Tương truyền, bánh mè xát xuất hiện ở Tân An, xã Quảng Thanh, (nay là xã Quảng Gianh, tỉnh Quảng Trị) vào những năm 1900. Ông tổ nghề là người gốc Hà Tĩnh, vào đây sinh sống và lập nghiệp. Mè xát giống bánh đa, nhưng có hương vị đặc trưng riêng, giòn rụm, béo bùi. Từ món bánh dân dã của người dân lao động, mè xát dần phổ biến và được người dân các vùng lân cận yêu thích.

Gạo làm bánh được chọn từ các loại gạo ngon, ngâm kỹ trong nước lạnh 3-4 giờ rồi vớt ra đãi sạch, cho vào cối nghiền thành bột sền sệt, trộn với mè đã xát vỏ, sau đó đem tráng phơi trên những chiếc phên đan bằng tre, nứa. Khi bánh đã khô, người ta đem vào ủ lại cho mặt bánh phẳng rồi mới bóc khỏi phên và đóng gói mang đi tiêu thụ. Bánh gồm 2 loại, chủ yếu là bánh dày để nướng và bánh mỏng dùng để cuốn ram (bánh đa nem). Nắm bắt nhu cầu của thị trường, nhiều năm qua người dân nơi đây còn sản xuất ra loại bánh mè xát đường, có vị ngọt, béo và khá dẻo nên rất thuận lợi cho việc vận chuyển xa, khi nướng lên thơm phức.

Mè xát đạt chất lượng nếu viền bánh không vỡ, không cong, mặt khô đều, tỷ lệ mè hài hòa, đẹp mắt. Loại bánh dày dùng để nướng ăn như bánh đa, vị thơm ngon, béo bùi đặc trưng. Loại mỏng thường dùng làm ram hoặc cuốn với các đồ ăn kèm. Bánh mè xát đường cũng cho hương vị khá lạ.

Bánh mè xát giờ đây là thức đặc sản mà nhiều người dân địa phương và khách du lịch biết đến. Thức bánh không chỉ mang giá trị ẩm thực, mà còn ẩn chứa những tầng sâu văn hóa. Mỗi một chiếc bánh chính là thành quả từ sự kết tinh giữa công sức với tình cảm của bà con tại quê hương. Họ chăm sóc, nâng niu từng hạt mè, hạt gạo cho đến tỉ mỉ, chắt chiu từng công đoạn chế biến. Nghề làm bánh giờ đây không chỉ mang lại miếng cơm, manh áo cho bà con mà còn giúp họ gìn giữ và truyền lại những giá trị dân tộc quý báu cho thế hệ sau này.