[TOPPLUS – Đề cử lần 1/2022] VietKings – TOP 100 tour du lịch độc đáo, trải nghiệm thú vị tại Việt Nam (P.68): Trải nghiệm cuộc sống người Tày nơi ngôi làng đá cổ vùng biên viễn (Cao Bằng)

15-11-2022

(kyluc-top) – Nằm giữa hai địa điểm du lịch Thác Bản Giốc và Ðộng Ngườm Ngao thuộc xã Ðàm Thủy, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, làng đá Khuổi Kỵ nổi tiếng với những ngôi nhà sàn làm bằng đá. Cái tên làng “đá” và tục thờ thần đá độc đáo vùng biên giới này đã khiến nhiều du khách tò mò đến và khám phá nơi đây. Không chỉ hấp dẫn với ngôi làng đá giữa cảnh sắc thiên nhiên quyến rũ, đến với bản Khuổi Ky, du khách còn được thưởng thức đặc sản, khám phá văn hóa của người Tày bản địa.

Bản Khuổi Ky nằm dưới chân núi đá vôi Khuổi Ky cao ngất, hùng vĩ, phía dưới là dòng suối Khuổi Ky chảy băng qua và trôi xuôi về cánh đồng lượn lờ qua những dãy tre xanh yên ả, bình dị. Qua khỏi cây cầu có mái ngói, du khách bắt đầu thỏa thích với một "không gian văn hóa đá" đặc trưng, ít thấy ở nơi đâu. Khuổi Ky được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận là "Làng văn hóa truyền thống tiêu biểu của dân tộc ít người" năm 2008, trải rộng khoảng 1 ha, dựa lưng vào núi đá vôi, phía trước là khoảng đất rộng chừng 0,2 ha. 

 

Những ngôi nhà sàn cổ có tuổi hàng trăm năm, được xây hoàn toàn bằng đá, lợp ngói âm dương truyền thống (Ảnh: Internet)

 

Lịch sử những ngôi nhà sàn đá đã được hình thành từ những năm cuối thế kỷ XVI, khi nhà Mạc lên vùng đất Cao Bằng xây dựng thành quách để bảo vệ biên cương đất nước. Lúc này, những ngôi nhà sàn bằng đá đã được xây dựng lên như một “pháo đài” độc nhất vô nhị. Những bức tường đá kiên cố được hình thành bởi những viên đá có nhiều kích cỡ được xếp lèn vào nhau, sử dụng thêm chất kết dính được làm từ hỗn hợp đá vôi trộn cát; khi hoàn thành, độ dày bức tường có thể dày hơn 30cm, thể hiện rõ tính bản địa, sự sáng tạo độc đáo của đồng bào Tày. 

 

Đến nay, những ngôi nhà sàn cổ vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ, mang dáng dấp cổ xưa từ thời nhà Mạc, tạo nên nét cổ kính, nhuốm màu huyền thoại cho ngôi làng vùng biên giới này. (Ảnh: Internet)

 

Đặt chân vào làng Khuổi Ky, chúng ta sẽ thấy sự hiện diện của đá ở khắp mọi nơi. Đá được người dân xếp thành đường đi lối lại, tường rào, làm cối xay, làm bàn ghế và dựng lên những căn nhà. Dù những ngôi nhà trong làng vẫn mang kiến trúc quen thuộc của người vùng cao nhưng thay vì bằng gỗ, tường và bậc nhà được làm bằng đá.

 

Tường nhà và các lối đi vào đều được lát bằng đá. (Ảnh: Internet) 

 

Đá gắn liền với người Tày của bản từ rất xa xưa, hễ làm nhà hay bất cứ vật dụng gì, trước tiên người dân đều nghĩ đến đá, sau đó mới đến gỗ, tre và các loại vật liệu khác (Ảnh: Internet)

 

Để xây dựng được một ngôi nhà sàn hoàn chỉnh như ở làng đá Khuổi Ky người dân thời đó đã phải mất từ 2 đến 3 năm. Đá được sử dụng có rất nhiều kích cỡ xếp chồng lên nhau và kết dính bằng một hỗn hợp từ đá vôi trộn với cát. Những bức tường nhà có độ dày đến hơn 30cm cực kỳ chắc chắn và kiên cố. Chiều cao của mỗi ngôi nhà sàn là từ 7m đến 8m. Phần mái của những ngôi nhà sàn được lợp bằng mái ngói âm dương, chính loại ngói này đã mang đến cho những ngôi nhà sàn ở làng đá Khuổi Ky Cao Bằng nét cổ kính hiếm có. Kết cấu của mỗi ngôi nhà sàn đá thường có 3 gian với chức năng khác nhau, tùy thuộc gia đình của người chủ có ít người hay đông người mà người ta sẽ xây dựng nhà với kích cỡ khác nhau để thuận tiện cho việc sinh sống. 

