Rượu cần từ lâu đã hiện diện trong đời sống của nhiều cộng đồng dân tộc vùng cao, gắn với những dịp quan trọng như lễ mừng lúa mới, lễ hội truyền thống, cưới hỏi và các buổi gặp gỡ, tiếp đón khách quý. Không đơn thuần là một thức uống, ché rượu cần còn là nơi mọi người cùng quây quần, chia sẻ niềm vui và thể hiện sự gắn kết cộng đồng.

Bí quyết để làm rượu cần ngon phải bắt đầu từ khâu chuẩn bị ché rượu. Ché sau khi được vệ sinh sạch sẽ còn phải tráng qua nước nấu từ lá cây R’dong. Lấy lá R’dong đã nấu nước tráng ché bỏ vào trong ché và mang phơi nắng. Khi nào lá R’dong trong ché khô thì ché đó đã khô và mang đi ủ rượu. Ché khô thì khi ủ và bảo quản rượu sẽ không bị chua, giữ được mùi thơm đặc trưng.

Sau khi chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu, cách làm rượu cần truyền thống là nấu cơm gạo, trộn với một ít gạo nếp, cơm chín để nguội, trộn men rừng, vỏ trấu và cho vào ché ủ. Cách làm là vậy nhưng để có được ché rượu ngon thì cần một người có tay nghề cao để đo đúng liều lượng của các loại nguyên liệu, sao cho tất cả vừa đủ.

Năm 2018, rượu cần truyền thống được tỉnh Đắk Nông (trước khi sáp nhập) công nhận là nghề truyền thống. Những người sản xuất rượu cần trong bon Ting Wel Đơm, bon Bu Sóp và bon N’Jriêng, xã Đắk Nia, TP Gia Nghĩa (cũ) đã liên kết thành tổ hợp tác nấu rượu cần truyền thống. Để sản phẩm truyền thống tiếp cận thị trường, rượu cần đã được kiểm tra chất lượng, kết quả các chất trong rượu cho thấy không có độc tố methanol và bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, đủ tiêu chuẩn, chất lượng đồ uống an toàn theo tiêu chuẩn châu Âu. Để sản phẩm truyền thống tiếp cận thị trường, rượu cần đã được kiểm tra chất lượng. Kết quả các chất trong rượu cho thấy không có độc tố methanol và bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, đủ tiêu chuẩn, chất lượng đồ uống an toàn theo tiêu chuẩn châu Âu.

Ngày nay, bên cạnh việc phục vụ nhu cầu sử dụng trong các buôn làng và lễ hội, rượu cần còn được nhiều cơ sở sản xuất đóng chai hoặc đóng ché với mẫu mã đa dạng, phù hợp với nhu cầu của khách du lịch. Một số sản phẩm được thiết kế bao bì đẹp mắt, giữ lại hình ảnh ché rượu và hoa văn mang đặc trưng văn hóa Tây Nguyên, tạo nên món quà vừa mang giá trị ẩm thực vừa có ý nghĩa văn hóa.

--------------------------------------------------------------------