[TOP XUÂN 2023] TOP các phong tục đón Tết của người Việt (P.6): Xông đất – Nét đẹp văn hóa lâu đời của người Việt

23-01-2023

(kyluc-top) – Với mong muốn đem lại sự may mắn, hạnh phúc, bình an… cho cả gia đình khi bắt đầu một năm mới, từ xa xưa, ngay sau giờ phút giao thừa vào ngày Tết Nguyên đán người Việt đã có tục lệ “xông đất đầu năm”. Đây là một trong những tục lệ của cha ông còn lưu truyền cho đến ngày nay.

Người Việt luôn ao ước có một năm đầy an khang, thịnh vượng và hạnh phúc khi trời đất vào mùa Xuân. Vì thế sự quan trọng của người đầu tiên đến thăm gia đình càng được nhân lên. Theo đó, chủ nhà sẽ chọn một người làm “nghi lễ” bước vào nhà mình đầu tiên trong năm mới, vào đêm giao thừa hoặc sáng mùng Một Tết

 

 

Theo sách “Tục thờ cúng của người Việt” của tác giả Bùi Xuân Mỹ do NXB Văn hoá - Thông tin phát hành, người xưa tin rằng, ngày đầu năm nếu được người vui vẻ dễ tính tốt nết đến nhà trước nhất, thì cả năm trong nhà mọi việc sẽ hanh thông. Người đến nhà đầu tiên của năm mới sẽ là người xông nhà, xông đất. Bởi vậy nhiều người phải chọn người xông nhà cho mình. 

Thuở xưa, người đến xông nhà sẽ đốt một bánh pháo mừng, cất cao giọng chúc chủ nhà mọi điều tốt lành, tùy theo từng trường hợp: Tăng phúc tăng thọ (nhà có cha mẹ già), phong đăng hoà cốc (nhà nông), tốt tài sai lộc (nhà buôn bán, làm nghề), buôn may bán đắt, nhất bản vạn lợi (nhà buôn), thăng quan tiến chức (người làm việc cho nhà nước).  Chủ nhà hoan hỉ đón chào và cảm ơn, đồng thời cùng chúc lại mọi điều hay, và có nơi còn đưa mừng tiền đựng trong một bao giấy nhỏ hồng điều gọi là phong bao. Tục đưa biểu tiền như vậy còn gọi là mở hàng.

 

 

Các yếu tố phong thủy như màu sắc phong thuỷ, bản mệnh được quan tâm khi đến nhà xông đất đầu năm. Theo tục lệ xông đất, gia chủ mời những người hợp tuổi làm khách đầu tiên từ thời khắc giao thừa cho đến sáng ngày đầu năm mới. Người xông nhà phải hợp tuổi gia chủ với tuổi con vật đại diện cho năm, tránh tuổi “tứ hành xung” (bốn con giáp xung khắc với nhau về nhiều mặt trong cuộc sống) là những tuổi xung khắc với nhau. trong cùng một nhóm). Người xông nhà xong sẽ mừng tiền chủ yếu dành cho con cái trong gia đình. Sau đó, cả chủ và khách chúc nhau những câu chúc, và chủ nhà chuẩn bị thức ăn và trà.

 

 

Như vậy người xông không cứ phải là khách mà có thể là người trong nhà, trước giao thừa đi lễ chùa hái lộc hoặc du xuân đâu đó, sau giao thừa về chính nhà mình “xông”. Điều cơ bản và quan trọng nhất là “hợp tuổi” và tâm tính nên người xông thường được gia chủ chọn và có “lời” trước đó, có khi là cả vài tháng. Vì một quan niệm từ rất xưa là xông nhà đầu năm mang tính “quyết định” mọi việc trong năm của cả nhà! Chữ “xông” nghĩa là tiến đến. Ngày nay vẫn dùng trong ngữ cảnh “xông lên”, “xông vào”...

Tuy nhiên theo thời gian, những phong tục tập quán xa xưa dần trở nên mờ nhạt giữa nhiều sự thay đổi trong cuộc sống hiện đại. Tục xông đất bây giờ đã không còn đặt nặng về sự may mắn, hậu vận, cũng không còn nhiều quy tắc như trước. Người nay coi đây là một niềm vui nho nhỏ mỗi khi Tết đến xuân về. Duy chỉ có điều không thay đổi, chính là chúng ta vẫn đi xông đất nhà bà con bạn bè với niềm vui và cầu một năm bình an may mắn đến với gia chủ.

 

 

Tục xông đất đầu năm là mỹ tục của người Việt, ở một khía cạnh nào đó nó mang ý nghĩa gắn chặt tình cảm và hướng thiện. Người đi xông đất có niềm vui đã làm được việc phúc, còn chủ nhà thì mãn nguyện với niềm tin gia đạo mình sẽ may mắn, an khang, thịnh vượng suốt năm.


Diệu Phi – VietKings (tổng hợp và biên tập)