TOP những món ăn truyền thống ngày Tết cổ truyền của người Việt: Lạp xưởng - Lời chúc cho năm mới sung túc, đủ đầy

18-02-2024

(VietKings) Không biết tự khi nào món lạp xưởng đã xuất hiện trong bữa cơm gia đình của người dân miền Tây, đặc biệt là vào dịp Tết. Đối với người dân nơi đây, lạp xưởng là món ăn dân dã và phổ biến. Cũng là công thức đó, nhưng ở mỗi nhà, mỗi tỉnh, mỗi nghệ nhân lại cho ra hương vị lạp xưởng khác nhau như lạp xưởng Mai Quế Lộ ở Sóc Trăng, lạp xưởng Cần Giuộc Cần Đước ở Long An, lạp xưởng Cầu Nổi ở Gò Công… Đặc điểm chung của lạp xưởng miền Tây là có màu đỏ bóng, thân ngắn và to. Cùng vì lẽ đó mà lạp xưởng được tiêu thụ nhiều trong dịp Tết làm quà biếu ý nghĩa mang lời chúc sung túc, đủ đầy.

Mỗi món ăn được tạo ra đều ẩn chứa trong mình một ý nghĩa riêng của người nấu gửi gắm vào. Đặc biệt là những món hiện diện trên mâm cỗ ngày Tết cổ truyền ở miền Tây Nam bộ, trong đó có lạp xưởng. Đối với người miền Tây, Tết không chỉ là ngày sum họp gia đình, mà còn là những bữa cơm đầy đủ ông bà con cháu, là những món ăn ngon được bà nội và má chuẩn bị tươm tất, là thịt kho tàu, tôm khô củ kiệu, là bánh tét, lạp xưởng chiên, là cuộc trò truyện từ Đông sang Tây của cha chú. Trẻ nhỏ thì mong quần áo mới, còn người lớn thì nhớ về bữa cơm sum họp đó mà lòng nôn nao, hồi hộp mong chờ.

 

Ngày trước, lạp xưởng được chế biến để phục vụ nhu cầu của gia đình, rồi tiếng lành đồn xa, người ta nói lạp xưởng miền Tây ngon lắm, ai cũng muốn thưởng thức. Từ đó người dân nơi đây sản xuất đại trà, phục vụ nhu cầu cho khách hàng trên khắp cả nước. Đặc biệt là ngày Tết, do món ăn này có hình thức và hương vị rất phù hợp, chế biến lại nhanh.

 

Lạp xưởng (lạp trường) là một món ăn có nguồn gốc từ vùng đất Trung Hoa và được nhiều người Việt ta yêu thích. Theo lời ông bà xưa, món lạp xưởng bắt nguồn từ những ngày còn khó khăn, mỗi năm mới xẻ thịt con heo để làm bánh tét, mâm cỗ Tết hoặc cúng quảy. Số thịt còn lại, vì không có tủ lạnh, tủ đông như bây giờ nên ông bà ta đã nghĩ ra cách chế biến thành lạp xưởng để bảo quản được lâu. Chúng được làm từ thịt nạc và thịt mỡ xay nhuyễn trộn với rượu, đường rồi nhồi vào ruột lợn khô để làm chín bằng cách lên men tự nhiên. Chính vì vậy, mà lạp xưởng có vị hơi ngọt là thế. Đối với nhiều gia đình, nếu mâm cỗ không có vài lát lạp xưởng tươi ngon thì không trọn vẹn được cái vị Tết.

 

Theo quan niệm Á Đông, màu đỏ là màu tượng trưng cho sự may mắn. Vì thế, không có gì lạ khi trên mâm cỗ Tết Việt không thể nào thiếu được sắc đỏ, trong đó có sắc đỏ hồng tươi của lạp xưởng với ý nghĩa "ăn may mắn".


Ngoài ra, theo nền văn hóa Trung Hoa, ngày Tết có tiền trong nhà sẽ mang đến may mắn, tài lộc. Sở dĩ món ăn mang tên lạp xưởng là vì chúng có kiểu dáng nối với nhau thành xâu nên nhìn rất giống với xâu tiền bao đỏ thể hiện mong ước may mắn, giàu sang. Vì thế, người Việt ta thường dùng lạp xưởng trong mâm cỗ dâng cúng tổ tiên mỗi dịp Tết đến Xuân về.

 

Không đơn thuần chỉ là món ăn xuất hiện trên mâm cỗ Tết cổ truyền, chúng còn hàm chứa nhiều ý nghĩa sâu xa với hàm ý mang đến may mắn, tài lộc cho mọi người.

 

Ẩm thực Nam Bộ rất ưa chuộng lạp xưởng, ngày thường hay Lễ Tết đều không thể thiếu món này. Ngày nay, người ta đã sáng tạo, bổ sung thêm nhiều nguyên liệu khác để tạo nên những cái tên đầy kích thích nào là: Lạp xưởng tôm, lạp xưởng vịt... Làm lạp xưởng cầu kỳ, nhưng khi ăn thì chế biến rất đơn giản, nhanh gọn. Lạp xưởng để nguyên cả khúc, rửa sạch bằng nước nóng rồi đem hấp hoặc chiên, nướng chín, hoặc luộc với nước dừa đến khi nước rút cạn, sau đó mang cắt lát vừa phải, thêm vài lát tỏi tươi, ăn kèm cơm trắng hoặc chế biến thành nhiều món ngon cầu kỳ hơn. Hương thơm của các loại gia vị tỏi, tiêu, vị bùi, ngọt đậm đà của thịt tạo ra món ăn mang hương vị đặc trưng.

Món ăn này gần như luôn gắn liền với không khí sum họp gia đình vào những ngày năm cũ bước qua năm mới. Cả nhà cùng ngồi bên nhau, cùng nhấp nháp lát lạp xưởng thơm ngon với một chút rượu nóng, một ít củ kiệu chua chua, tôm khô đậm đà, quả thật ấm lòng quá đỗi.


Trên khắp các vùng, miền trong cả nước có thể làm ra rất nhiều loại lạp xưởng mang hương vị đặc trưng khác nhau. Những ngày Tết, trong nhà người dân miền Tây lúc nào cũng có những khúc lạp xưởng ngon để cả gia đình thưởng thức và đãi khách tới chơi. Món ăn bình dị, dân dã này không chỉ hấp dẫn du khách phương xa, mà còn làm phong phú thêm văn hoá ẩm thực của người dân miền sông nước.


Nga Võ (tổng hợp & biên tập, nguồn hình: Internet) - VietKings