VietKings đề cử TOP 100 trái cây có giá trị kinh tế của 63 tỉnh thành Việt Nam (Lần 1/2023): (P.97) Bưởi Năm Roi Bình Minh - Giống bưởi danh tiếng xứ Vĩnh Long

22-06-2023

(kyluc - bestplus) Nếu như miền Bắc nổi tiếng với bưởi Đoan Hùng, bưởi Diễn, miền Trung có bưởi Phúc Trạch, bưởi Thanh Trà thì miền Nam nổi tiếng với giống bưởi mới nghe qua hẳn ai cũng sẽ tò mò về tên gọi, đó là bưởi Năm Roi. Bưởi Năm Roi là loại quả đặc sản đem lại hiệu quả kinh tế cao cho các hộ nông dân tỉnh Vĩnh Long. Đây là loại trái cây ngon nổi tiếng và đặc sản thế mạnh có có tiềm năng xuất khẩu của vùng đất này. Bưởi đặc sản Năm Roi có tên khoa học là Citrus Grandis (hoặc C.Decumana), là giống bản địa, được trồng ở nhiều ở xã Mỹ Hòa, huyện Bình Minh, Vĩnh Long (diện tích trồng bưởi ở đây chiếm 80% diện tích trồng bưởi ở Đồng bằng sông Cửu Long).

Nói về nguồn gốc bưởi Năm Roi và xuất phát của tên gọi đặc biệt này có khá nhiều giai thoại thú vị được lưu truyền trong dân gian. Tuy nhiên, trong số đó chỉ có một giai thoại được nhiều người địa phương trong vùng nhắc đến. Giống bưởi Năm Roi ngày nay do ông Trần Văn Bưởi, người làng Mái Dầm (nay thuộc xã Phú Hữu, huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang) vô tình nhặt được trên sông khi ngủ lại trên ghe bầu ở Tân Châu (Châu Đốc – An Giang). Khi nhặt lên thấy trái có da màu xanh, bổ ra múi bưởi đỏ vàng, tách múi nếm thử thấy vị vừa ngọt vừa chua, thơm ngon, ông liền lấy hột mang về quê Phú Hữu để trồng. Sau khi được trồng phổ biến khắp vùng Hậu Giang, nhiều người nghe tiếng đã tìm đến xin giống về trồng. Từ cây gốc ở xã Phú Hữu, giống bưởi này đã nhanh chóng được nhân giống và có mặt ở khắp các xã cùng nhiều nơi ở miền Tây Nam Bộ, đặc biệt ở các huyện Long Hồ, Trà Ôn và Bình Minh thuộc tỉnh Vĩnh Long. 

 

Giống bưởi Năm Roi tại Vĩnh Long nổi tiếng thơm ngon, múi to đều, róc, tép bưởi căng mọng nước, ăn giòn.

 

Tuy có nguồn gốc từ Phú Hữu - Hậu Giang, nhưng bưởi Năm Roi lại rất thích nghi với đất ngọt phù sa ở vùng bên sông Hậu. Đặc biệt, xã cù lao Mỹ Hòa, huyện Bình Minh, Vĩnh Long đã trở thành vùng chuyên canh bưởi Năm Roi với 1.220ha đạt tỷ lệ trên 80% đất sản xuất và cho sản lượng khoảng 40.000 tấn/ năm.

 

Về tên gọi "Năm Roi", người dân huyện Bình Minh lưu truyền một giai thoại liên quan đến ông Bùi Văn Tước (ở xã Thuận An, thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long). Tương truyền, sau khi ông xin được giống bưởi ở Phú Hữu về trồng được ba năm thì phát hiện một cây bưởi đột biến ăn rất ngon. Vì muốn để dành cây bưởi quý đãi khách, ông Tước căn dặn con cháu trong nhà là nếu ai hái mất một quả sẽ đánh năm roi. Từ đó cây bưởi có tên "Năm Roi" và được nhân rộng cho tới hiện nay.

 

Dù giải thích bằng cách nào thì cái tên bưởi Năm Roi đã trở thành một giống bưởi mang danh tiếng được người tiêu dùng sử dụng phổ biến trong sản xuất, thương mại cho đến ngày nay.

 

Thoạt nhìn bưởi Năm Roi có hình dáng giống bình hồ lô, thân dưới to tròn, đầu hơi thon và có núm, nặng khoảng dao động từ 1,4kg đến 1,8kgGiống bưởi này khi chín thường không có hạt hoặc chỉ có ít hạt lép nhỏ. Đây là điểm nổi bật tạo sự khác biệt giữa bưởi Năm Roi trồng tại Bình Minh và bưởi trồng tại các vùng khác. Từ tháng 9 đến tháng 12 hàng năm là những tháng rơi vào giai đoạn ra hoa, thu hoạch của cây. Nếu được chăm sóc chu đáo và áp dụng tốt các biện pháp khoa học kỹ thuật, cây bưởi Năm Roi tại Mỹ Hòa có thể cho quả trên 15 năm là chuyện bình thường. 

