[VIETKINGS-BESTPLUS đề cử] TOP Tinh hoa gia vị Việt 2023 (P.174): Quế Thường Xuân (Thanh Hóa) – Danh thơm Quế Ngọc Châu Thường tiến Vua

04-12-2023

(VIETKINGS – BESTPLUS) Thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho Thường Xuân (Thanh Hóa) những điều kiện thuận lợi với khí hậu ôn hoà, hệ thực vật sinh thái đa dạng, đặc biệt là cây quế. Quế ngọc Châu Thường, quế Trịnh Vạn hay quế Thanh đều là những tên gọi đã đi vào lịch sử của vùng đất Thường Xuân, bởi quế không chỉ là sản vật quý hiếm mà còn là biểu tượng, là giá trị tinh túy nhất trong đời sống của người dân bản địa nơi đây.

 

Sử sách cũng như nhiều điển tích đều có nhắc đến quế được trồng ở nhiều vùng nước ta, nhưng quế xứ Thanh mới là tốt nhất, là "ngọc" trong mọi loài quế, nên còn gọi là quế ngự, quế tiến vua. Năm Minh Mệnh thứ 17 (1836), cây quế ở Châu Thường được "khắc hình tượng vào Nghị đỉnh" (một trong 9 đỉnh đồng lớn đặt trong cung cấm Đại nội Huế). Trong đông y, quế là một trong tứ đại danh dược: "Sâm, Nhung, Quế, Phụ". Thời xưa, quế tốt dùng để tặng cho nhau là rất quý, là hộ thân bảo mệnh. Cây quế cũng đã đi vào thi ca và có sức sống trường tồn mãnh liệt trong đời sống văn hóa tinh thần: "Em như cây quế giữa rừng/Thơm cay ai biết, ngát lừng ai hay"...

 

Quế là sản vật nổi tiếng của huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, xa xưa gắn với các tên gọi quế Trịnh Vạn, quế Ngọc Châu Thường.

 

Khu vực Thường Xuân có tổng số giờ nắng lớn từ 1.600 đến 1.900 giờ/năm. Thổ nhưỡng tốt với loại đất feralit đỏ vàng…, giúp cây quế phát triển thuận lợi. Ngoài ra các bí quyết của người dân bản địa trong việc trồng, chăm sóc và khai thác sản phẩm cũng góp phần tạo nên tính chất đặc thù của quế Thường Xuân.

 

Chất lượng đặc thù của quế Thường Xuân có được là nhờ điều kiện địa lý đặc trưng nơi đây với địa hình chủ yếu là vùng núi có độ cao trung bình từ 150m đến 700m, lượng mưa lớn, nguồn nước dồi dào.

 

Quế Thường Xuân có mùi thơm nồng, mặt ngoài vỏ ít xù xì, màu nâu và nâu xám, có nhiều vết loang, cây càng già vết loang càng nhiều. Khi cạo một lớp mỏng ở đầu thanh quế có thể nhìn thấy các lớp dầu, nếm có vị cay hơi chát, khi pha với nước có màu trắng đục. Tinh dầu của quế Thường Xuân có độ cay đặc trưng, khi nếm thử cảm nhận vị cay mạnh nhưng không quá nồng, hậu vị ngọt the. Quế đặc biệt được sử dụng như một vị thuốc quý trong y dược. Quế còn được dùng phổ biến trong ngành công nghiệp thực phẩm, làm gia vị chế biến bánh kẹo, chất định hương; Làm nguyên liệu chế biến trong công nghiệp hàng tiêu dùng: Xà phòng, nước hoa, phấn sáp... Gỗ quế làm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ (liếp giường, nan ốp trần nhà…). Cành, lá quế được tận dụng để chiết xuất tinh dầu làm nguyên liệu cho đèn xông. Quế có tác dụng chống cảm lạnh, đầy hơi, điều trị nấm da chân, khử mùi hôi, kiểm soát lượng đường trong máu…
 

Quế Thường Xuân có danh tiếng từ lâu đời, là sản phẩm quý, có chất lượng cao, được dùng nhiều trong y học và ẩm thực. 
 
Ngoài lợi ích về mặt kinh tế, cây quế còn đóng góp vào bảo vệ môi trường sinh thái, làm tăng độ che phủ rừng, giữ đất, giữ nước ở các vùng đất đồi núi dốc, bảo tồn và phát triển sự đa dạng các nguồn gen quý cây bản địa, đóng góp vào công cuộc xoá đói giảm nghèo cho người dân miền núi.

Nga Võ (tổng hợp & biên tập, nguồn hình: Internet) - VietKings