 

Kiến trúc nhà lợp ngói âm dương với ba gian chính, mỗi gian được ngăn bằng khung ván gỗ để thuận tiện cho việc sinh hoạt. (Ảnh: Tạp chí Kiến trúc và đời sống)

 

(Ảnh: Internet)

 

Trong tâm thức người dân sống trong làng Khuổi Ky, thần đá chính là tín ngưỡng lâu đời. Cho dù có qua biết bao thăng trầm lịch sử, người Tày vẫn luôn tôn thờ thần đá giống như một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mình. Với họ mà nói, đá chính là khởi nguồn của sự sống, con người ta sinh ra từ đá rồi cũng trở về với đá. Đá chính là vị thần cứu tinh giúp dân chúng có cuộc sống yên bình trước phong ba, bão tố của thiên nhiên và khắc nghiệt trong cuộc sống.

Bản Khuổi Ky hiện có 15 ngôi nhà sàn đá, ngoài những ngôi được làm cách mấy chục năm hoặc sửa chữa sau này, có khá nhiều ngôi được gìn giữ vẹn nguyên từ cả trăm năm trước. Trong bản hiện có bốn điểm lưu trú theo hình thức homestay, có thể đón cùng lúc chừng 100 du khách. Ngoài ba điểm tại nhà riêng, ngôi nhà cộng đồng to lớn trở thành điểm đón khách lớn nhất của bản. Tại đây cả dân bản cùng nhau tổ chức và phân công phục vụ, gồm cả ngủ nghỉ, ăn uống, hướng dẫn và các sinh hoạt múa hát.

 

Tại làng đá cổ Khuổi Ky, hiện đã có một số hộ kinh doanh homestay. Một số ngôi nhà được lắp đặt hệ thống điện, nước và internet đầy đủ, thích hợp làm điểm dừng chân để chuẩn bị cho hành trình khám phá thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao, cách Khuổi Ky khoảng 3 km (Ảnh: Internet)

 

Ngoài tịnh dưỡng và tham quan, du khách còn có thể theo chân người dân đi hái măng, đào củ hay đi làm đồng, bắt cá hoặc cùng chế biến những món ăn đặc trưng của người Tày. Đó có thể là món xôi đen kiểu Tày được nấu bằng "nếp bản" cùng một loại lá cây rừng, hay món thịt heo hun khói, lạp xưởng gác bếp và các loại rau sạch trồng ở bìa rừng. Hấp dẫn bậc nhất vẫn là các món măng rừng, từ măng xào thịt, xào hành, nấu ốc, măng hầm, măng luộc hay măng đổ chả trứng...

 

Giữa vùng biên cương, những ngôi nhà sàn đá vẫn bền bỉ, kiên trì, bao bọc, chở che những con người hiền lành, chất phác. (Ảnh: Báo Tổ quốc)
 

Bữa ăn dành cho du khách trong ngôi nhà đá truyền thống  (Ảnh: Thái Lộc)

 

 

Tâm hồn của đá, tâm hồn của người Tày chịu thương, chịu khó đã tạo nên hồn cốt của làng Khuổi Kỵ. Giữa không gian bao la, những ngôi nhà sàn đá vững chãi vươn cao, vẫn bền bỉ, kiên định, bao bọc, chở che những cư dân hiền lành, chất phác vùng biên viễn. Nếu ai đó đã ngắm nhìn cuộc sống bên những con đường đá, trong những ngôi nhà sàn bằng đá nơi đây một lần, hẳn sẽ nhớ mãi. Vẻ đẹp của thiên nhiên và con người, vẻ đẹp của những sắc màu tự nhiên và cuộc sống sinh hoạt hòa quyện vào nhau, tạo nên những màu sắc và hình khối đẹp đến khó tả. Suốt 400 năm qua, làng đá Khuổi Ky vẫn giữ nguyên vẹn nét bình yên và cổ kính vốn có. Cứ mỗi buổi chiều tàn, người ta lại thấy là khói chiều từ bếp củi phả vào không gian, lan tỏa một góc trời Đông Bắc. Cái ấm áp tình người, tình quê vẫn luôn hiện hữu trong ngôi nhà nhỏ bé này khiến đôi chân người lữ hành lưu luyến chẳng muốn rời.

 

Thông tin về Trải nghiệm cuộc sống người Tày nơi ngôi làng đá cổ vùng biên viễn, quý độc giả có thể liên hệ:

 

CÔNG VIÊN ĐỊA CHẤT NON NƯỚC CAO BẰNG 

Địa chỉ: Số 083 Vườn Cam, phường Hợp Giang, thành phố Cao Bằng

Điện thoại: +84-2063.754.555

Email

Website: http://caobanggeopark.com

 


Diệu Phi – VietKings (tổng hợp và biên tập)