[VIETKINGS-TOPPLUS đề cử] TOP 50 dòng sông nổi tiếng tại Việt Nam 2023 (P.13): Sông Giăng (Nghệ An) – Dải lụa mềm nơi xứ Nghệ

06-06-2023

(kyluc-top) – Sông Giăng bắt nguồn từ dãy núi Pù Mát, nằm sát biên giới Việt - Lào, chảy qua các huyện Con Cuông, Anh Sơn và Thanh Chương của tỉnh Nghệ An. Thế nhưng khúc sông đẹp nhất là từ núi Pù Mát đến đập thủy lợi Phà Lài thuộc xã Môn Sơn (Con Cuông). Khúc sông len lỏi giữa nền rừng xanh thắm ngang qua 2 bản người Đan Lai là Khe Búng và Cò Phạt. Nơi đây có đặc sản “cá mát sông Giăng”, loài cá suối người bản địa gọi là “pa khính”.

“Anh đi khắp núi khắp ngàn
Không đâu đẹp bằng Đá Bàn, sông Giăng” 

Sông Giăng – con sông trải dài trên 100km bao quanh vườn quốc gia Pù Mát, bắt nguồn từ đại ngàn Trường Sơn. Hành trình của sông từ đây chảy theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, sau đó giao với dòng sông Lam tại huyện Thanh Chương, chảy qua địa phận của ba huyện Con Cuông, Anh Sơn và Thanh Chương. Nằm trong quần thể VQG Pù Mát với hệ sinh thái phong phú và đa dạng bậc nhất Việt Nam, chính bản thân con sông Giăng cũng là một kỳ quan mà tạo hoá ưu ái dành cho huyện nghèo miền Tây xứ Nghệ.

 

 

Sông Giăng có diện tích lưu vực 1.050 km², cao trung bình 492 m, độ dốc trung bình 17,2%; mật độ sông suối 0,5 km/km². Tổng lượng nước năm 0,93 km³ ứng với lưu lượng nước trung bình năm 28 m³/s.  Độ dốc của sông đạt 17.2%, giữa sông có hàng trăm ghềnh đá lớn nhỏ, tạo nên dòng chảy mạnh. Đây cũng là điều kiện để các tín đồ mạo hiểm thử sức với nhiều hoạt động du lịch thú vị trên sông. 

 

 

Trải nghiệm du thuyền trên sông Giăng được nhiều khách du lịch lựa chọn. Giữa dòng sông xanh mát, hiền hòa, uốn lượn qua nhiều núi non, ghềnh đá hiểm trở, bạn sẽ được trải qua nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau. Hoạt động này không chỉ giúp cho du khách ngắm trọn cảnh đẹp của sông Giăng mà còn có thể chứng kiến, hiểu hơn về đời sống sinh hoạt của người dân Đan Lai dọc hai bên bờ sông.

 

 

Cảnh vật hai bên bờ sông thật đẹp vô cùng thơ mộng Chợ Giăng, chợ Chùa trên bến dưới thuyền, quán xá nhấp nhô ẩn hiện dưới những tán nhạn, bàng, phượng vĩ. Làng mạc trù phú, cây cối sum suê tươi tốt. Thi thoảng có những cánh chim bay liệng từ bờ này sang bờ khác trông thật thanh bình, yên ả. Trải dài hai bên bờ sông là bạt ngàn những vườn chuối, mít, những bãi mía nương ngô xanh ngút mắt. Những con thuyền nhỏ xuôi ngược mang theo những lâm thổ sản của miền sơn cước. 

 

 

Trong số các con sông ở Nghệ An thì sông Giăng có phần ấn tượng bởi nó gắn liền với văn hóa sông nước của người Đan Lai – một tộc người ở miền Tây Nghệ An.

 

 

Sông Giăng tuy rất dữ dội là thế nhưng cũng rất đỗi hiền hòa, sông chở đầy phù sa cho bãi ngô, bãi khoai luôn xanh mướt, và sông cũng là nơi sinh tụ của từng đàn cá Mát. Một loài cá quen sống bầy đàn trong các khe đá, cá Mát vừa lành vừa bổ như chính cái tên của nó, thịt lại thơm ngon, mỡ béo, ít xương. Cá Mát sông Giăng nay người xứ Nghệ coi như món đặc sản dân dã. Ngoài kho tương, ăn với cơm nóng, cá Mát còn có một cách chế biến khác đó là đem kẹp cá vào vỉ tre tươi và nướng giòn trên nồi than hoa, chấm mắm gừng. Bởi vì thế dân gian mới có câu: “Bể: Thu, Đao - rào: Rầm, Mát” – các loài cá ngon nổi tiếng đại diện cho sông, biển Việt Nam. 

 

Cá mát – món quà của dòng sông Gianh

 

Bên cạnh đó, Sông Giăng rất đa dạng về thành phần động thực vật thủy sinh, có nhiều loài có giá trị kinh tế như cá sỉnh, cá lăng, cá ngạnh. Sông Giăng chảy qua Vườn Quốc gia Pù Mát là một kho tàng về các nguồn gen hoang dã, quý hiếm, là một trong số ít khu bảo tồn đa dạng sinh học lớn nhất nước ta.

 

 

Những ngọn núi cao, những tán rừng nguyên sinh cao chọc trời bao quanh những bản làng người Thái hay dòng sông Giăng nghiêng mình đón ánh nắng mặt trời, tất cả tạo nên một bức tranh thiên nhiên đẹp đến nao lòng. 


Diệu Phi (tổng hợp và biên tập, ảnh Internet)