(VIỆN KỶ LỤC CHÂU MỸ - AMRI) Top những Kỳ quan Cổ đại và Hiện đại ở châu Mỹ - P50 - Khu khảo cổ Caral-Supe (Peru): Tàn tích kỳ vĩ nhất còn tồn tại của nền văn minh Norte Chico

02-04-2024

(kyluc.vn - worldkings.org) Peru còn được coi là chiếc nôi của nhiều nền văn hóa cổ đại, từ nền văn minh Norte Chico cho tới Inca, đế quốc lớn nhất châu Mỹ thời kỳ tiền Colombo. Trong rất nhiều những bí ẩn chưa có lời giải của thời kỳ cổ đại Peru, nền văn minh Norte Chico được coi là một trong những nền văn minh cổ nhất trên thế giới.

Caral–Supe (còn được gọi là Caral và Norte Chico) là một xã hội phức tạp thời Tiền Colombia bao gồm tới 30 trung tâm dân cư lớn ở khu vực ngày nay là vùng Caral thuộc vùng duyên hải bắc trung bộ Peru. Nền văn minh này phát triển rực rỡ giữa thiên niên kỷ thứ tư và thứ hai trước Công nguyên, với sự hình thành thành phố đầu tiên thường có niên đại khoảng 3500 năm trước Công nguyên, tại Huaricanga, thuộc khu vực Fortaleza. 

 

 

Từ năm 3100 trước Công nguyên trở đi, việc định cư và xây dựng cộng đồng quy mô lớn của con người trở nên rõ ràng, kéo dài cho đến thời kỳ suy tàn vào khoảng năm 1800 trước Công nguyên. Kể từ đầu thế kỷ 21, nó đã được công nhận là nền văn minh lâu đời nhất được biết đến ở châu Mỹ và là một trong sáu địa điểm nơi nền văn minh bắt nguồn riêng biệt trong thế giới cổ đại. Nền văn minh này phát triển mạnh mẽ dọc theo ba con sông Fortaleza, Pativilca và Supe.

Nền văn minh Norte Chico với thủ phủ là thành phố Caral ở thung lũng Supe có diện tích rộng tới 626 hecta có từ cuối thời kỳ cổ đại, trung tâm dãy Andes. Thành phố này được các cư dân Norte Chico gọi là vùng đất thiêng do tập trung nhiều những công trình phục vụ nghi lễ tôn giáo; được xây dựng trên nền đất cứng của sa mạc và phía trước là thung lũng xanh tươi. 

Vào thời kỳ phát triển huy hoàng, Caral có tới hơn 3.000 người cư trú. Điều đặc sắc ở Caral là các kim tự tháp bậc, qua phân tích bằng phương pháp carbon, các nhà nghiên cứu xác định niên đại của chúng tương đương với các kim tự tháp Ai Cập cổ đại.

Vùng đất thiêng Caral được phát hiện nhờ công của nhà khảo cổ học người Đức Max Uhle khi ông tiến hành khảo sát thung lũng Supe năm 1905. Nhưng phải vài thập kỷ sau, những cuộc khai quật qui mô lớn mới được tổ chức và hé lộ phần nhỏ của thành phố cổ đại này. 

 

 

Những ngọn đồi sau này được xác định là các kim tự tháp có bậc được phát hiện vào những năm 1970 đã khiến các nhà khảo cổ ngạc nhiên bởi sự rộng lớn và hoành tráng của thành phố cổ đại này. Có tới 6 kim tự tháp bậc bao quanh một quảng trường trung tâm, hệ thống tưới tiêu phức tạp  và cả các công trình công cộng đồ sộ.

Điểm thú vị là ở Caral không hề có những dấu tích về vũ khí, về chiến tranh và thậm chí không có cả những bức tường bao quanh các công trình… Có thể nói những cư dân nơi đây theo chính sách hòa hoãn để phát triển. 

Có lẽ nhờ vậy mà Caral phát triển mạnh mẽ và được coi là thành phố có công nghệ phát triển và lâu đời nhất tại khu vực.  Caral cũng được coi là nơi ra đời của ngôn ngữ Quechua, vẫn được sử dụng cho tới ngày nay. Điều kỳ lạ là Norte Chico là một trong số ít những nền văn minh cổ đại phát triển mà không hề có hệ thống chữ viết. 

Khoảng những năm 1.800 trước Công nguyên, một đợt hạn hán kéo dài đã buộc cư dân Caral phải rời bỏ thành phố, vùng đất thiêng Caral đã bị bỏ hoang và chôn vùi dưới cát.

Theo Liên minh Kỷ lục Thế giới (worldkings.org) 

Do AMRI đề cử


Thanh Huyền - VietKings (biên tập và nguồn ảnh: internet)