[WOWTIMES – Đề cử Top 100 Làng nghề trăm tuổi Việt Nam – 2023] (P.30) Làng cốm Vòng - nét đẹp trong văn hóa ẩm thực đất Hà Thành

15-12-2022

[VIETKINGS – NIÊN LỊCH &THÀNH TỰU (WOWTIMES)] Cốm là món ăn thanh tao của người Hà Nội. Hàng trăm năm qua, hương vị cốm làng Vòng vẫn thơm ngon như xưa, đặc trưng không nơi nào có được.

 

Làng Vòng trước có tên là thôn Hậu, thuộc xã Dịch Vọng, huyện Từ Liêm, nay thuộc phường Dịch Vọng Hậu, quận Cầu Giấy, Hà Nội. Là thương hiệu không chỉ nức tiếng ở Hà thành, cốm Vòng còn "gieo thương nhớ" cho biết bao du khách từng đến đây du lịch, thưởng thức sản vật. Mỗi độ thu về, người Hà Nội lại nao nao những cảm xúc thèm vị cốm Vòng với những hạt cốm dẻo dẻo, bùi bùi khó tả. Từ xa xưa, làng Vòng đã nổi tiếng với đặc sản cốm:

“Cốm Vòng, gạo tám Mễ Trì

Tương bần, húng Láng còn gì ngon hơn!”

 

Cốm làng Vòng đã nổi tiếng thơm ngon từ bao đời nay. (Ảnh: internet)

 

Cốm là món ăn thanh tao của người Hà Nội. Hương vị cốm làng Vòng vẫn thơm ngon như xưa, đặc trưng không nơi nào có được. Ở làng cốm Vòng hiện nay còn một số gia đình giữ gìn nghề truyền thống bao đời. Cốm Vòng được chia thành nhiều loại, như cốm lá me, cốm rót, cốm mộc và cốm non. Cốm loại một là cốm đầu nia, hạt mỏng, dẻo, dính nên hòa phẩm với nước vẩy vào sẽ bị nát, không ăn được. Đây hoàn toàn là thứ cốm “sạch”, có màu tự nhiên.

 

Cốm Làng Vòng được làm từ lúa nếp hoa vàng và là lúa non được lựa chọn và sàng lọc kỹ càng. (Ảnh: internet)

 

Cốm Làng Vòng được làm từ loại lúa nếp hoa vàng và là loại lúa non, nhưng không non quá vì sẽ làm cốm bị nát, cũng không già quá vì cốm sẽ cứng, ăn mất vị ngon. Cốm Vòng ăn tươi thì ngon tuyệt còn mang đi xa cũng vẫn có thể đảm bảo mùi vị chất lượng trong vài ngày nếu như bọc kỹ bằng cả lá ráy và lá sen. Lớp trong là lá ráy xanh và mát giữ cho cốm khỏi khô và không phai nhạt màu xanh ngọc thạch quý giá. Lớp ngoài là lá sen có hương thoang thoảng, thanh cao.

 

Hình ảnh các bà, các mẹ với thúng con lót lá sen ngồi bán cốm bên vỉa hè Hà Nội đã trở thành hình ảnh quen thuộc trong những ngày thủ đô sang thu. (Ảnh: internet)

 

Vụ cốm mùa thu kéo dài tới gần 3 tháng, bắt đầu từ tháng 7 đến tháng 10 âm lịch. Khi ấy là vào mùa thu, mùa của đất trời Hà Nội. Độ ngon ngọt thơm mềm và xanh màu tự nhiên của cốm phụ thuộc vào thời điểm đầu, giữa, cuối vụ. Để làm ra cốm phải trải qua rất nhiều công đoạn. Hạt lúa nếp gặt về được lựa kĩ càng, tách ra khỏi rơm. Mùa làm cốm thu đến, hầu hết các lứa tuổi từ trẻ già, đàn bà đàn ông đều có vai trò riêng, tham gia một công đoạn tạo ra hạt cốm phù hợp với mình. Dẫu nhịp sống hiện đại đưa nhiều thiết bị cơ khí hóa giúp rút ngắn thời gian chế biến nhưng hầu hết các công đoạn làm cốm vẫn được tiến hành thủ công, cầu kỳ.  Từ rửa thóc, loại thóc lép, lấy hạt mẩy tới rang cốm, điều lửa, nhuộm màu đều đòi hỏi kinh nghiệm và bàn tay khéo léo của người thực hiện. Mỗi mùa cốm về, cả làng Vòng lại xôn xao tiếng khua rang, thậm thịch từng nhịp chày giã cốm.

 

Cốm được gói trong lá sen, mang hương thơm nhẹ nhàng, thanh mát. (Ảnh: internet)

 

Người làng Vòng làm cốm khi xưa thường tuân theo bí quyết chuẩn mực của sự chu đáo, kính cẩn, cho nên thức quà ấy dù chỉ là món ăn dân dã chốn thôn điền lam lũ, nhưng vẫn có sự trang nhã sang trọng ẩn trong cách thưởng thức. Cốm làng Vòng tươi ăn ngay, hoặc ăn kèm với chuối, bên ấm trà ngon có lẽ là thanh tao nhất. Song, Cốm còn có thể làm nguyên liệu để chế biết rất nhiều món ăn như bánh cốm, xôi cốm, chè cốm… Trong đó, bánh cốm là phổ biến nhất, bánh cốm ngon phải được làm từ cốm của người làng Vòng.

 

Cốm làng Vòng có thể dùng để chế biến nên nhiều món ăn thơm ngon. (Ảnh: internet)

 

Ngày nay, cốm đã được sản xuất ở nhiều nơi, xong chỉ có cốm làng Vòng mới là ngon nhất, và là thứ quà tao nhã dịp thu về. Người làng Vòng có cách làm cốm với bí quyết riêng, chỉ có cốm làng Vòng mới thật thơm hương, ngọt vị, lên sắc. Cốm làng Vòng, cùng hương hoa sữa, gió heo may, và những bài hát hòa quyện vào nhau làm lên một mùa thu Hà Nội lãng mạng, một nét văn hóa đã khắc sâu vào tâm hồn của người Hà Thành xưa và nay. 

 


Quyên Nguyễn - VietKings (Tổng hợp)