 

Cây bưởi Năm Roi cao trung bình từ 7- 8m, cao nhất có thể 15m; có gai dài khoảng 2,5cm có khi tới 4cm nếu sinh sản bằng hột và không có gai hoặc gai rất ngắn nếu sinh sản sinh dưỡng, khi còn non thì gai có lông tơ.

 

 Bưởi Năm Roi có múi dày, tép xốp, vị không ngọt hoàn toàn và cũng không quá chua mà là sự kết hợp vừa phải khiến người ăn thích thú. 

 

Ngoài ra, trong các dịp lễ, tết, nhiều gia đình chọn bưởi để trưng bày trong mâm ngũ quả. Đặc biệt, với bàn tay cần mẫn và tài hoa của người Nam Bộ nhiều ý tưởng tạo hình cho quả bưởi ra đời như bưởi hồ lô, bưởi hình phật, bưởi tạo hình bản đồ Việt Nam… Theo quan niệm dân gian, trái bưởi trong mâm ngũ quả tượng trưng cho mong muốn một năm mới phúc lộc, an khang, thịnh vượng, sức khoẻ dồi dào. Ngoài ra, nhiều người cho rằng, đây là loại trái cây dễ chưng, dễ phối với các loại trái cây khác trong mâm ngũ quả. Nếu cần thể hiện cho Đông phương, hành mộc thì chọn bưởi còn màu xanh, nếu cần thể hiện cho Trung phương, hành kim thì chọn quả bưởi chín màu hơi vàng. 

 

Bưởi Năm Roi Vĩnh Long có vỏ xanh với vị ngọt, chua thanh rất riêng không giống với các loại bưởi khác. Khi ăn, tách từng múi mọng nước chấm cùng muối ớt, muối tiêu hoặc muối tôm đều rất ngon. 

 

Bưởi Năm Roi ngày nay không chỉ có ở thị xã Bình Minh mà còn lan rộng ra nhiều địa phương khác ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, trở thành thương hiệu nổi tiếng được nhiều du khách biết đến.

 

Nói về giá trị dinh dưỡng, thì đây là loại quả có hàm lượng vitamin A, C rất dồi dào, giúp làm tăng sức đề kháng. Giữa ngày trưa oi bức, đơn giản chỉ cần một múi Bưởi năm roi mọng nước kèm thêm một tí muối ớt cho vào miệng thì còn gì bằng. Hay cầu kỳ hơn là thưởng thức một ly nước ép bưởi thanh mát, vừa thơm ngon, bổ dưỡng, vừa giúp thanh nhiệt, giải độc cơ thể. Chẳng những thế, từ vỏ bưởi, người dân Bình Minh đã tạo ra được một món ăn vô cùng thú vị đó là món chè bưởi, hay mứt bưởi hoặc tinh dầu bưởi dùng để gội đầu dưỡng tóc rất tốt.

 

Bưởi Năm Roi có hương vị đặc trưng, ngoài dùng làm món tráng miệng ăn chơi còn dùng để chế biến thành chè hay chiết xuất tinh dầu cho mỹ phẩm… 

 

Ngày nay, bưởi Năm Roi đã có mặt trong các cuộc triển lãm nông nghiệp, hội chợ, được bán trong các cửa hàng, siêu thị và xuất khẩu. Hàng năm, có trên 60.000 tấn bưởi cung cấp cho thị trường nội địa và xuất khẩu. Sản phẩm bưởi Năm Roi của tỉnh Vĩnh Long được bảo hộ chỉ dẫn địa lý từ năm 2013. Đáng chú ý, những năm trở lại đây, bưởi Năm Roi đã được Tập đoàn Viettel đồng ý dán tem điện tử để xác thực truy xuất nguồn gốc, góp phần xây dựng thương hiệu nông sản nổi tiếng này. 

 

 

-----------------------------------------------------------------------

Hành trình tìm kiếm và đề cử TOP 100 trái cây có giá trị kinh tế của 63 tỉnh thành Việt Nam được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) giao cho Trung tâm BEST Việt Nam triển khai từ đầu tháng 5/2023 với tiêu chí và góc nhìn của Ban quản lý hành trình TOP-BEST. Đây là tiền đề cơ sở để Trung tâm BEST Việt Nam tìm kiếm và giới thiệu TOP 100 trái cây có giá trị kinh tế của 63 tỉnh thành Việt Nam năm 2023. Ngoài ra, Ban quản lý hành trình cũng mong muốn nhận thêm được nhiều đề cử từ các Sở, Ban ngành địa phương trên cả nước để có thể chọn lựa những sản phẩm trái cây có giá trị kinh tế của 63 tỉnh thành Việt Nam. 

Mọi thông tin xin liên hệ xin gửi về:

TỔ CHỨC KỶ LỤC VIỆT NAM (VIETKINGS) - TRUNG TÂM BEST VIỆT NAM (BESTPLUS)

 Địa chỉ: 148 Hồng Hà, Phường 9, Quận Phú Nhuận, TP.Hồ Chí Minh 

Liên hệ: Ms Nga – 078 5555 145

Email: 

Website: www.kyluc.vn/ www.bestplus.vn


Nga Võ (tổng hợp & biên tập, nguồn hình: Internet) - VietKings