[VIETKINGS-BESTPLUS đề cử] TOP 100 Tinh hoa gia vị Việt 2023 (P.87): Thảo quả Hồng Ngài (Lào Cai) – Cây gia vị đổi đời nơi bản nhỏ vùng cao

22-10-2023

(VIETKINGS – BESTPLUS) Cây thảo quả từ lâu không chỉ gắn bó với đồng bào các dân tộc vùng cao Lào Cai như một loại dược liệu, gia vị đặc trưng mà trong hơn một thập niên qua.

 

Từ lâu,  tỉnh miền núi Lào Cai được mệnh danh là "Vương quốc thảo quả" bởi nơi đây trồng loài cây dược liệu quý này nhiều nhất vùng núi Tây Bắc và cả nước. Đặc biệt cây thảo quả chỉ trồng được và cho thu hoạch quả ổn định ở dưới tán cây rừng trên độ cao hơn 1.000 mét so với mặt nước biển. Quả cây thảo quả là loại dược liệu quý phục vụ sản xuất thuốc chữa bệnh , đồng thời là nguyên liệu chế biến ra nhiều loại gia vị quý mà dân châu Á rất ưa thích.

 

Trước đây, đồng bào các dân tộc vùng cao Lào Cai trồng thảo quả để làm gia vị, vài nơi dùng làm thuốc dân gian. 

 

Cây thảo quả ưa lạnh, phát triển tốt ở dưới tán rừng. Xét về địa chất, khí hậu, Hồng Ngài có đặc điểm rất khác biệt so với những thôn bản vùng cao khác. Nằm trên độ cao gần 2.000m so với mặt nước biển, nơi đây gần như quanh năm chìm trong mây mù, lạnh giá. Khí hậu lạnh ẩm quanh năm và thổ nhưỡng ở Hồng Ngài cùng với cánh rừng già nguyên sinh rộng lớn hóa ra lại vô cùng thích hợp cho cây thảo quả sinh trưởng và phát triển. 

 

Thảo quả là loại cây dễ trồng, sinh trưởng ở độ ẩm cao thích hợp phát triển ở vùng đất Hồng Ngài. Cây sau 5 năm trồng sẽ trưởng thành, cho thu hoạch lúc này cây cao gần 2m, tán rộng. Dưới gốc, thảo quả mọc thành chùm, đỏ mọng. Việc chăm sóc khá đơn giản, ít chi phí, mỗi năm chỉ cần phát cỏ xung quanh gốc 1 - 2 lần.

 

Khi những cánh đồng vụ mùa dưới thung lũng đã xanh biếc, những thửa ruộng bậc thang chuẩn bị đón đòng là khi mùa thảo quả trở về với núi rừng Tây Bắc. Tất cả các bản làng ven dãy núi Hoàng Liên Sơn -  xứ sở của thảo quả đều rộn ràng chờ đón mùa thu hoạch thảo quả. Những cánh rừng, những tán cây cổ thụ che chở cho những cây thảo quả... đều ngát hương thơm, màu thảo quả chín đỏ từng chùm dưới gốc. Những bụi thảo quả cây mọc dày san sát, quả chín đỏ đầy dưới gốc, chùm dày như những chùm nho, mỗi chùm vài chục quả căng mọng, vỏ bóng lừ, gốc ít cũng 4 - 5 chùm, gốc nhiều cả chục chùm dày đặc đỏ rực.

 

Tháng 9-10 âm lịch hàng năm là mùa thu hái thảo quả chín.

 

Trong ẩm thực, thảo quả được xem là nữ hoàng của các loại gia vị, vì thảo quả có đặc tính là mùi rất thơm, và vị của nó vừa ngọt lại đan xen chút cay nồng đặc trưng thảo quả, trong thảo quả có hàm lượng dinh dưỡng cao rất tốt cho cơ thể. Thảo quả khi phơi, sấy khô thường được dùng làm gia vị trong ẩm thực nhằm tăng thêm hương vị thơm ngon cho các món ăn, ngoài ra loại thảo dược này còn được sử dụng làm phụ gia cho thức uống như cà phê, trà.

 

Thảo quả không chỉ là cây thuốc quý mà còn để chế biến các loại gia vị độc đáo không thể thiếu trong chế biến món ăn của người Á Đông.

 

Trong y học, thảo quả là một loại dược liệu quý bởi tính ấm, hương thơm nồng, vị cay. Dược liệu thảo quả rất tốt đối với chữa trị các bệnh lý như trục hàn, trừ đờm, tiêu tích, ấm bụng, giúp ăn ngon miệng, giải độc… Ngoài ra thảo quả còn được dùng để kích thích tiêu hóa, chữa đau bụng, nôn mửa, sốt, tiêu chảy, ho, chống được bệnh ung thư.

 

Tuy thảo quả là một dược liệu quý của Việt Nam nhưng không phải bộ phận nào của thảo quả cũng có thể dùng làm thuốc, chỉ có hạt của thảo quả mới được sử dụng làm thuốc.

 

Có thể thấy thảo quả không chỉ đơn thuần là một loại gia vị được dùng để chế biến món ăn mà còn là một vị thuốc quý làm ấm bụng, giúp tiêu hóa tốt và nhiều lợi ích sức khỏe khác. 


Nga Võ (tổng hợp & biên tập, nguồn hình: Internet) - VietKings