người miền Trung, cũng như các tỉnh miền Bắc.


Các nguyên liệu làm nên món canh măng khô ngày Tết rất đơn giản, quen thuộc trong đời sống thường nhật. Với tính chất của một loại rau, măng có thể ăn tươi, muối chua hoặc phơi khô để dùng quanh năm. Măng khô dùng làm các món ninh, hầm và kho. Măng khô ngon nhất là măng lưỡi lợn tức là lấy phần mầm non mới nhú xẻ ra phơi. Loại măng này đặc, chắc và không có xơ. Măng khô ngâm nước cho đủ mềm để thái vừa vặn với một miếng ăn. Tiếp rồi măng được xào qua cho ngấm gia vị trước khi cho vào hầm xương. Những lát măng nhìn bề ngoài xù xì, thô ráp mà khi ngâm đủ thời gian lại trở nên mềm mại đến kì lạ. Miếng măng nâu vàng giản dị bên sợi miến trắng nõn, bùi thơm hương vị gạo quê cho ta cảm giác rất đỗi thân thuộc.

 

Bát canh măng mang ý nghĩa cổ truyền, chất chứa hồn ẩm thực của người Việt xưa; đồng thời cũng là một nét văn hóa thể hiện nét truyền thống; với thói quen ăn những thực phẩm có nguồn gốc từ thiên nhiên như măng, khoai… Vậy nên, trong mâm cỗ cúng ngày Tết mà thiếu món canh măng khô, chẳng khác nào cội nguồn, nét truyền thống xưa bị mai một.

 

Canh măng khô thường được nấu với miến, nhiều gia đình thêm chân giò, mọc, hoặc tận dụng giò cho món canh thêm đậm đà hơn. Sự xuất hiện của bát canh măng như lấy lại sự cân bằng cho bữa cơm ngày Tết. Móng giò được ninh cùng xương sườn để làm nước dùng. Cái khéo của người chế biến thể hiện ở chỗ phải ninh làm sao để nước dùng đủ ngọt, đủ béo mà móng giò không bị cứng quá, làm nước dùng quá ngậy mà còn làm mất đi tính thẩm mỹ của món ăn. Cũng không thể bỏ qua được mộc nhĩ thái, hành củ chẻ nhỏ. Hai nguyên liệu này như nét chấm phá tô điểm cho bức tranh canh măng miến, một bức tranh có sự tương phản nhưng không đối lập mà còn hòa quyện lấy nhau. Khi bát canh măng miến được hoàn thành, người thưởng thức sẽ không còn thấy bị quá ngậy béo của móng giò bởi vị măng khô dung hòa. Nhấp thêm một ngụm canh, ta thấy cái ngào ngạt của măng khô, mộc nhĩ, vị ngọt của xương hầm. Trên hết là thấy được sự nồng nàn của việc pha trộn đang tan đều trong vị giác.

 

Cách chế biến cũng không quá khó, quá cầu kì nhưng cái đặc biệt cũng chính ở chỗ đó. Chính sự bình dị, gần gũi của món ăn đã khiến nó gần gũi để không bao giờ bị lãng quên. Món ăn mang hơi thở dân tộc, chất chứa hồn ẩm thực Việt lâu đời. Nhìn bát canh măng nghi ngút khói trên bàn thờ cúng gia tiên, ta thấy sự linh thiêng ngàn đời hiện hữu.

 

Mỗi năm có một cái Tết là thời khắc gia đình đoàn tụ, vì vậy người Việt cũng cầu kì hơn trong mâm cỗ Tết, thay cho bữa cơm thanh đạm các ngày thường. Sự xuất hiện của bát canh măng khô như lấy lại sự thăng bằng cho bữa cơm ngày Tết. Những ai đã thưởng thức món ăn này vào ngày Tết, khi có dịp được thưởng thức lại, cho dù không phải là ngày xuân cũng cảm thấy rạo rực như đang ở trong không khí ấm áp của những ngày Tết sum vầy.


Nga Võ - VietKings (tổng hợp & biên tập, nguồn hình: Internet)