[VIETKINGS-BESTPLUS đề cử] TOP Tinh hoa gia vị Việt 2023 (P.127): Ớt Đại Lộc (Quảng Nam) – Gia vị giúp thăng hoa hương vị món Quảng

11-11-2023

(VIETKINGS – BESTPLUS) ​Người Quảng Nam có câu ca dao tự hào: Tiếng đồn con gái Quảng Nam/ Mất một vụ ớt chết ba ngàn người. Hầu như huyện, xã nào ở Quảng Nam cũng có trồng ớt, nơi trồng ít thì cũng có vài ba cây trong vườn để ăn. Ớt đặc biệt được trồng nhiều ở huyện Đại Lộc. Loại ớt này rất ngon, thông dụng trong chế biến món ăn như kho cá, nấu mì Quảng, làm nước chấm...

 

Ớt là loại cây gia vị được trồng phổ biến ở Việt Nam, mỗi vùng miền, mỗi tỉnh có thành phần và đặc điểm thổ nhưỡng khác nhau nên vị cay của ớt cũng khác nhau. Khẩu vị của mỗi vùng cũng khác, thường thì người miền Bắc và miền Nam ít ăn cay hơn người miền Trung. Nói đến ăn cay, người ta thường nghĩ ngay đến xứ Huế, tô bún bò Huế phủ một lớp màng màng ớt đỏ chót, tô cơm hến trộn với muổng nhỏ ớt bột cứ tưởng là đã cay lắm nhưng có lẽ vẫn chưa ăn thua đối với "đô" ăn cay người xứ Quảng. Nói như vậy để thấy "đẳng cấp" ăn cay của người Quảng Nam. 

 

Ở Việt Nam có nhiều vùng trồng ớt nổi tiếng như: Ớt Đà Lạt (Lâm Đồng), ớt Đại Lộc (Quảng Nam), ớt Thanh Bình (Đồng Tháp)… Tuy nhiên trong số đó thì ớt xanh Quảng Nam vẫn là một trong số những loại ớt có tiếng thuộc dạng nhất nhì trong nước.

 

Loại ớt được trồng phổ biến là ớt đỏ, ớt này khi non màu xanh lục, khi già chuyển sang màu đỏ. Ớt đỏ nhiều hạt, rất cay, phần nhiều được phơi khô, xay thành ớt bột, được nhiều nơi ưa chuộng. Khoảng tháng 3, tháng 4, nếu đi qua vùng trồng ớt ở Đại Lộc, ta sẽ thấy một màu chín đỏ rộ cả cánh đồng. Từ sau khi đất nước mở cửa giao thương rộng rãi với các nước, ớt đỏ được xuất khẩu sang Hàn Quốc để làm gia vị cho món kim chi quốc hồn quốc túy của Đại Hàn.

 

Trong mâm cơm của người Quảng Nam, chén nước mắm bao giờ cũng được dằm vài trái ớt đỏ cho đẹp và thêm đậm đà hương vị. Ớt đỏ còn là gia vị không thể thiếu trong món canh chua cá tràu xứ Quảng. 

 

Ớt xanh cũng được người Quảng Nam ưa chuộng, trái ớt xanh ít hạt, lúc còn non màu xanh lá, khi già ớt chuyển màu lục sẫm, trái ớt bóng loáng, vị cay thơm nồng. Nhiều người sành ớt cho rằng trái ớt xanh Đại Lộc có lẽ ngon nhất xứ Quảng, những cây ớt được trồng trên các bãi bồi ven sông Vu Gia, Thu Bồn đầy ắp phù sa, trái ớt có độ cay không đến mức xé lưỡi lại mọng nước, nhai giòn rụm.

 

Ớt xanh ở đây khác biệt mọi nơi khi có mùi rất thơm, có độ giòn và vị cay vừa, không gắt như những loại ớt khác. 

 

Người Quảng Nam kho cá cũng phải có ớt xanh, dù là cá nục, cá thu, cá ngừ, cá chuồn kho mít non… đều cho vào nồi vài trái ớt xanh để át mùi tanh của cá và tăng hương vị cá kho. Nồi cá kho ớt xanh chín tới bốc mùi thơm nức mũi làm kích thích vị giác, khứu giác. Gia vị cho món cá chuồn nướng trứ danh, ngoài hành, củ nén, nghệ phải có ớt xanh, ớt đỏ mới đúng kiểu Quảng Nam. Món ngon nổi tiếng của Quảng Nam – Đà Nẵng là bánh tráng cuốn thịt heo luộc càng phải có trái ớt xanh, sự kết hợp cúa bánh tráng thịt heo Đại Lộc với rau sống Trà Quế chấm mắm nêm dằm ớt xanh đã trở thành công thức kinh điển của người dân xứ Quảng. Món bê thui Cầu Mống cũng không ngoại lệ, bước vào bất kỳ quán bê thui nào ta cũng thấy một tô ớt xanh được bày sẵn trên bàn rất hấp dẫn thực khách.

 

Bên cạnh tô mì Quảng hoặc cao lầu lúc nào cũng có mấy trái ớt xanh, có thể nói không ngoa, các món mặn Quảng Nam mà thiếu trái ớt xanh thì coi như mất đi nửa vị ngon.

 

Vị cay nồng của trái ớt Đại Lộc đã trở thành thứ gia vị quen thuộc không thể thiếu của người dân xứ Quảng, nhiều vùng chuyên canh ớt đã mang lại thu nhập khá cho người nông dân...


Nga Võ (tổng hợp & biên tập, nguồn hình: Internet) - VietKings