[Worldkings] Top 100 người tiên phong trong mọi lĩnh vực (P. 25) Robert Cawdrey (Anh): Người tạo ra bộ từ điển tiếng Anh đơn ngữ đầu tiên trên thế giới

03-04-2023

(Kyluc.vn - Worldkings.org) Table Alphabeticalall của Robert Cawdrey được xuất bản năm 1604, là từ điển tiếng Anh đơn ngữ đầu tiên từng được xuất bản. Nó liệt kê hơn 2.500 từ, định nghĩa từng từ bằng một mô tả đơn giản và ngắn gọn.

Robert Cawdrey (khoảng 1538 – sau 1604) là một mục sư người Anh, người đã cho ra đời bộ từ điển tiếng Anh đơn ngữ đầu tiên, Table Alphabeticalall, vào năm 1604.

Table Alphabeticalall liệt kê hơn 2500 từ, định nghĩa từng từ bằng một mô tả đơn giản và ngắn gọn. Một số từ được liệt kê trong Bảng được coi là 'khó' - hoặc không quen thuộc với công chúng - vì chúng có nguồn gốc từ các ngôn ngữ nước ngoài hoặc cổ đại như tiếng Do Thái, tiếng Hy Lạp, tiếng Latinh hoặc tiếng Pháp. 

Trong thế kỷ 16, một số lượng lớn các từ mới tràn ngập trong tiếng Anh. Điều này phần lớn nhờ vào sự phát triển phong phú của văn học, khoa học, y học và nghệ thuật, cũng như mối quan tâm mới đối với các ngôn ngữ cổ điển. Khi nhiều từ mới du nhập vào, Cawdrey lo ngại rằng mọi người sẽ trở nên bối rối. 

Trong lời nói đầu của cuốn từ điển, Cawdrey chỉ trích trình độ nói tiếng Anh kém của người dân thời bấy giờ: trong khi một số người đơn giản hóa cách nói của họ “để những người dốt nát nhất cũng có thể hiểu được”, thì lại có những người khác làm màu thêm cho câu của họ bằng những cụm từ hoa mỹ và những từ phức tạp, “quên đi hoàn toàn là ngôn ngữ mẹ đẻ của mình, vì vậy nếu một số bà mẹ của họ còn sống, chắc hẳn họ không thể hiểu được con cái mình đang nói cái gì.” Anh ấy đề cập về cách các quý ông đi công tác xa thu thập từ ngữ trong các chuyến du lịch của họ và khi trở về nhà, chèn vào cuộc nói chuyện của mình bằng tiếng nước ngoài. Cawdrey muốn ngôn ngữ tiếng Anh trở nên có tổ chức hơn và nhận thấy rằng cuốn sách của mình có thể giúp người đọc hiểu những từ khó.

Tên đầy đủ của A Table Alphabeticalall là "A Table Alphabeticall, conteyning and teaching the true writing, and vnderſtanding of hard uſuall Engliſh words, borrowed from the Hebrew, Greeke, Latine, or French, &c. With the interpretation thereof by plaine Engliſh words, gathered for the benefit and helpe of ladies, gentlewomen, or any other vnskilfull persons. Whereby they may the more eaſily and better vnderſtand many hard Engliſh words, vvhich they ſhall heare or read in Scriptures, Sermons, or elſe vvhere, and alſo be made able to vſe the same aptly themſelues."

(Tạm dịch: Một bảng [theo] thứ tự bảng chữ cái, chứa và dạy cách viết đúng,  và dạy các từ tiếng Anh khó thông thường mà được mượn từ tiếng Do Thái, tiếng Hy Lạp, tiếng Latinh hoặc tiếng Pháp, v.v. Với việc giải thích chúng bằng các từ tiếng Anh đơn giản, được thu thập vì lợi ích và sự giúp đỡ của các quý ông, quý bà, hoặc bất kỳ người nào kém hiểu biết, nhờ đó họ có thể hiểu dễ dàng hơn và tốt hơn nhiều từ tiếng Anh khó mà họ sẽ nghe hoặc đọc trong kinh sách, bài giảng, hoặc những nơi khác, và cũng có thể tự mình sử dụng chúng một cách khéo léo.)

Ông ấy đã cẩn thận giải thích thứ tự bảng chữ cái cho độc giả của mình, điều mà ngay cả những độc giả biết chữ nhất cũng không biết hoặc không ngờ tới; "Bây giờ, nếu từ mà bạn muốn tìm, bắt đầu bằng (a) thì hãy tìm ở phần đầu của Bảng này, còn nếu với (v) thì hãy tìm ở cuối."

Các định nghĩa từ của Cawdrey không phức tạp. Không giống như những người làm từ điển sau này, ông không đề cập đến các nhà văn vĩ đại thời đó, hay nguồn gốc của các từ. Thay vào đó, sự đơn giản của cuốn sách đã giúp ích cho những ai muốn hiểu rõ hơn về các bài giảng và sách, hoặc học cách đánh vần 'đúng'.

A Table Alphabeticalal đã được xuất bản ở London. Ấn bản năm 1604 được in bởi "IR" (I. Roberts) cho Edmund Weaver (được liệt kê là "Edmund Weauer"). Những cuốn sách được đánh dấu bằng một ghi chú rằng chúng "sẽ được bán tại cửa hàng của ông ở Great North dore of Paules Church, 1604".

Table Alphabeticalall tỏ ra khá phổ biến. Có ấn bản thứ hai vào năm 1609, ấn bản thứ ba vào năm 1613 và ấn bản thứ tư vào năm 1617. Ấn bản thứ hai và thứ ba được in bởi "TS" ở London cho Edmund Weaver. Ấn bản thứ ba là "Đặt ra bởi RC và được sửa chữa, và mở rộng hơn với nhiều từ hiện đang được sử dụng" và bao gồm dòng chữ " Legere, et non intelligere, neglegere est " ("Đọc mà không hiểu là đọc vẹt").

 

Theo Liên minh Kỷ lục Thế Giới (Worldkings.org)


Kim Ngân - Vietkings (sưu tầm và biên dịch) (nguồn ảnh: internet)