[WOWTIMES- Top 100 Công trình trên 100 tuổi] (P.66) Lăng Mạc Cửu – lăng mộ kỳ bí của thương gia khai phá đất Hà Tiên (1739 – 2022)

05-10-2022

[VIETKINGS – NIÊN LỊCH &THÀNH TỰU (WOWTIMES] Khu di tích lăng Mạc Cửu tọa lạc tại đường Mạc Cửu, dưới chân núi Bình San, phường Bình San, Hà Tiên, Kiên Giang. Đây là nơi thờ tự của dòng họ Mạc sinh sống ở Hà Tiên. Tổng trấn Mạc Cửu là người đã khai phá và phát triển ra vùng đất Hà Tiên từ hơn 300 năm trước.

Khu Di tích lăng Mạc Cửu thuộc quần thể di tích Bình San được xếp hạng là khu danh thắng quốc gia từ năm 1989 nằm trên đường Mạc Cửu dưới chân núi Bình San, thuộc phường Bình San, thành phố Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang. Đây là nơi thờ tự và lăng mộ dòng họ Mạc mà khởi đầu là Mạc Cửu, người đã có công khai phá mảnh đất Hà Tiên hơn 300 năm truớc.

 

Lăng Mạc Cửu - lăng mộ thương gia khai phá đất Hà Tiên. (Ảnh: internet)

 

Lịch sử khu di tích lăng Mạc Cửu.

Được khởi công vào năm 1735 và hoàn thành sau 4 năm vào năm 1739, khu di tích lăng Mạc Cửu có bề dày lịch sử lâu đời, lại nằm ở vị trí vô cùng đắc địa, phong thủy, đã trường tồn rất lâu với thời gian. Lăng vốn được xây nên để thờ dòng họ Mạc, khởi đầu là Tống trấn Mạc Cửu - người có công khai phá ra mảnh đất Hà Tiên hàng trăm năm về trước. Đến năm 1708, ông dâng lại mảnh đất này cho nhà Nguyễn và được phong lên làm "Tống trấn Hà Tiên".

 

Cổng vào Lăng Mạc Cửu. (Ảnh: internet)

 

Kiến trúc khu di tích lăng Mạc Cửu.

Đền thờ họ Mạc có tên gọi là Trung Nghĩa Từ, dân địa phương quen gọi là miếu Ông Lịnh. Ngôi đền, ngoài giá trị lịch sử, nó còn là một công trình có giá trị nghệ thuật cao, bởi cách bố trí hài hòa và lối chạm trổ tinh vi, sắc sảo. Trước đền thờ là 2 ao lớn nở đầy hoa sen mà trước kia Mạc Cửu đã cho đào để lấy nước ngọt cho dân trong vùng dùng trong mùa khô hạn.

 

Ao sen phía trước đền thờ. (Ảnh: internet)

 

Quần thể lăng gồm: hệ thống đền thờ, lăng Mạc Cửu cùng với 59 lăng mộ lớn nhỏ khác là những người thân tộc và gắn bó với sự nghiệp dòng họ Mạc trên vùng đất Hà Tiên.

 

Bên trong cổng là một khoảng sân rộng cùng nhiều cây xanh. (Ảnh: internet)

 

Kiến trúc khu di tích lăng Mạc Cửu mang những nét đẹp đặc trưng của lối kiến trúc Á Đông, chia ra làm hai phần chính là khu điện thờ và lăng mộ. Phần mặt tiền lăng hướng về phía Đông, lưng tựa vào vách núi hình vòng cung vô cùng vững chãi. Trước đền là hai ao lớn, trồng rất nhiều sen, vốn là nơi cung cấp nước ngọt cho dân mùa khô hạn do nhà Mạc Cửu cho đào. Bên trong cổng là một khoảng sân rộng, đối diện cổng là đền thờ Mạc Cửu, đem lại cảm giác cổ kính, trang nghiêm, thanh tịnh cho lăng.

 

Khu chánh điện với biển thờ đề bốn chữ "Khai trấn trụ quốc". (Ảnh: internet)

 

Phần chánh điện đặt một biển thờ đề bốn chữ "Khai trấn trụ quốc", vốn là lời tuyên dương của họ Nguyễn dành cho họ Mạc dựa trên công đức mở mang bờ cõi về phía Nam đất nước. Trên vách đền còn lưu giữ dấu tích những bài thơ của Hà Thiên Tích trong "Hà Tiên thập vịnh".

 

Ngôi mộ lớn nhất của Mạc Cửu. (Ảnh: internet)

 

Lăng Mạc Cửu được xây dựng bằng hợp chất kết hợp với đá, cao dần từ hậu chẩm ra đến cửa lăng hình bán nguyệt, hướng nhìn ra vịnh Hà Tiên, địa thế có núi Tô Châu làm tả thanh long, mũi (núi) Nai làm hữu bạch hổ, núi Bình San làm hậu chẩm. Kích thước lăng rộng 15 m, dài 25 m. Bia mộ được tạc khá đơn giản, nội dung ghi: mộ của người họ Mạc được phong làm Trấn quốc, tặng là Nghị võ, tước Cửu Lộc hầu, bia được lập vào năm Ất Mão (1735) do người con trai là Thiên Tích lập.

 

Các khu lăng mộ khác trong Lăng Mạc Cửu. (Ảnh: internet)

 

Ngoài lăng Mạc Cửu, đáng chú ý là lăng mộ của Mạc Thiên Tích, Mạc Tử Hoàng (con trai Mạc Thiên Tích) cùng các vị phu nhân và thân thuộc với kiểu thức kiến trúc gần giống với “mộ chủ”, nhưng quy mô nhỏ hơn và đặc điểm trang trí đơn giản hơn.

 

Tuy trải qua gần 300 năm, nhưng đền thờ, lăng mộ dòng họ Mạc vẫn giữ được nguyên vẹn những nét kiến trúc của thời kỳ đầu. (Ảnh: internet)

 

 

 


Quyên Nguyễn- Wowtimes (Tổng hợp)