Quế Sơn là miền đất trung du, trừ những dãi đồng bằng hẹp phù sa sông Thu Bồn, phần lớn diện tích trồng trọt là đất bạc màu, thiếu nước. Từ lâu đời cây sắn (khoai mì) trở thành loại cây lương thực quan trọng góp phần nuôi sống con người và chăn nuôi gia cầm, gia súc. 

Muốn có sợi phở sắn, việc đầu tiên là phải chế biến sắn củ hoặc sắn lát thành bột sắn tinh. Đem sắn lát đã phơi khô xay bằng máy hoặc giã củ sắn tươi trong cối đá để có bột thô. Bột ấy ngâm trong ghè nước lã, rồi quấy lên để tinh bột rời gân và xơ. Qua đêm thì bột lắng xuống đáy. Nghiêng ghè để chắt bỏ nước và xơ củ nổi bên trên. Lại cho nước vào, cứ ngâm xả như vậy cho đến khi nước không còn đục, chất độc, xơ gân và vị đắng trong bột sắn thô sẽ bị loại, để chỉ còn lại bột tinh. Bột tinh sau khi phơi nắng có thể dùng nấu chè, làm bánh kẹo, bún cuộn, bánh tráng...

Để làm bánh phở sắn, trước tiên, cho bột tinh vào nồi, bắc lên bếp, khuấy đều tay, đun nhỏ lửa để bột chín đều và khỏi bị sít dưới đáy nồi. Quấy như vậy đến khi nghe tay hơi nặng là bột đã chín tới. Đưa bột chín ra thau, để nguội, rồi múc bột đổ lên khuôn. Người thợ dùng lực ép chày từ trên xuống để bột trong khuôn thoát ra các lỗ tròn nhỏ phía dưới đáy. Một người thợ khác dùng tấm vỉ tre đan mỏng, vừa khéo léo đón lấy sợi phở vừa đưa thật đều tay trải trên vỉ theo hình mắt cáo. Những tấm phở này sẽ được đem phơi khô cho tròn một nắng.

Phở sắn được chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn và lạ miệng, nhưng ngon nhất vẫn là món phở sắn cá lóc. Trước tiên, phở được bẻ ra thành từng miếng nhỏ, ngâm trong nước lạnh tầm ba phút, vớt ra rổ, để ráo, cho vào bát. Cá lóc sau khi làm sạch được cắt ra từng lát, ướp gia vị cho ngấm, xương cá đem giã lọc lấy nước. Bắc chảo lên bếp, cá được đảo cho săn lại. Rau sống ăn kèm thích hợp nhất là loại rau được xắt mỏng từ thân cây chuối non trộn với ít rau quế, rau húng, tía tô… Mỗi bát phở thêm vào một ít đậu phộng rang giã giập, vắt một ít chanh và nước mắm ớt tỏi. Khi thưởng thức, thực khách sẽ từ từ cảm nhận vị dai, bùi của sợi phở; vị ngọt của cá lóc đồng; độ giòn của rau chuối cây non; mùi thơm của rau húng, quế, tía tô; vị cay của ớt xanh và độ béo của đậu phộng… tất cả hòa quyện để tạo nên hương vị đặc trưng, mặn mà của món phở sắn.

Phở sắn Quế Sơn không chỉ là món ăn ngon, mà còn là sản phẩm OCOP 4 sao – minh chứng cho chất lượng, nguồn gốc và giá trị văn hóa đặc trưng. Việc đưa sản phẩm vào chương trình OCOP đã giúp định hình thương hiệu, mở ra hướng phát triển bền vững cho làng nghề, đồng thời góp phần đưa phở sắn trở thành điểm nhấn trong hành trình du lịch nông thôn Quế Sơn. Các tour du lịch trải nghiệm nông nghiệp kết hợp ẩm thực địa phương đang được nhiều đơn vị khai thác: Du khách có thể trực tiếp tham gia trải nghiệm làm phở sắn, nghe kể chuyện về làng nghề, hoặc cùng người dân vào bếp chế biến những món ăn dân dã từ phở sắn, biến phở sắn trở thành “cầu nối” giữa du khách với đời sống làng quê – nơi con người và thiên nhiên hòa quyện, chân thật và mộc mạc.

--------------------------------------------------------------------