[WOWTIMES- Top 100 Công trình trên 100 tuổi] (P.55) Hoàng Sơn Quan- “cổng trời” trăm tuổi trên đỉnh đèo Ngang (1833- 2022)

28-09-2022

[VIETKINGS – NIÊN LỊCH &THÀNH TỰU (WOWTIMES] Hoành Sơn Quan là một hùng quan trên đỉnh Hoành Sơn thuộc Đèo Ngang, cổng Hoành Sơn Quan được xây dựng vào những năm 1833 thời Vua Minh Mạng để kiểm soát dân chúng đi qua lại nơi đây, từ đây cùng với Đèo Ngang, Hoành Sơn Quan như một minh chứng hùng hồn về những bước thăng trầm của lịch sử, và trở thành một địa danh có ý nghĩa lớn trong lịch sử và danh thắng của nước nhà.

Hoành Sơn Quan thuộc thôn Vĩnh Sơn, xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Hoành Sơn Quan thuộc loại hình di tích lịch sử – kiến trúc thành lũy, nằm trên đỉnh Đèo Ngang, ranh giới của hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh. Năm 1833, Vua Minh Mệnh đã cho dựng Hoành Sơn Quan ở trên đỉnh Đèo Ngang, từ đây cùng với Đèo Ngang, Hoành Sơn Quan như một minh chứng hùng hồn về những bước thăng trầm của lịch sử, và trở thành một địa danh có ý nghĩa lớn trong lịch sử và danh thắng của nước nhà.

 

Toàn cảnh cổng trời Hoàng Sơn Quan nhìn từ trên cao (Ảnh: internet)

 

Nằm trên đỉnh đèo Ngang, Hoành Sơn Quan thuộc loại hình di tích lịch sử kiến trúc thành lũy. Hoành Sơn Quan như một chứng tích hùng hồn về những thăng trầm lịch sử, và trở thành một địa danh có ý nghĩa rất lớn trong lịch sử và danh thắng của nước Việt. Trên đỉnh Hoành Sơn mây hay ngưng tích lại nên mới có câu Đèo Ngang hun hút mưa mây nắng ngàn.

 

Cổng trời làm bằng đá  vững chắc qua thời gian (Ảnh: internet)

 

Cổng trời Hoành Sơn Quan Quảng Bình mang nhiều dấu tích lịch sử vô cùng quan trọng. Nhờ có địa hình hiểm trở mà nơi đây có một tường thành vững chắc, là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh. Cổng trời cũng từng giúp quân ta phản công và giành chiến thắng trong việc ngăn chặn Hán Hóa và chống đối nền phong kiến phương Bắc. Trong suốt 10 thập kỷ làm biên giới Việt – Chăm, Hoành Sơn cũng ghi nhận những chiến công to lớn của dân tộc ta xưa kia trong suốt thời Lý, Trần, Hồ. Đến thời cận đại thì nơi đây lại biến thành căn cứ địa trong kháng chiến chống Mỹ nhờ vị trí thuận lợi, có cây xanh phủ kín từ Đông sang Tây. Nhờ vậy bộ đội ta cũng dễ dàng lên chiến lược và đánh bại quân xâm lược.

 

Hơn trăm năm qua, Hoành Sơn Quan vẫn giữ được nét kiến trúc cổ kính với nhiều dấu tích, chữ được khắc vào tường. (Ảnh: internet)

 

Đây cũng là một di tích lịch sử khá hiếm hoi còn tồn tại của nước ta giữ được nét cổ kính truyền thống với các cửa ải bằng đá nằm trên núi. Cánh cổng cao hơn 4m, thành đăng dài hơn 30m bao xung quanh cùng khoảng 1.000 bậc ở hai phía núi thành. Ở trên cổng Hoành Sơn Quan nơi những bậc đá rêu phong dường như vẫn còn đâu đó dấu chân của các bậc tiền nhân đã từng nam bắc trên đường thiên lý, và cả những bậc mặc khách tao nhân ghé qua, lưu lại hậu thế những câu sấm truyền, những vần thơ trữ tình lãng mạn nặng bước người qua.

 

Kiến trúc "Cổng trời" xây gạch trát vữa còn khá nguyên vẹn. Lối đi được mở về hai phía, có 1.000 bậc thang lên xuống do thợ xẻ núi tạo thành. (Ảnh: internet)

 

Hoành Sơn Quan gắn liền với đường thiên lý Bắc Nam, Lũy Hoàn Vương… Đặc biệt là với triều Nguyễn – Vua Minh Mệnh đã cho xây dựng cổng Hoảnh Sơn có dáng dấp của những cổng lớn ở kinh thành Huế. Hoành Sơn Quan xây dựng cách đây hơn 189 năm, nhưng vẫn trường tồn với thời gian. Đây thực sự là một bí quyết về kỹ thuật kiến trúc, xây dựng các công trình thành, ải của thời Nguyễn. Nó có giá trị trong việc nghiên cứu thiết kế, xây dựng. Đặc biệt, việc nghiên cứu các loại vật liệu xây dựng như: gạch, chất kết dính, thiết kể độ vòm..; nó còn có giá trị lớn trong việc nghiên cứu lịch sử phát triển thành, ải của Việt Nam nói chung, Quảng Bình nói riêng.

 

Từ Hoành Sơn Quan nhìn ra là vùng đất Kỳ Nam (thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh), nơi có đồng ruộng, núi đồi, biển cả và quốc lộ 1 chạy qua. (Ảnh: internet)

 

Với vị trí chiến lược quan trọng của dãy Hoành Sơn, thì lịch sử đã để lại nơi đây nhiều vết hằn trong cả thời cổ, cận, hiện đại Việt Nam. Nhưng cứ sau mỗi lần vết hằn ấy xóa mờ khi Đèo Ngang – Hoành Sơn Quan trở lại nét thơ mộng trữ tình của thiên nhiên vốn có, cùng với nét cổ kính, u tịch của cảnh quan kiển trúc. Cửa Hoành Sơn làm cho dây núi Hoành Sơn Quan như hùng vĩ hơn, dáng đứng dường như cao đẹp hơn, tầm vóc dường như vững chãi hơn.

 

 

 


Quyên Nguyễn- Wowtimes (Tổng hợp)