Top 100 Lễ hội và sự kiện nổi bật của Việt Nam 2022 (P.62): Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (Hà Tĩnh): Tạc lòng ghi nhớ công đức Đại danh y

19-09-2022

Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác được tổ chức hàng năm vào trung tuần tháng Giêng (âm lịch) tại xã Sơn Trung, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Tham gia du khách không chỉ cầu mong sức khỏe, cầu cho quốc thái dân an, tưởng nhớ công đức của Đại danh y nước Việt.

 

"Ông tổ" đô​ng y Việt Nam

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác là Đại danh y đã đặt nền móng cho y học nước nhà, là ông tổ của đông y Việt Nam. Trong cuộc đời làm thầy thuốc của mình, ông đã sưu tầm và phát hiện hơn 300 vị thuốc nam, góp phần làm phong phú thêm kho thuốc quý của dân tộc.

Sau hơn 40 năm miệt mài nghiên cứu và tận tụy chữa bệnh cứu người, Đại Danh y Lê Hữu Trác đã để lại cho nền y học Việt Nam nhiều di sản giá trị. Di sản ông để lại cho đời sau thật đồ sộ và vô cùng quý giá, nổi bật như bộ “Y Tông Tâm Lĩnh”, “Thượng kinh ký sự”… đặc biệt là bộ sách “Hải Thượng y tông tâm lĩnh” gồm 22 tập, 66 quyển, các bộ sách này không chỉ có giá trị về y học mà còn có giá trị văn học, lịch sử, triết học.

 

Tượng đài Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Ảnh: hatinh.gov.vn

 

Để tỏ lòng biết ơn sâu sắc, tri ân Đại danh y và thê�� hiện trách nhiệm của mình với quê hương Hương Sơn. Theo chủ trương của Nhà nước, quần thể di tích Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác đã được đầu tư xây dựng nhằm tôn vinh thanh thế, sự nghiệp, phẩm chất cao cả của Đại danh y  và cũng là biểu hiện sự tri ân của hậu thế đối với ông, thỏa mãn tâm nguyện của ông lúc còn sống là lưu danh muôn đời, nhất là tình yêu thương con người không phân biệt giàu sang, hèn kém.

 

Quần thể di tích Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác thuộc xã Sơn Trung, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Ảnh: Internet

 

Vì vậy, hàng năm, cứ đúng ngày rằm tháng Giêng (ngày mất của Đại danh y Lê Hữu Trác), hàng ngìn người dân cùng chính quyền huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh) lại cùng nhau tề tựu về dự lễ hội Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Đây là một hoạt động tôn sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn, cũng như thể hiện sự cầu mong của người dân về sức khỏe đối với ông tổ nghề Y.

 

Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác

Những năm gần đây, với chủ trương của tỉnh Hà Tĩnh là đẩy mạnh xã hội hóa trong việc bảo tồn và phát huy các di tích văn hóa, lễ hội Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác trở thành một sự kiện quan trọng trong chiến lược xây dựng và phát triển các điểm du lịch nhân văn và sinh thái của tỉnh.

Vào ngày diễn ra lễ hội, không gian văn hóa liên quan đến lễ hội Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác là quần thể di tích lịch sử Hải Thượng Lãn Ông được trải dài trên một cung đường gần 8km. Điểm khởi đầu là khu mộ tại xã Sơn Trung, huyện Hương Sơn. điểm giữa là chùa Tượng Sơn tọa lạc bên sông Ngàn Phố ở xã Sơn Giang. Điểm cuối là nhà thờ Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, xã Sơn Quang.

 

Ảnh: Nguyễn Thanh Hải - baohatinh.vn

 

Từ trước đến nay, lễ hội truyền thống Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, dù quy mô to, nhỏ khác nhau, song vẫn được diễn ra tại các không gian chính là khu nhà thờ, chùa Tượng Sơn, khu mộ và tượng đài. Cũng như các lễ hội truyền thống khác, lễ hội Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, gồm có 2 phần chính là phần lễ và phần hội.

