[VIETKINGS-TOPPLUS đề cử] TOP 50 dòng sông nổi tiếng tại Việt Nam 2023 (P.25): Sông Cửu Long – Chín rồng vươn ra biển

18-06-2023

(kyluc-topplus) Sông Mê Kông khởi nguồn từ Trung Quốc chảy qua Lào, Myanmar, Thái Lan, Campuchia, cuối cùng là Việt Nam. Sông Mê Kông khi chảy xuống hạ lưu Phnôm Pênh vào Việt Nam được chia thành 2 nhánh: bên phải là sông Hậu và bên trái là sông Tiền. Cả hai đều chảy vào khu vực đồng bằng châu thổ rộng lớn ở Nam Bộ Việt Nam, dài chừng 220–250 km mỗi sông. Sông đổ ra biển qua hệ thông 9 cửa: Tiểu, Đại, Ba Lai, Hàm Luông, Cổ Chiên, Cung Hầu, Định An, Ba Thắc (Bassac) và Trần Đề, làm nên đồng bằng sông Cửu Long màu mỡ, trù phú.

 

Sông Cửu Long là một phần của sông Mê Kông – 1 trong những con sông dài nhất trên thế giới. Sông bắt nguồn từ Trung Quốc chảy qua 4 nước là Thái Lan, Myanmar, Lào và Campuchia trước khi chảy vào Việt Nam rồi đổ ra biển Đông theo 9 cửa, cũng chính vì vậy mà nó có tên là sông Cửu Long, tức là 9 con rồng cùng đổ ra biển.

 

 

Bắt đầu từ Phnom Penh, sông Mê Kông chia thành hai nhánh theo dòng chảy từ Bắc xuống Nam: bên phải (hữu ngạn) là sông Bassac (sang Việt Nam gọi là Hậu Giang hay sông Hậu) và bên trái (tả ngạn) là Mê Kông (sang Việt Nam gọi là Tiền Giang hay sông Tiền), cả hai đều chảy vào khu vực đồng bằng châu thổ rộng lớn ở Nam Bộ Việt Nam, dài chừng 220–250 km mỗi sông. Tại Việt Nam, sông Mê Kông còn có tên gọi là sông Lớn, sông Cái, hay sông Cửu Long. Lưu lượng hai sông này rất lớn, khoảng 6.000 m³/s về mùa khô, lên đến 120.000 m³/s vào mùa mưa, và chuyên chở rất nhiều phù sa bồi đắp đồng bằng Nam Bộ.

 

 

Sông Tiền và sông Hậu chảy qua địa phận các tỉnh, thành: Đồng Tháp, Tiền Giang, Bến Tre, An Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long, Trà Vinh, Hậu Giang, Sóc Trăng. Các tỉnh Tiền Giang, Bến Tre và phần lớn tỉnh Đồng Tháp ở phía bên tả sông Tiền. Các tỉnh Vĩnh Long, Trà Vinh, một phần lớn tỉnh Đồng Tháp và An Giang nằm giữa sông Tiền và sông Hậu. Phía hữu sông Hậu là vùng Tứ giác Long Xuyên và vùng bán đảo Cà Mau (ở phía Nam kênh Cái Sắn và hữu ngạn sông Hậu).

 

Sông Tiền – Sông Hậu

 

Theo An Nam Đại Quốc Họa Đồ của Taberd năm 1838, sông Cửu Long có 9 cửa lần lượt từ đông bắc xuống tây nam gồmː Cửa Tiểu - cửa Đại, cửa Ba Ray (Ba Lai), cửa Bãi Ngao (Ngao Châu) - cửa Băng Côn (Bân Côn) (nay gộp thành cửa Hàm Luông), cửa Cổ Chiên (6 cửa đều thuộc sông Tiền), Cửa Vam Rây (Vàm Rây, tức cửa Định An ngày nay), cửa Cha Vang (Trà Vang, tức sông Cồn Cộc ngày nay), cửa Ba Thắc (tức Ba Thắc (nhỏ) - Tranh Đề) (3 cửa đều thuộc sông Hậu, phía tây địa danh Trà Ôn trong bản đồ). Các bản đồ người Pháp vẽ về Nam Kỳ từ cuối thế kỷ 19 (năm 1884) đến đầu thế kỷ 20 (năm 1901, 1902) ghi tên cho 9 cửa sông chính của sông Cửu Long, lần lượt từ đông bắc xuống tây nam gồmː trên sông Tiền có 6 cửa Tiểu, Đại, Ba Lai, Hàm Luông, Cổ Chiên và Cung Hầu; trên sông Hậu có 3 cửa Định An, Ba Thắc và Tranh Đề.

 

Chín cửa sông Cửu Long trong An Nam Đại Quốc Họa Đồ của Taberd năm 1838 gồmː cửa Tiểu, cửa Đại, cửa Ba Ray, cửa Bãi Ngao, cửa Băng Côn, cửa Cổ Chiên (thuộc sông Tiền), cửa Vam Rây, cửa Cha Vang, cửa Ba Thắc (thuộc sông Hậu).
 

Chín cửa sông đầu thế kỷ 20, chỉ còn lại có tám cửa sông vì cửa Ba Thắc (nhỏ) khoảng thập niên 1960 đã bị bồi lấp, chỉ còn vết tích là rạch nhỏ bé xíu mang tên sông Cồn Tròn có cửa nằm sâu bên trong cửa Tranh Đề. Với việc cửa Ba Lai đã bị hệ thống cống đập ngăn mặn Ba Lai ngăn lại, sông Cửu Long chỉ còn 7 cửa sông chính thông thuyền ra biển Đông.

 

 

 Dòng nước chở nặng phù sa

 

Dóng sông Cửu Long cũng đã đắp bồi nên đồng bằng lớn nhất Việt Nam: Đồng bằng Sông Cửu Long với diện tích hơn 40000km2. Chiều cao trung bình so với mực nước biển không đến 2 mét, nhiều dòng sông và ao đầm.Tổng dân số tại đây là 17.300.947 người (2021), phần đông làm nông nghiệp, là vùng sản xuất lúa gạo chủ yếu ở Việt Nam, cũng là một trong những khu sản xuất gạo nổi tiếng ở Đông Nam Á. Vùng chiếm 11,8% diện tích cả nước nhưng có 17,6% dân số cả nước, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hơn cả nước (năm 2015 tăng 7,8% trong khi cả nước tăng 6,8%). Đồng bằng sông Cửu Long nổi tiếng với những vùng sông nước mênh mông, những vườn cây trái bạt ngàn, sản vật trù phú, con người vừa hào sảng, khí khái, vừa chân chất. nơi đây có những vườn quốc gia, sân chim với vô số loài chim muông và động, thực vật quý. đồng bằng sông Cửu Long còn có những lễ hội dân gian truyền thống, những loại hình nghệ thuật dân gian đặc trưng của vùng sông nước như cải lương, các điệu lý, điệu hò hay các bản nhạc, điệu múa của đồng bào Khmer.

 

 


Diệu Phi (tổng hợp và biên tập, ảnh Internet)