Top 100 lễ hội sự kiện nổi bật 2022 (P.47): Lễ hội cầu mưa (Hưng Yên) - Đậm nét tín ngưỡng thờ Tứ Pháp

10-09-2022

(ky luc – top) Lễ hội cầu mưa (Hưng Yên) đã có từ lâu đời, gắn liền với tín ngưỡng thờ Tứ Pháp. Đây là lễ hội mang đậm nét văn hóa của vùng Đồng bằng sông Hồng, thể hiện mong ước chinh phục thiên nhiên, cầu mưa thuận gió hòa, cầu phồn thực no đủ, thiên hạ thịnh vượng phồn vinh, vạn vật sinh sôi nảy nở.

Truyền thuyết về tín ngưỡng thờ Tứ Pháp

Tứ pháp là danh từ để chỉ bốn nữ thần trong tín ngưỡng Việt Nam gồm: Mây, Mưa, Sấm và Chớp, đại diện cho các hiện tượng tự nhiên có vai trò quan trọng trong xã hội nông nghiệp. Truyền thuyết về Tứ Pháp ở xã Lạc Hồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên, cơ bản có nội dung giống với vùng Dâu - Bắc Ninh. Dù có khác biệt về tiểu tiết, tên gọi trong các tác phẩm, hay khác nhau giữa chính các bản chép của cùng một tác phẩm thì nội dung chính của "Truyện Man Nương" (gắn với Tứ Pháp) là tương đối giống nhau và có thể được tóm tắt như sau:

Dưới thời Sĩ Nhiếp Sĩ Nhiếp, có một vị sư từ Ấn Độ là Khâu Đà La đến truyền đạo tại Luy Lâu. Có người con gái tên là Man Nương (A Man) theo học Phật pháp, phụ giúp các việc tại chùa. Một ngày nọ Man Nương ngủ quên trước cổng chùa, sư Khâu Đà La đi về không nỡ đánh thức bèn bước qua người. Sau đó Man Nương bỗng dưng có thai. Man Nương xấu hổ bỏ đi, rồi sinh ra được một bé gái liền bế đến trả sư. Sư Khâu Đà La khấn xin với cây rừng thì có một cây dung mở thân gỗ ra, sư đặt đứa bé vào trong, cây khép lại. Trước khi từ biệt, sư đưa cho Man Nương một cây trượng, dặn khi nào hạn hán thì cắm xuống đất. Đến năm đại hạn, Man Nương cắm gậy xuống đất thì có nước chảy ra, dân được nhờ ơn. Một năm mưa to gió lớn, cây dung thụ bị đổ trôi theo sông Dâu về đến thành Luy Lâu thì mắc lại ven bờ. Bao nhiêu người kéo lên cũng không được. Sĩ Nhiếp (hoặc Man Nương) đến làm lễ cho kéo cây dung lên bờ và chia làm bốn phần, tạc thành bốn pho tượng Phật. Khi cắt bên trong cây thì chỗ đặt đứa bé ngày xưa đã trở thành một khối đá. Bốn pho tượng gọi là Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện chia cho bốn chùa để thờ, cầu mưa rất linh ứng. Người ta gọi Man Nương là "Phật Mẫu" (mẹ của Phật).

 

Tứ Pháp gồm Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện tượng trưng cho mây - mưa - sấm - chớp

 

Trong dân gian vẫn gọi lần lượt là bà Cả, bà Quê, bà Huế và bà Tông. Vào những năm hạn hán kéo dài dân các làng thuộc tổng Thái Lạc xưa lại tiến hành làm lễ cầu đảo và rước Tứ Pháp cộng đồng để cầu cho mưa xuống, mùa màng tươi tốt.

 

Tiến trình lịch sử - lễ hội cầu mưa

Lễ hội cầu mưa, xưa kia được diễn ra trong phạm vi rộng lớn bao gồm cả tổng Thái Lạc. Thời gian tổ chức lễ hội không cố định theo chu kỳ mà chủ yếu phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội. Lễ hội cầu mưa xã Lạc Hồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên được tổ chức đến năm 1943 thì bị gián đoạn do chiến tranh và nhiều nguyên nhân khác.

Đến năm 2005, được khôi phục theo đúng trình tự, nghi thức xưa. Tuy nhiên, sau khi được khôi phục lễ hội diễn ra chủ yếu tại các ngôi chùa thờ Tứ Pháp thuộc địa bàn xã Lạc Hồng, trung tâm là chùa Thái Lạc (Pháp Vân tự) tổ chức từ ngày mùng 6 đến mùng 8 tháng 3 (âm lịch) hằng năm.

 

Lễ hội cầu mưa xã Lạc Hồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. (Nguồn ảnh: Tạp chí văn hóa Phát triển)

 

Tái hiện - phục dựng lễ hội cầu mưa

Lễ hội cầu mưa gắn với hệ thống thờ Tứ Pháp.Vì vậy trước tuần lễ hội, từ mùng 5, nhân dân tổ chức lễ Hạ Tượng và lau rửa các đồ thờ tế để chuẩn bị cho lễ hội.

Khai hội được tổ chức vào ngày mùng 6, trong ngày này diễn ra nghi lễ rước bà Pháp Lôi, Pháp Vũ xuống chùa Thái Lạc thờ bà Pháp Vân.

Ngày mùng 7 tổ chức lễ Rước nước sau đó rước ba bà Pháp Lôi, Pháp Vũ, Pháp Vân về ngự tại chùa Hồng Thái thờ bà Pháp Điện.

Ngày mùng 8 nhân dân sẽ rước các bà hoàn cung về ngự tại chùa của mình và tiến hành lễ Yên vị.

 

 

Nghi thức rước kiệu trong lễ hội cầu mưa. (Nguồn ảnh: Tin tức.vn)

 

Đặc biệt, trong những ngày diễn ra lễ hội, bên cạnh các hoạt động tế, lễ long trọng, trang nghiêm, thì phần hội với các trò chơi dân gian truyền thống như: kéo co, đập niêu, bịt mắt bắt dê, các trai kiệu chơi trò chơi đánh trăng… thu hút đông đảo người người đến xem.

 

(Nguồn ảnh: Đài phát thanh và truyền hình Hưng Yên)

 

Mặc dù lễ hội cầu mưa mới được khôi phục những năm gần đây nhưng đã trở thành ngày hội lớn, thu hút đông đảo nhân dân trong xã, trong vùng và du khách từ khắp các tỉnh thành lân cận như Hà Nội, Hải Dương, Bắc Ninh, Hải Phòng… về tham dự. Lễ hội không chỉ thể hiện mong ước chinh phục thiên nhiên, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, quốc thái dân an mà còn là niềm tự hào của người dân địa phương.

 


Anh Thư (Tổng hợp, ảnh: Internet)