Lễ hội bắt đầu bằng nghi lễ báo cáo do người trông coi Khu di tích thực hiện. Người này sẽ thay mặt Ban tổ chức lễ hội báo cáo trình tự nội dung lễ hội và cầu xin các vị thổ thần, thổ địa và ngài Hải Thượng Lãn Ông. Lễ báo cáo còn có đại diện dòng họ và ban tổ chức tham gia, chứng kiến. Lễ vật gồm có: hương, nến, rượu, trầu cau, nước lã, tiền vàng mã… Công việc này được thực hiện vào chiều ngày 13 hoặc sáng 14 tháng Giêng.

 

Ảnh: Tạp chí Môi trường và Xã hội

 

Lễ hội truyền thống Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác được kéo dài cả tuần lễ, nhưng lễ chính chỉ diễn ra trong 2 ngày 14, 15 tháng Giêng tại ba không gian chính, gồm: Lễ dâng hương tưởng niệm tại khu mộ và nhà thờ; lễ giỗ tại nhà thờ; lễ tế và khai mạc lễ hội chính tại khu mộ; lễ cầu an, cầu sức khỏe tại chùa Tượng Sơn.

 

Lễ cầu sức khỏe. Ảnh Đinh Nho Lý (nguồn internet)

 

Lễ tếlễ khai mạc lễ hội  thường được diễn ra vào ngày 14 tháng Giêng, tại khu lăng mộ.

Lễ dâng hương tưởng niệm tại Khu mộ thường diễn ra từ 8 giờ sáng ngày 14 tháng Giêng. Nghi lễ dâng hương được Ban Tổ chức thực hiện theo nghi lễ truyền thống của dân tộc và phong tục tập quán của địa phương.

Lễ cúng ngày kỵ thường diễn ra vào lúc 16 giờ 30 phút ngày 14 tháng Giêng tại nhà thờ. Nghi lễ cúng lễ cũng được tổ chức thực hiện theo nghi lễ truyền thống của dân tộc và phong tục tập quán của địa phương. Vùng Hương Sơn thường cúng kỵ theo sách Thọ Mai gia lễ. Các công việc liên quan đến cúng kỵ chủ yếu do con cháu trong dòng họ cùng các thành viên trong Ban Tổ chức chuẩn bị và dâng cúng.

 

 

Dâng hương, lễ tế tại nhà thờ Đại danh y Lê Hữu Trác. Ảnh: Tiến Dũng - baohatinh.vn

 

Kết thúc các phần lễ tế, tất cả quan khách và nhân dân lần lượt thành tâm thắp nén hương tri ân Đại danh y. Tất cả những người đến lễ hội được mời về quảng trường, sân khấu lớn được bài trí đẹp mắt tại một không gian rộng ở phía bên trái khu mộ để tham dự Khai mạc lễ hội.

 

Ảnh: Du lịch Hà Tĩnh

 

Song song với các nghi lễ cúng tế tại không gian chính lễ, tại các địa điểm diễn ra lễ hội còn có các hoạt động nghệ thuật trình diễn dân gian như hát Sắc bùa, Hò, Ví ... và các trò chơi dân gian như múa lân, thả diều, kéo co, đẩy gậy, chọi gà, chơi cờ, đua thuyền… thu hút đông đảo người dân tham gia.

 

Chơi cờ tướng - hoạt động có trong phần hội tại lễ hội Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Ảnh: Internet

 

Giá trị lớn nhất của lễ hội là tăng cường mối đoàn kết, gắn bó giữa các thành viên trong huyện, xã là môi trường giáo dục về y đức, y đạo, y thuật cho cán bộ và nhân viên ngành y hôm nay và mai sau.

Lễ hội truyền thống Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác còn là một điểm đến quan trọng, hằng năm thu hút đông du khách về tham quan và hành lễ, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch của huyện Hương Sơn nói riêng và tỉnh Hà Tĩnh nói chung.

 


Anh Thư (Tổng hợp, ảnh: Internet)