Top 3 loại vải dệt mang ý nghĩa tâm linh thiêng liêng ở Đông Nam Á

05-10-2022

(kyluc.vn – Aseanrecords.world) Cảm hứng thời trang có thể đến từ bất cứ đâu. Mọi thứ, từ thiên nhiên, du lịch đến nghệ thuật và thậm chí cả những mốt trong quá khứ, đều có thể là nguồn cảm hứng cho thiết kế.

Nhưng đối với một số thợ dệt Đông Nam Á, nguồn cảm hứng đến với họ qua những giấc mơ, từ tổ tiên hoặc thậm chí là linh hồn của họ. Bởi vì mang những ý nghĩa thiêng liêng như vậy, những thiết kế này không chỉ được coi là một loại vải thông thường mà là những kiệt tác được tạo nên từ nguồn cảm hứng thiêng liêng.

 

1. T'nalak

Khu vực xung quanh Hồ Sebu ở tỉnh Nam Cotabato của Philippines là nơi sinh sống của người dân tộc T'boli, những người được biết đến với loại vải t'nalak được dệt tay từ sợi abaca.

Những người phụ nữ dệt nên loại vải này không hề đi theo bất kỳ khuôn mẫu nào. Thay vào đó, họ tái tạo lại những hình ảnh đến với họ trong giấc mơ, được cho là do Fu Dalu, linh hồn của cây abaca ban tặng.

Chỉ một số thợ dệt được Fu Dalu ghé thăm, và những người này được gọi là Tau Mewel Kena (thợ dệt giấc mơ).

Vì t'nalak được coi là một loại vải thiêng nên người thợ dệt mơ phải tuân thủ các quy tắc nghiêm ngặt trong suốt quá trình dệt. Điều này bao gồm cả việc phải duy trì thái độ tích cực, vì bất kỳ lời nói hoặc hành vi tiêu cực nào cũng sẽ ảnh hưởng tới quá trình dệt vải.

T'nalak được sử dụng trong mọi sự kiện quan trọng của cuộc đời, từ khi sinh nở, kết hôn cho đến khi chết. Bởi vì nó được coi là một món quà từ các linh hồn, người dân không bao giờ giẫm lên nó và ngày xưa, cắt t'nalak là một điều tối kỵ.

 

2. Pua kumbu

Pua kumbu là một loại vải dệt thủ công của người Ibans, một tộc người bản địa cư trú ở bang Sarawak, Đông Malaysia, tỉnh Tây Kalimantan của Indonesia và Brunei.

Người Ibans tin rằng petara hoặc linh hồn tổ tiên cư trú trong pua kumbu. Khi người Iban vẫn còn hành nghề săn đầu người, tấm vải được dùng để gói những chiếc đầu lại và mang về vì họ tin rằng sức mạnh tâm linh của miếng vải sẽ khiến cho antu palak (linh hồn của kẻ thù) trở nên vô hại.

Do năng lượng tâm linh của nó, pua kumbu vẫn được sử dụng để phân định các không gian linh thiêng trong ngôi nhà dài Iban mỗi khi tổ chức đám cưới hoặc lễ cúng.

Vì loại vải này có tầm quan trọng cực lớn nên quá trình dệt vải phải được thực hiện làm sao để làm hài lòng các linh hồn.

Một loạt các nghi lễ được tổ chức trước khi dệt vải bao gồm chuẩn bị đồ cúng tổ tiên, người thợ dệt phải tắm sông để rửa sạch những điều không may mắn, tất cả đều hướng tới việc mở ra một con đường dẫn đến cõi siêu nhiên.

Trong lịch sử, các thiết kế vải mới được người thợ dệt tiếp nhận từ các linh hồn và các vị thần thông qua những giấc mơ. Do đó, người ta tin rằng nguồn cảm hứng của loại vải này đến từ thế giới siêu nhiên hơn là trí tưởng tượng của người thợ dệt.

Không phải tất cả những người thợ dệt đều may mắn có được những giấc mơ này, nhưng những người nhận được giấc mơ có thể chuyển các thiết kế họ được nhận thành vải dệt và những người phụ nữ khác trong gia đình sẽ làm theo chỉ dẫn của họ.

Không có vinh dự nào dành cho những người thợ dệt Iban thiêng liêng hơn là được ban tặng một thiết kế từ các linh hồn, vì vậy các thiết kế sao chép được coi là có sức mạnh tâm linh yếu hơn bản gốc.

 

3. Ikat

Các hòn đảo Sumba và Flores ở tỉnh Đông Nusa Tenggara của Indonesia nổi tiếng là nơi sản xuất vải dệt ikat tinh xảo, đẹp mắt.

Loại vải này có trong tất cả các sự kiện quan trọng của cuộc đời và đặc biệt có ý nghĩa trong lễ cưới. Nếu cô dâu tặng một ikat chất lượng làm của hồi môn, thì chú rể phải lại cô dâu số tiền bằng với giá một con ngưa.

Tất cả các cô gái trên hòn đảo phải học cách dệt ikat trước khi họ được coi là xứng đáng để kết hôn, và người ta tin rằng các linh hồn hướng dẫn họ trong việc tạo ra các mẫu thiết kế.

Các linh hồn đôi khi cũng xuất hiện trong giấc mơ để nói với những người thợ dệt khi họ sẵn sàng đảm nhận những mẫu đặc biệt chỉ dành cho phụ nữ có địa vị cao trong xã hội, đảm bảo rằng các thiết kế được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Ở Tây Nusa Tenggara lân cận, người Sasak theo đạo Hồi ở Lombok sản xuất hai loại vải dệt tay, ikat và songket. Ngoài các thiết kế động vật khác nhau, các mẫu ikat ở đây cũng được lấy cảm hứng từ thư pháp Hồi giáo.

Những loại vải này được sử dụng cho các sự kiện quan trọng như peraq api (lễ đặt tên cho trẻ sơ sinh), berkuris (cạo tóc cho trẻ sơ sinh), sorong serah aji krama (lễ đưa dâu), và thậm chí làm tấm phủ cho người đã khuất trước khi chôn cất.

Một số mẫu nhất định chỉ đến với những người thợ dệt trong giấc mơ của họ, chẳng hạn như các mẫu được sử dụng cho những dịp đặc biệt như lễ cắt bao quy đầu hoặc cho loại vải dùng để bao bọc trẻ sơ sinh.

Theo Tổ chức Kỷ lục Đông Nam Á (Aseanrecords.world) – Vietkings


Uyên Nguyễn - Vietkings - (sưu tầm và biên tập) (nguồn ảnh: internet)